Vlaamse wilde hamster met uitsterven bedreigd
Foto: belgaimage
De laatste hamsters in Vlaanderen leven alle in één Limburgs dorpje. Een hamstercoördinator moet hen van de ondergang redden.

Weet u Widooie liggen? Het dorpje nabij Tongeren verdient zijn plek op de Vlaamse kaart als laatste vindplaats van hamsters. Er zouden er nog minder dan vijftig van overblijven. Veel te weinig om te overleven.

Vroeger kwam de hamster veelvuldig voor in de leemstreek – de zuidrand van Vlaanderen van Leuven tot de grens met Nederlands Limburg. Maar het knaagdier gaat snel achteruit. ‘Het is een echt akkerdier’, zegt Inge Nevelsteen van Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren. ‘Hamsters planten zich voort tussen ­juni en september. Als het graan vroeg geoogst wordt – half of eind juli is courant tegenwoordig – dan verliezen ze hun beschutting en vormen ze een makkelijke prooi.’ Nevelsteen moet nu het dier van de ondergang redden. Als hamstercoördinator moet zij een plan van de Vlaamse overheid realiseren, een zogeheten soortenbeschermingsprogramma. Minister van Landbouw en Natuur Joke Schauvliege (CD&V) maakte er 800.000 euro voor vrij.

Uitzetten, dan maar?

Nevelsteen benadert nu landbouwers om luzerne te telen of Japanse klaver na het wintergraan. Die bieden langere tijd beschutting. In ruil liggen er subsidies klaar. ‘We bieden een mooie vergoeding’, vindt Nevelsteen. ‘Voor luzerne bijvoorbeeld meer dan 1.800 euro per hectare. De boeren hebben tijd tot eind oktober om in te stappen.’ Zonder subsidies lukt het wellicht niet. ‘We kennen vooralsnog geen gewas dat zowel goed is voor het dier als voor de opbrengst van de landbouwer.’

Er zijn ooit hamsters uitgezet in Leefdaal, maar dat heeft niet tot een opflakkering van de populatie geleid. Integendeel. ‘Uitzetten alleen is dweilen met de kraan open’, zegt Nevelsteen. ‘Je moet eerst en vooral het leefgebied vergroten.’ Rond Widooie moet er daarom, in de vijf jaar dat het programma loopt, 125 hectare bijkomen. Vanaf 25 hectare heeft uitzetten zin.

Moeten we wel zoveel moeite doen om de hamster te redden? ‘Je kunt niet zeggen dat hij een direct nut heeft. Maar in een ecosysteem hangt alles met alles aan elkaar. Je zou vossen kunnen schieten, zodat die minder hamsters oppeuzelen. Maar onlangs bleek nog dat vossen het aantal teken doen afnemen. Aanwezigheid van hamsters is bovendien een indicator dat het goed zit met de akkernatuur. Dat is dan ook goed nieuws voor de grauwe gors of de veldleeuwerik, die het ook moeilijk hebben.’