Duitse verkiezingen

Hoe de Duitse partijen denken over
de belangrijkste verkiezingsthema’s

22 september 2017Reuters

Duitsland maakt zich klaar om te gaan stemmen. In tegenstelling tot veel andere Europese landen hebben onze Duitse buren geen populistische ruk naar rechts te vrezen. Waarnemers noemden het de saaiste verkiezingscampagne in jaren. De stembusslag levert wellicht een tweestrijd op tussen uittredend bondskanselier Angela Merkel (CDU) en de socialist Martin Schulz. Maar waar staan de belangrijkste Duitse partijen voor, en wie zijn hun topkandidaten?

Angela Merkel (63)

Christlich Demokratische Union (CDU)

De christendemocraten hebben een rijke regeergeschiedenis. Het was CDU'er Helmut Kohl die Duitsland na de Koude Oorlog verenigde, en sinds de oprichting van de Bondsrepubliek is de CDU samen met de Beierse zusterpartij CSU al bijna vijftig jaar aan de macht. Ondanks de huidige coalitie met de socialistische SPD regeren ze bij voorkeur met de liberale FDP. Door haar migrantenstandpunt creëerde Merkel in 2015 een spanningsveld met de conservatievere CSU. Maar die plooien lijken gladgestreken. In 2013 haalde de CDU 34,1% van de stemmen. 

ECONOMIE

De CDU wil iedereen aan het werk tegen 2025. Ze beloven ook geen nieuwe schulden te zullen maken en zijn tegen belastingverhogingen. Alle overschotten moet eerst geïnvesteerd worden in onderwijs, onderzoek en infrastructuur, daarna in belastingverminderingen. Vanaf 2020 wil de CDU de ‘solidariteitsbijdrage’ die in het voormalige West-Duitsland geïnd wordt voor de ontwikkeling van Oost-Duitsland uitfaseren.

VEILIGHEID EN MIGRATIE

De christendemocraten willen het probleem van mensensmokkelaars aanpakken. Er is ook een plan om Afrikaanse landen en Turkije te betalen om vluchtelingen dichter bij hun land van herkomst op te vangen, en Merkel wil een betere Europese grensbewaking. Migranten die niet integreren of misdaden begaan, verliezen hun verblijfsvergunning. De CDU wil ook meer politieagenten aannemen en meer uitgeven aan Defensie.
 

EUROPA EN DE WERELD

De partij is tegen het uitvaardigen van een gemeenschappelijke Europese schuldenregeling. Ze zijn wel voorstander van een Europese Defensie-unie en bijhorend fonds. De CDU wil de grenzen van Europa beter beschermen en het Europees asielsysteem, waarbij alle EU-staten verplicht vluchtelingen opnemen, verder op punt zetten. De partij van Merkel wil niet dat Turkije toetreedt tot de Unie, maar wil wel een ‘diepe’ relatie met het land.

MAATSCHAPPIJ

De christendemocraten willen Duitsers financieel stimuleren om een huis te kopen, deels als bescherming tegen armoede op latere leeftijd. Ze willen ook investeren in digitale infrastructuur. De CDU wil ook dat de Duitse autosector aan de top blijft tijdens de overgang naar autonoom en elektrisch rijden. Er zijn ook plannen om de kloof tussen steden en het platteland te verkleinen door te investeren in transport en communicatie.
 

Martin Schulz (61)

Sozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD)

Een partij die trots de titel ‘oudste democratische partij van Duitsland’ draagt, met een geschiedenis die teruggaat tot in 1863. De SPD, traditioneel een arbeiderspartij met nauwe vakbondsbanden, ziet zichzelf als de verdediger van de welvaartsstaat. De laatste kanselier van de SPD, Gerhard Schröder, verdeelde de partij met een reeks hervormingen. Sinds 2013 is de SPD een regeringspartner in de conservatieve coalitie van Merkel - ze haalden toen 25,7 procent van de stemmen.

ECONOMIE

De prioriteiten van de socialisten zijn het beschermen van jobs en zorgen voor deftige lonen. Het gaat goed met Duitsland, maar volgens Schulz kan alles beter en rechtvaardiger. De SPD wil ook de pensioenen optrekken. Schulz zegt geen beloftes te willen maken over onrealistische belastingverminderingen. De partij wil wel hogere belastingen op erfenissen en kapitaal.

