G20-slotverklaring legt breuk met VS over klimaat bloot
Foto: AFP

De slotverklaring van de deelnemers aan de G20-top in Hamburg legt een duidelijk verschil in klimaatvisie tussen de VS en de rest bloot. Over andere onderwerpen zoals vrijhandel is er meer gemeenschappelijke grond.

‘We nemen akte van de beslissing van de Verenigde Staten om uit het klimaatakkoord van Parijs te stappen’ is te lezen in het communiqué. ‘De leiders van de andere G20-landen zijn van mening dat de beslissingen van het klimaatakkoord van Parijs onomkeerbaar zijn.’

De G20-top in het Duitse Hamburg werd ontsierd door hevige straatprotesten en vandalisme. Aan de vergadertafels konden de wereldleiders de ontvlambare onderwerpen grotendeels vermijden. Er zijn een aantal akkoorden gesloten, en over het klimaat is iedereen het eens dat het ze het oneens zijn.

De twintig grootste economieën hebben in de Duitse havenstad een compromistekst opgesteld over de strijd tegen de klimaatverandering. ‘Ik ben erg tevreden dat de negentien andere staatshoofden en regeringsleiders ervan overtuigd zijn dat het akkoord van Parijs onomkeerbaar is’, verklaarde de Duitse bondskanselier Angela Merkel.

Er is wel een toegeving gedaan aan Trump. De overige landen stellen dat ze ‘zich zullen inspannen om nauw samen te werken met andere partners om toegang tot en gebruik van properdere en efficiëntere fossiele energie te vereenvoudigen’. Ze zullen elkaar ook helpen bij het ontplooien van hernieuwbare energie en andere propere energiebronnen.

De Franse president Emmanuel Macron heeft in de marge van de top aangekondigd dat hij op 12 december een nieuwe klimaattop zou organiseren in Parijs, om de voortgang van het eerdere akkoord en enkele financiële kwesties te bespreken. Macron voegde er nog aan toe dat hij nog steeds hoopte Trump te kunnen overtuigen niet uit het klimaatakkoord te stappen.

‘Vechten tegen protectionisme’

Ook in het gedeelte over handel zitten enkele verschillen in aanpak tussen Trump en de rest van de G20, al zijn die veel subtieler. Er wordt gezegd dat ze zullen blijven ‘vechten tegen protectionisme en oneerlijke handelspraktijken’, maar tegelijk wordt het belang van ‘gerechtvaardigde verdedigingsmechanismes’ erkend. Afgezien van de Verenigde Staten zullen alle landen het eerste gedeelte van die zin warm onthalen. Wat die ‘gerechtvaardigde verdediging’ betreft is te horen dat de Amerikaanse president Donald Trump een bredere definitie van het begrip hanteert dan zijn collega-wereldleiders. ‘Samen kunnen we meer bereiken dan alleen’, staat in de mededeling.

Daarnaast komen ze de tegenstanders van de huidige globalisering voor een deel tegemoet. ‘Door de ontwikkelde markten en de groeimarkten samen te brengen, is de G20 vastberaden om de globalisering ten voordele van alle mensen vorm te geven’, zo wordt vermeld.

‘We erkennen dat de voordelen van internationale handel en investeringen niet breed genoeg toegankelijk zijn. We moeten onze mensen beter in staat stellen om de kansen en de voordelen die de economische globalisering met zich meebrengt beter te benutten.’

Migratie: nationale veiligheid primeert

In het gedeelte over migratie haalt Trump dan weer een subtiele overwinning binnen en wordt er stoerdere taal dan anders gebruikt: ‘We benadrukken het soevereine recht van staten om hun grenzen te beheren en te controleren, en dus ook om beleid te voeren dat de eigen nationale belangen en veiligheid vooropstelt’ is te lezen. ‘Het is evenwel belangrijk dat het repatriëren en reïntegreren van migranten die niet in aanmerking komen veilig en humaan verloopt.’

Trump en Poetin

G20-slotverklaring legt breuk met VS over klimaat bloot
Foto: EPA

De G20-top in Hamburg stond vooral in het teken van de allereerste ontmoeting tussen de Amerikaanse president Trump en zijn Russische evenknie Vladimir Poetin. De twee hebben elkaar meer dan twee uur gesproken. ‘Het is een begin’, zei de Duitse bondskanselier Merkel daarover aan journalisten. ‘Het kan alleen maar goed zijn als er een eerlijke en vrije dialoog tussen de twee is’, voegde ze er nog aan toe.

In zijn slotverklaring benadrukte Poetin dat hij nu een werkrelatie met Trump op poten heeft gezet. Hij is er van overtuigd dat er op sommige vlakken een betere samenwerking met Washington mogelijk is. Volgens de Russische president was Trump ook ontvankelijk voor de stelling dat Rusland zich niet had bemoeid met de Amerikaanse verkiezingen, maar dat dat best nog eens aan de Amerikaanse president zelf zou gevraagd worden. Poetin benadrukte ook dat de Trump die hij ontmoet heeft anders is dan de Trump die hij kende van op de televisie.

 

Ook andere wereldleiders namen de G20 te baat om kort met elkaar te spreken. Zo overlegden Merkel en Poetin bijvoorbeeld met de Franse president Emmanuel Macron over de toestand in het oosten van Oekraïne. Die gesprekken hebben niet tot een grote vooruitgang geleid. Een woordvoerder van de Duitse regering verklaarde na afloop van het gesprek dat er nogmaals werd afgesproken om het bestand uit 2015 'uitgebreid uit te voeren'.

Tot slot werd nog beslist dat de G20-top in 2019 in Japan en in 2020 in Saoedi-Arabië zal plaatsvinden. Eerder was al vastgelegd dat Argentinië de organisatie volgend jaar op zich zal nemen.