De dood van Cassini is een succes
Foto: EPA-EFE

Het is zover: Cassini is niet meer. De ruimtesonde, die dertien jaar lang het stelsel van Saturnus bestudeerde, is ‘nu één met de planeet die ze onderzocht’, klinkt het bij Nasa.

Om 13:54 Belgische tijd was in het controlecentrum van de Nasa in Californië te horen dat Cassini ‘de strijd met de atmosfeer (van Saturnus, red.) aan het verliezen is’. Haar stuurraketten verweerden zich nog, zo kon het team aflezen op de monitors, maar de projectleider gaf de sonde niet meer dan een minuut. Ze was aan het opbranden.

Het radiosignaal bleef lang stabiel, en ging dan plots aan het dansen. Waarop projectmanager Earl Maize de mensen rondom zich toesprak: ‘Ik kreeg net te horen dat het radiosignaal verdwenen is, en binnen de 45 seconden kan ik hetzelfde besluiten over de ruimtesonde. Ik hoop dat jullie allemaal bijzonder trots zijn. Iedereen gefeliciteerd, dit is een ongelofelijke missie geweest, dit was een ongelofelijk ruimtetuig, en jullie waren een ongelofelijk team. Ik verklaar hierbij de missie beëindigd.

En dat was dat. De werknemers in het controlecentrum stonden recht, applaudisseerden, knuffelden elkaar. Of er tranen vloeiden, konden we niet zien. Maar op Nasa TV begon alvast één medewerker een gedicht voor Cassini te reciteren.

Titan en Enceladus

Op 15 oktober 1997, bijna twintig jaar geleden, werd Cassini vanop Cape Canaveral gelanceerd. Bestemming Saturnus. Zeven jaar later kwam Cassini aan bij de planeet met ringen, en dertien jaar lang onderzocht ze vooral de manen die er rondcirkelen. Aan de grootste, Titan, werd het meest gesnuffeld, met 127 ‘flybys’, en met een bezoek van lander Huygens, een ruimtetuig van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. Ook ijsmaan Enceladus kreeg veel aandacht, met 23 flybys. Die beide manen zouden een vorm van leven kunnen herbergen - al zijn ze niet leefbaar voor mensen - en zullen in de toekomst wellicht opnieuw van naderbij onderzocht worden.

Het was noodzakelijk om Cassini uiteindelijk te laten neerstorten, oordeelde de Nasa. Haar brandstof was bijna op en zonder brandstof zou ze niet meer bij te sturen zijn. Mocht ze dan neerstorten op Titan of Enceladus, zou ze die manen vervuild kunnen hebben met aardse bacteriën. De dood van de ruimtesonde was dan ook een missie op zich, en die is geslaagd. Tot het laatst bleef Cassini doen wat van haar gevraagd werd.

Schreeuwen van opwinding

Cassini heeft vandaag nog data verzameld. Een half uur voor het einde van de missie was te lezen op de Twitter-pagina van de Nasa dat ‘de laatste gegevens momenteel met de snelheid van het licht voorbij Jupiter aan het vliegen zijn’.

Alle wetenschappers zijn het erover eens: Cassini heeft hen meer geleerd dan ze durfden hopen. Niet alleen omdat de missie veel langer heeft kunnen duren dan gepland (de missie werd tweemaal verlengd), maar ook omdat de bevindingen van Cassini de verwachtingen overtroffen. Zeeën van methaan en ethaan op Titan, ijsgeisers op Enceladus,... In hun terugblik lieten leden van het Cassini-team weten dat ze stonden te schreeuwen van opwinding toen die beelden kwamen binnengerold.

‘Onze horizonten zijn na vandaag weer kleiner’, schreef wetenschapsjournaliste Emily Lakdawalla, die liveverslag deed vanuit het controlecentrum. Met Cassini verdween de verste ruimtesonde die we nog onder controle hadden.