VEILIGHEID EN MIGRATIE

De SPD ziet Duitsland als een land van migratie en legt de nadruk op het verbeteren van de integratie. Ze waren grote voorstanders van Merkels ‘opendeurenbeleid’ op het hoogtepunt van de vluchtelingencrisis en verzetten zich tegen een limiet op migranten. De socialisten wil 15.000 extra politieagenten op straat en wil ook gegevens van veiligheidsdiensten op federaal, regionaal en lokaal vlak beter combineren.
 

EUROPA EN DE WERELD

De Duitse socialisten steunen het voorstel van de Franse president Macron om een gemeenschappelijk budget voor de eurozone in het leven te roepen en willen dat de EU meer investeert in groei en jobs. De SPD is zeer kritisch voor het protectionistische discours van de Amerikaanse president Trump. Ze steunen ook de sancties tegen Rusland in de Oekraïnecrisis, maar benadrukken het belang van goede relaties op lange termijn.

MAATSCHAPPIJ

Schulz heeft van sociale rechtvaardigheid een belangrijk campagnethema gemaakt. Hij wil de uitkeringen voor langdurig werklozen verlengen op voorwaarde dat ze een opleiding volgen - een breuk met de hervormingen van Schröder. Volgens economen zou dat plan 16,8 miljard euro kosten. De socialisten willen meer uitgeven aan onderwijs, de belasting op elektriciteit naar beneden en het aantal gratis kinderopvangplaatsen vergroten.
 

Christian Lindner (38)

Freie Demokratische Partei (FDP)

In het naoorlogse Duitsland was de liberale FDP lange tijd de vaste coalitiepartner van de christendemocraten van het CDU. Bij de federale verkiezingen van 2013 werd de FDP gedecimeerd en haalde ze nog 4,8 procent. Met de frisse nieuwe kopman willen de liberalen er opnieuw staan.

ECONOMIE

De liberalen willen de inkomstenbelasting laten zakken met 30 miljard euro, om zo de werkende middenklasse te helpen. Ze pleiten ook voor een federalisering van het onderwijs en bijhorende uitgaven. Om dat allemaal te kunnen betalen, zou de FDP het overheidsbelang in staatsbedrijven zoals Deutsche Post en Deutsche Telekom verkopen. Ze willen ook dat kleine bedrijven een uitzondering krijgen op de regels voor minimumlonen.

VEILIGHEID EN MIGRATIE

De FDP wil een immigratiesysteem dat gebaseerd is op punten om zo de noden van bedrijven beter af te stemmen op de vaardigheden van werknemers. Ze zijn voor het verlenen van politiek asiel aan oorlogsvluchtelingen. Als liberale partij zijn ze tegen het massaal bijhouden van gegevens door inlichtingendiensten.
 

EUROPA EN DE WERELD

De partij wil de gesprekken met Turkije over toetreding tot de EU stopzetten en de financiële steun aan het regime van de Turkse president Erdogan bevriezen. Verder vindt de FDP dat landen uit de eurozone de monetaire unie moeten kunnen verlaten en toch in de Europese Unie blijven.

MAATSCHAPPIJ

‘Mensen kunnen grootse dingen doen als je hen dat toelaat’ is hoe Lindner het partijstandpunt over sociale zaken toelichtte. De FDP is ook voor de invoering van het homohuwelijk.
 

Katrin Goering-Eckardt (51) en Cem Ozdemir (51)

Die Grünen

De Groenen werden bij hun oprichting in 1980 neergezet als de ‘antipartijenpartij’. De partij ontstond uit de ecologische peacenik-beweging van de jaren ‘60 en ‘70. In 1983 haalden ze voor de eerste keer zetels in de Bondsdag. Tussen 1998 en 2005 vormden ze een coalitie met de socialistische SPD. Bij de vorige federale verkiezingen in 2013 haalden de Groenen 8,4% van de stemmen.

ECONOMIE

De partij wil meteen de 20 meest vervuilende steenkoolcentrales sluiten en tegen 2050 enkel nog groene energie overhouden. Nieuwe auto’s die niet milieuvriendelijk zijn, zouden door hen zwaarder belast worden. Ze staan ook vijandig tegenover de voorwaarden van grote handelsovereenkomsten.

VEILIGHEID EN MIGRATIE

Ze zijn er van overtuigd dat het aanpakken van klimaatopwarming ook massamigratie zou tegengaan. De partij wil dat iedereen die in Duitsland geboren is ook een Duits staatsburger wordt. De Groenen willen een veiligheidsbeleid dat meer rekening houdt met burgerrechten en gericht toezicht houdt, eerder dan massasurveillance.
 

