Vrees voor Calais-bis in Maximiliaanpark
Opnieuw honderden migranten in en rond het Maxilimilaanpark Foto: Bart Dewaele
Vluchtelingenorganisaties trekken aan de alarmbel. Er kamperen opnieuw honderden migranten in de buurt van het Maximiliaanpark in Brussel.

Vlak voor de avond valt, rollen migranten in het Maximiliaanpark hun slaapzakken uit op stukken karton. Ze zoeken verborgen plekjes op, maar zijn met te veel om echt uit het zicht te blijven.

De afgelopen maanden ging het om tientallen mensen, maar vluchtelingenorganisaties tellen de laatste weken minstens driehonderd mensen die overnachten in de omgeving van het Maximiliaanpark in de Noordwijk. Niet zoveel als in 2015, toen de vluchtelingencrisis een hoogtepunt kende, maar genoeg om een flashback te krijgen naar het grootste tentenkamp dat ooit in ons land stond.

Onthaalcentrum

‘De populatie is wel veranderd’, zegt Charlotte Vandycke, directrice van Vluchtelingenwerk. ‘Twee jaar geleden kampeerden mensen hier omdat ze asiel wilden aanvragen. Vandaag gaat het vooral om transitmigranten die niet in België willen blijven.’

Vluchtelingenorganisaties vrezen voor een tweede Calais. Daarom schreven Vluchtelingenwerk, Dokters van de Wereld en Ciré een brief naar onder anderen staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) waarin ze vragen een onthaalcentrum op te richten voor transitmigranten.

‘Om hen onderdak, voedsel en douches aan te bieden’, zegt Pierre Verbeeren, directeur van Dokters van de Wereld. ‘Daarnaast moet het een plek zijn waar ze informatie kunnen krijgen. De overheden zouden ook werkelijk iets kunnen doen tegen netwerken van mensensmokkelaars. Op zijn beurt kan het onthaalcentrum bijdragen tot de identificatie van rondtrekkende migranten, die nu noodgedwongen in een sfeer van clandestiniteit hangen.’

Dekens en koffie

Wie de mensen in het Maximiliaanpark zijn en wat hun plannen zijn, is niet zo duidelijk. Woensdagavond, als Dokters van de Wereld er een consultatieronde houden, zijn er vooral mensen afkomstig uit de Hoorn van Afrika.

‘Ik ben al anderhalf jaar in Europa’, vertelt een 27-jarige Eritreeër, die in Frankrijk asiel aanvroeg, maar werd geweigerd. Vanuit Calais probeerde hij Groot-Brittannië te bereiken. ‘Dat lukte niet. Ik weet niet wat ik nu wil doen.’

Hij slaapt al enkele weken in het Maximiliaanpark, samen met een groep andere mannen. Niemand wil met zijn naam in de krant. Bijna niemand wil op de foto. ‘Stel dat mijn familie ziet dat ik op een kartonnen doos slaap!’, zegt een man. ‘Dan zouden ze doodongerust zijn. Ik vertel hen dat ik in een huis woon en lekker eten krijg in België.’

De politie patrouilleert in het park, maar laat betijen zolang de mensen ’s ochtends op tijd verdwijnen. ‘We zijn dagelijks aanwezig en houden de vinger aan de pols’, zegt Ilse Van de keere van de politiezone Brussel-Hoofdstad Elsene.

Vanuit de buurt waren er de laatste weken verschillende klachten over overlast. ‘Toch is 300 migranten een overschatting’, zegt commissaris Van de keere. ‘Maandag stond er een tachtigtal migranten aan te schuiven aan de Dienst Vreemdelingenzaken. In het park waren er toen 147.’

De migranten hebben intussen wel de solidariteit gewekt. Woensdagavond zijn enkele buurtbewoners naar het park afgezakt met dekens en koffie. Net zoals in 2015.

‘Bedankt’, zegt een Soedanese man. Hij zegt dat hij het niet erg vindt om in het park te slapen. ‘Ik blijf toch niet in België’, zegt hij. Net als zovelen wacht hij op een bus of een vervoermiddel dat hen naar Londen kan brengen. Het Verenigd Koninkrijk blijft voor hen het beloofde land.

WTC-gebouwen

Brussel is daarvoor geen ideaal vertrekpunt, maar omdat de havens steeds meer worden gecontroleerd, zoeken de migranten andere wegen.

‘Alle landen in Europa zitten momenteel in hetzelfde schuitje: van Calabrië tot Lesbos, van Melila tot München’, zegt Charlotte Vandycke. ‘Migranten zullen blijven rondtrekken door Europa. Ook de rol van Brussel als transitplaats is een feit.’

Na de vluchtelingencrisis in 2015 heeft ons land alle expertise in huis voor zo’n onthaalcentrum, benadrukken de organisaties in hun brief. De WTC-gebouwen waar twee jaar geleden de pre-opvang plaats vond, zouden ze graag opnieuw geopend zien. ‘We kunnen niet doen alsof deze mensen niet bestaan’, zegt Pierre Verbeeren. ‘In Frankrijk is de overheid wakker geworden toen de situatie in Calais en Grande-Synthe niet langer houdbaar was. Vandaag is het Maximiliaanpark nog een beheersbaar probleem. Laten we een Belgisch Calais samen vermijden.’