Colombia

Na de Farc, de overheid

16 Augustus 2017Jannes Zwaenepoel

Colombiaans president Juan Manuel Santos verklaarde het 52-jarige conflict met rebellengroepering Farc gisteren ten einde. Vertegenwoordigers van de Verenigde Naties namen de laatste Farc-wapens in ontvangst - zeventien containers vol. Dat het conflict bloedig was, is overduidelijk. Maar wat na de Farc?

Het conflict duurde langer dan de oorlogen in Vietnam, Afghanistan en Irak samen. Met de ontwapening van de belangrijkste rebellengroepering lijkt het nu definitief ten einde. Colombiaans president Juan Manuel Santos krijgt voor zijn inspanningen de Nobelprijs voor de Vrede, de tweede keer dat een Colombiaan de prestigieuze prijs mee naar huis mag nemen.

TIJDENS HET CONFLICT IN COLOMBIA VIELEN 220.000 doden, 25.000 vermisten, en 25.000 ontvoerden

De wapens worden gesmolten en verwerkt in drie kunstwerken, één voor Colombia, New York, en Havana, en de Colombiaanse staat kan de door de Farc gecontroleerde gebieden bevrijden. Die gebieden kennen een sterke achterstand als resultaat van het jarenlang gewapende conflict en een monocultuur van illegale substanties. Colombia is internationaal gekend voor de hoge drugsproductie. In 2012 schatte de minister van Defensie Juan Carlos Pinzon dat het handeltje goed was voor een jaarlijkse omzet van 3,5 miljard dollar. Die dollars kwamen van pas bij de gewapende strijd van de rebellen.

Dat verhaal is nu ten einde. Maar waar tot voor kort guerrilla's de productie van coca en andere verdovende middelen nog controleerden in primitieve kampen, nemen de overheid en big pharma die rol nu gretig over. 

Bedrijven zoals PharmaCielo, een Canadees bedrijf actief in gebieden voormalig gecontroleerd door de Farc, hopen om de inwoners te laten werken in legale cannabiskwekerijen. 'De plattelandsbewoners werden gedwongen om deze planten te produceren,' vertelt CEO Federico Cock-Correa aan de New York Times. In Corinto, West-Colombia, tekende het bedrijf een overeenkomst met een arbeiderscollectief. Cock-Correa belooft de arbeiders veel meer te betalen dan wat ze kregen tijdens de oorlog.

In 1999 had Colombia 123.000 hectaren coca gepland. Vandaag is dit 188.000.

Het is opmerkelijk dat de Colombiaanse overheid investeringen toelaat in de productie van verdovende middelen. De regering spendeerde jaren aan het bestrijden van drugs. Sterker nog, bondgenoot Amerika gaf miljarden om de war on drugs aan de bron te voeren. 

Toch lijken er nieuwe tijden aan te breken voor de door de Farc gecontroleerde gebieden. Nu bedrijven aan de slag kunnen met de natuurlijke rijkdommen die verstopt zitten in de jungle, zal de staat er alles aan doen om die schatten te vrijwaren. Het akkoord voorziet belangrijke investeringen in wegen, industrie, en onderwijs. Volgens Mauricio Cárdenas Santamaría, Colombiaans minister van Financiën, zal het akkoord in tien jaar tijd 14,4 miljard euro kosten. Tegelijkertijd hoopt de staat op 384 miljoen euro Amerikaanse steun. Die zal deze keer niet gebruikt worden om rebellenleiders om te brengen, maar om post-conflict programma's te ondersteunen.

President Santos meent dat het vredesakkoord ook heel wat geld in het laatje zal brengen. Experts temperen echter zijn optimisme. Een kwakkelende olieprijs drukt de economische barometers. Daarboven komt dat Colombia nog heel wat werk zal hebben om de integratie van de voormalige rebellen tot een goed einde te brengen. Radicale elementen bedreigen de ontwapende rebellen, en criminele groepen vullen het door de rebellen achtergelaten vacuüm in. 

Nu de rebellen weg zijn, wordt het bos dat ooit bescherming tegen luchtaanvallen gaf, aan een ijltempo weggekapt.

Colombia moet zich nu aanpassen aan een politiek landschap waar de rebellen hun wapens inruilden voor een politiek partij. Met tien onverkozen zitjes in het Congres zit de Farc tot 2026 in het zadel. Daarna zullen ze de Colombianen moeten overhalen om voor hen te stemmen. Een moeilijke opgave, aangezien veel van die kiezers familieleden hebben verloren aan het conflict.

De Farc moet zichzelf heruitvinden. Rebellen turned politici klinken dan wel aantrekkelijk, voor de plaatselijke bevolking zijn ze een minder betoverende keuze. Ook voor de rebellen zelf brengt het burgerschap onzekerheden met zich mee. Zullen de paramilitaire groeperingen zich koest houden, en het verleden vergeten? Of zullen ze de ongewapende guerrilla's één voor één afslachten?

Een Nobelprijs krijgen is niet iedereen gegeven, maar het gewicht van die prijs zal nog jaren op de schouders van Santos hangen. Nu de deal rond is, en de ontwapening praktisch voltooid werd, is het tijd om Colombia te herbouwen.