Waarom bent u niet productiever?
themabeeld Foto: blg
De regering-Michel vraagt de Oeso om de tanende productiviteitsgroei in België van naderbij te bekijken. Groen ziet er het begin van een nieuwe aanval op de loonindexering in.

In juni sloeg de Oeso al alarm. De Belgen zijn en blijven erg productief, maar de groei van die productiviteit blijft al jaren achter op de trend binnen de club van geïndustrialiseerde landen. We verliezen zo snel terrein.

De Oeso raadde België daarom aan om het loonvormingsproces te evalueren en na te gaan of die ‘verdere hervorming’ behoeft. De regering antwoordt de Oeso nu met het verzoek om de kwestie dieper te onderzoeken en de situatie te vergelijken met de buurlanden. Dat blijkt uit de notificaties van het recente zomerakkoord. Verder mag de Oeso ook ‘pistes voorstellen om een verband te leggen tussen de stijging van de productiviteit en een stijging van de lonen’.

Vooral dat laatste zinnetje maakt oppositiepartij Groen erg ongerust. ‘Wil de regering de lonen alleen nog koppelen aan de productiviteit, niet langer aan de inflatie?’, vraagt federaal fractieleider Kristof Calvo zich af. Het gaat natuurlijk maar om een studie, maar Calvo vreest dat de regering zo op zoek is naar een reden om de loonindexering aan te vallen.

Op het kabinet van minister van Werk Kris Peeters (CD&V) spreekt men de inschatting van Groen tegen. ‘We hebben helemaal niet de intentie de automatische indexering af te schaffen, we hebben die net dit jaar gebetonneerd in de wet van 1996 (die onlangs hervormd werd, red.). De loonvorming en de criteria waarop die verloopt – collectieve onderhandelingen binnen een norm die afhangt van de loonevolutie in de buurlanden – zijn vastgelegd.’ Waarom dan die studie? ‘Als de Oeso ons kan aangeven waar het slecht loopt met onze productiviteitsevolutie, dan garanderen we net dat onze lonen in een redelijk tempo zullen kunnen blijven stijgen.’ Anders gezegd: krijgen we de tanende productiviteitsstijging niet gekeerd, dan dreigt collectieve verarming.

‘Belangwekkende vraag’

Hebben we daarvoor nog een extra studie nodig? Econoom Freddy Heylen (UGent) meent van wel, en noemt het ‘een uiterst belangwekkende onderzoeksvraag’ die de regering op tafel legt. ‘Het is ook een erg moeilijk vraagstuk dat afhangt van investeringen in innovatie, vast kapitaal én menselijk kapitaal.’ Stuk voor stuk investeringen die op een laag pitje staan in ons land.
Waarom? De centrale kwestie is of (te) hoge lonen innovaties afremmen – omdat werkgevers minder kapitaal voorhanden hebben om te investeren – of innovaties net aanmoedigen – omdat ze een economische incentive hebben om arbeidsbesparende innovaties op te zoeken.

Heylen meent dat de Oeso dat vraagstuk zeker niet ‘ideologisch gekleurd’ benadert. ‘Er waren vorig jaar al mensen van de Oeso op een studiedag van de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen hierover. Die mensen doen deftig studiewerk.’

In dat verband zou de Oeso volgens Heylen wel eens kunnen besluiten dat het beleid van loonkostenmatiging van deze en voorgaande regeringen eigenlijk de boosdoener is. Daardoor stijgt de jobcreatie maar daalt paradoxaal genoeg de productiviteit. Simpel gezegd: nieuwe aanwervingen werden goedkoper en interessanter dan nieuwe machines. Daardoor is de werkgelegenheid wel gestegen, maar niet de bedrijvigheid.

Meer handen voor hetzelfde werk, betekent een lagere productiviteit. En, zo vreest althans de oppositie, straks een beperktere loonstijging.