EUROPA EN DE WERELD

De Duitse Groenen zijn voor een sterk en democratisch Europa en willen het Europees beleid van Duitsland aanpassen om meer te focussen op solidariteit en investeringen, en minder op bezuinigingen. Ze willen ook de wapenexport naar crisisgebieden verbieden en wereldwijde regels tegen belastingontduiking instellen.

MAATSCHAPPIJ

De partij wil de publieke en private gezondheidszorg vervangen door een ‘burgerverzekering’. Ze willen ook gelijke lonen voor mannen en vrouwen, en quotas voor vrouwen in managementfuncties. In hun campagne staat ook de belofte om een miljoen nieuwe betaalbare huizen te bouwen.
 

Alice Weidel (38) en Alexander Gauland (76)

Alternative für Deutschland (AfD)

Sinds haar oprichting in 2013 is de partij stelselmatig geëvolueerd naar een rechtse anti-migratiepartij. De AfD heeft nog nooit deelgenomen aan de macht, en geen enkele traditionele partij wil met hen samenwerken. In 2013 konden ze 4,7% van de kiezers overtuigen.

ECONOMIE

De AfD wil dat Duitsland de eurozone verlaat en opnieuwe de Duitse mark invoert. De partij verzet zich ook tegen wat het zelf de ‘economische EU-regering’ noemt. Langdurig werklozen moeten volgens hun plannen vrijwilligerswerk doen. Ze verwerpen grote handelsakkoorrden zoals CETA, TTIP en TISA.

VEILIGHEID EN MIGRATIE

Het belangrijkste campagnethema van de AfD is de strijd tegen het migratiebeleid van Merkel. Duitsland moet jaarlijks minstens 200.000 meer mensen uitwijzen dan het binnenlaat. Ook familieherenigingen zijn voor de AfD uit den boze, en ze willen quotas voor deportaties. Genaturaliseerde migranten die serieuze misdaden begaan willen ze de Duitse nationaliteit ontnemen.
 

EUROPA EN DE WERELD

Het buitenlands beleid moet zich volgens de AfD meer toespitsen op Duitse belangen. Ze zouden zich ook terugtrekken uit het klimaatakkoord van Parijs. De sancties tegen Rusland zouden ze opheffen en de toetredingsgesprekken van Turkije beëindigen. De AfD wil ook een permanent zitje voor Duitsland in de VN Veiligheidsraad.

MAATSCHAPPIJ

De partij gelooft in het traditionele gezin dat bestaat uit een moeder, een vader en kinderen. Ze zijn tegen abortus. De AfD wil ook de militaire dienstplicht herinvoeren.
 

Sahra Wagenknecht (48) en Dietmar Bartsch (59)

Die Linke

De meest linkse partij van Duitsland ontstond in 2007 uit een fusie van voormalige Oost-Duitse communisten en een aantal linkse elementen uit de SPD. Op nationaal niveau hebben Die Linke geen verkozenen - in 2013 haalden ze 8,6% van de stemmen - maar ze zijn wel vertegenwoordigd in drie deelstaatparlementen.

ECONOMIE

Die Linke willen de pensioenen optrekken en het minimumloon optrekken van de huidige 8,84 euro naar 12 euro per uur. Ze staan ook voor een 30-urenweek en gratis onderwijs, van de kleuterschool tot de universiteit.

VEILIGHEID EN MIGRATIE

Mensen in nood mogen van deze linkse partij het land binnen. Ze willen ook alle deportaties stopzetten en de immigratiedeal met Turkije een halt toeroepen.
 

EUROPA EN DE WERELD

Die Linke zijn tegen militaire gevechtsmissies en wil de NAVO vervangen door een andere alliantie waar ook Rusland deel van uitmaakt. Ze willen ook een einde aan de wapenexport. Deze pro-Europese partij wil strengere regels voor de financiële markten in de EU. De minimumlonen in heel Europa mogen voor hen ook omhoog.

MAATSCHAPPIJ

De plannen van Die Linke houden in dat de rijken veel zwaarder belast worden, tot 75% voor de allerhoogste inkomens. Ze willen ook de private en publieke gezondheidszorg vervangen door één systeem. Jaarlijks willen ze 250.000 nieuwe sociale woningen bouwen.