Imam predikte ook in Diegem: ‘Ons buikgevoel zei dat er iets niet klopte’
De moskee in Diegem Foto: kristof vadino

De radicale spilfiguur van de terreuraanslag in Barcelona, Abdelbaki Es Satty (46), heeft drie maanden gepredikt in een moskee in Diegem. ‘Plots kwam hij vanuit Spanje om de vacature van imam in te vullen. Dat hij een strafblad had, wist niemand. Na drie maanden is hij wandelen gestuurd.’

Hij verslikte zich dit weekend in zijn koffie, Soliman Akaychouh. De voorzitter van de Diegemse moskee Youssef is met vakantie en zag de beelden van de aanslag op de Ramblas in Barcelona met wat vertraging. Bij het zien van de foto’s twijfelde hij geen seconde: spilfiguur Abdelbaki Es Satty heeft hij anderhalf jaar geleden nog maandenlang onderdak verschaft. ‘Hij herkende Es Satty meteen’, vertelt Mimoun Aquichouh, al meer dan een decennium imam in Vilvoorde en neef van de moskeevoorzitter.

Es Satty, die minderjarigen in het Spaanse Ripoll kon aanzetten tot zulke gruweldaden, heeft drie maanden in Diegem gewoond. Dat bevestigt de Vilvoorde imam. ‘In januari 2016 klopte hij aan bij mijn neef. Op dat ogenblik liep er in de moskee een vacature die maar niet ingevuld raakte.’

Drugssmokkelaar

De imam zei uit Spanje te komen, sprak Spaans en Arabisch en was naar eigen zeggen in ons land om werk te zoeken. Volgens Aquichouh aarzelde zijn neef. ‘Het was de keuze tussen geen imam of een imam over wie lichte twijfels bestonden.’ Het werd het tweede. Dat hij Nederlands noch Frans sprak, was geen hinderpaal.

Es Satty predikte de drie daaropvolgende maanden geregeld in de moskee. Contact met jongeren was er volgens Aquichouh amper. ‘De Youssef-moskee is een relatief kleine moskee, waar vooral oudere mannen komen bidden.’

Aquichouh ontmoette de spilfiguur achter de vijftien doden in Barcelona anderhalf jaar geleden op een feestje. ‘Als imam werd hij steevast uitgenodigd op feesten. Sympathiek vond ik hem niet. Het leek mij een man met veel frustraties. Ik vertrouwde hem niet.’

Dat deed ook zijn neef niet, ook al was er niet meteen een aanwijsbare aanleiding voor het wantrouwen. ‘Ons buikgevoel zei dat er iets niet klopte’, vertelt hij. Dat Es Satty in 2010 met twaalf kilogram hasj werd betrapt op de Spaanse exclave Ceuta en daarvoor vier jaar in de gevangenis vloog, vermeldde hij niet. Ook niet dat hij in dezelfde gevangenis bevriend was geraakt met een kopstuk van de aanslagen van Madrid in 2004. ‘Zijn verleden bleef een goedbewaard geheim’, aldus de Vilvoordse imam. ‘Net het sein voor mijn neef om onraad te ruiken.’

Goed gedrag en zeden

Een bewijs van goed gedrag en zeden zou de Spaanse imam uiteindelijk de das omdoen. ‘Eigenlijk is zo’n document niet nodig om als imam te werken, maar mijn neef wou zekerheid. Elke keer zei Es Satty dat het document er de dag nadien zou liggen. Maar in de moskee in Diegem heeft hij er nooit een afgegeven.’

Soliman Akaychouh stapte na twee maanden stiekem naar de lokale politie. Met de vraag zijn nieuwe imam eens door te lichten. Volgens Vilvoords burgemeester Hans Bonte (SP.A) kwam er pas na drie maanden antwoord van de Spanjaarden. ‘Uiteindelijk heeft onze familie hem eind maart 2016 zelf weggestuurd, los van de resultaten van de screening. Nadien hebben we nooit meer iets van hem vernomen.’

Het kabinet van staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) bevestigde gisteren dat Es Satty in ons land nooit een verblijfsvergunning heeft aangevraagd. Het federaal parket heeft de hulp van Antwerpse terrorismespeurders ingeroepen om zijn precieze rol te onderzoeken. Voorlopig zijn er geen aanwijzingen dat hij betrokken was bij de aanslagen van 22 maart in Brussel.

Moskeevoorzitter Akaychouh liet vanuit Marokko weten opgelucht te zijn dat hij zijn buikgevoel heeft gevolgd. ‘Die man moet destijds ook al radicale ideeën hebben gehad’, zegt hij. ‘We mogen er niet aan denken wat er in België had kunnen gebeuren.’