Bijen zijn belangrijk voor bruto binnenlands product
Foto: AFP

Stuifmeel is goud waard. Letterlijk dan. Want bestuivers brengen ons jaarlijks een kwart miljard euro op.

Insecten zijn de ideale werknemers: stevig tempo, efficiënt ploegensysteem, werken tot ze erbij neervallen. En nooit klagen als de bazige mens met de winst gaat lopen.

Sinds de jaren tachtig is er dan ook reden tot ongerustheid: het aantal bijen en andere bestuivers neemt aan sneltempo af. Dat heeft niet alleen gevolgen voor de natuur, zo berekenden onderzoekers aan onder meer de universiteiten van Mons en Gembloux, ook voor onze economie.

De toegevoegde waarde van bestuivers in ons land bedraagt jaarlijks 251.6 miljoen euro. Goed voor 11,1 procent van de totale Belgische landbouwproductie. Het leeuwendeel daarvan is voor de Limburgse fruitteelt, goed voor een waarde van 108 miljoen euro.

De ene provincie in ons land is al iets afhankelijker van bestuivers dan de andere. De regionale verschillen hebben te maken met de teelten: Limburg is met zijn fruitboomgaarden afhankelijker van insecten dan pakweg West-Vlaanderen, waar vooral suikerbiet en graan worden geteeld. Granen zijn windbestuivers en doen het dus zonder insecten.

(lees verder onder de kaart)

Winnen

Het onderzoek past binnen het project Sapoll (Samenwerken voor Pollinators) in Noord-Frankrijk en België, waarvan ook Natuurpunt partner is. ‘De cijfers maken vooral duidelijk dat we er allemaal bij te winnen hebben als bestuivers het goed hebben’, zegt Jens D’Haeseleer van Natuurpunt, ‘ook de sectoren die inspanningen en vaak investeringen moeten doen. Ik denk bijvoorbeeld aan het vinden van alternatieve teelttechnieken die pesticidegebruik kunnen verminderen of zelfs vermijden. Evengoed zien we dat veel bermen, hagen en knotwilgen verdwijnen omdat ze als ‘last’ worden beschouwd, maar deze zijn van groot belang als nestplaats en voedselbron voor wilde bijen en andere bestuivers. Natuurpunt ondersteunt dan ook het Europees Landbouwbeleid waarin verplicht wordt dat zeven procent van het landbouwareaal ingericht wordt voor natuur. ‘

Wereldwijd is driekwart van de plantensoorten in meer of mindere mate afhankelijk van bestuivers voor vruchten of zaadproductie. De achteruitgang van bijen en andere bestuivers wordt vooral toegeschreven aan de verstedelijking, de intensivering van de landbouw en aan klimaatverandering. Daardoor verdwijnen veel bloemen uit het versnipperde landschap, terwijl ook meer chemicaliën in de vrije natuur terechtkomen. In België is afname van bestuivers voor het eerst waargenomen vanaf de jaren tachtig.