Ethisch comité stelt terugbetaling rituele besnijdenis in vraag
Foto: Belga
Het Riziv betaalt jongensbesnijdenis volledig terug, zelfs als de ingreep religieus van aard is. Maar zonder medische noodzaak heeft die meer nadelen dan voordelen. Zo ervaren besneden mannen moeilijker seksueel genot.

Het Belgisch Raad­gevend Comité voor Bio-Ethiek ontving begin 2014 een vraag van enkele artsen uit de Brusselse Iris Ziekenhuizen Zuid. Of het correct was dat ze rituele besnijdenissen bij jongens uitvoerden? Tenslotte ging het om een ingreep bij kinderen zonder ­medische noodzaak, waarbij de voorhuid wordt weggesneden. Een ethische commissie werd samengesteld en eind dit jaar zou haar advies klaar zijn.

‘Het is een ethisch advies, geen wet’, verduidelijkt Robert Rubens (UGent), de covoorzitter van de commissie. ‘We zijn nog volop in beraad, want enkele leden vinden dat godsdienstvrijheid primeert, aangezien besnijdenis vooral bij joden en moslims gangbaar is. Anderen menen dat besnijdenis bij mannen – net als bij vrouwen vandaag – onaanvaardbaar is. Een vrees bij dat laatste is dat de ingreep ondanks een verbod nog altijd zal worden uitgevoerd , maar niet door artsen en dus mogelijk met verschrikkelijke gevolgen voor de jongens.’

Besnijdeniscentra
Rubens vermoedt dat ze in hun definitieve advies naar Nederland zullen kijken. Daar is jongensbesnijdenis niet strafbaar, maar riep de artsenfederatie KNMG haar leden op om geen rituele besnijdenissen meer uit te voeren. Patiënten kunnen daarvoor terecht in speciale besnijdeniscentra, waar de ingreep weliswaar niet terugbetaald wordt. ‘Daar staan we met de commissie helemaal achter’, zegt Rubens. ‘Dat ook hier besnijdenissen om een niet-medische reden niet langer door het Riziv terugbetaald moeten worden.’
De Raad van Europa nam al in 2013 een (niet-bindende) resolutie aan waarin lidstaten het advies kregen om rituele besnijdenis van jongens niet zomaar toe te staan, toch niet tot het kind oud genoeg is om erover mee te praten. De Raad omschreef het als ‘een aantasting van de fysieke integriteit van kinderen’. 

De voordelen van een besnijdenis, zoals een betere hygiëne en preventie tegen geslachtsziekten, wegen immers niet meer op tegen de nadelen. Dat toont ook nieuw onderzoek van Guy Bronselaer (UGent), die ruim duizend onbesneden en driehonderd besneden Belgen bevroeg.

Gevoeligheid
Bronselaer gebruikte voor het eerst een zeer gedetailleerde vragenlijst. Zo moesten mannen de gevoeligheid voor elf delen van hun penis evalueren. Daaruit blijkt duidelijk dat het wegsnijden van de voorhuid een impact heeft op de mannelijke seksualiteit. Na besnijdenis vraagt een orgasme meer inspanning, is de penis minder gevoelig en heeft de man vaker last van onaangename prikkels of tintelingen.

De leeftijd waarop de besnijdenis plaatsvindt, is van belang. De mannen bij wie dit na hun adolescentie gebeurde, geven aan meer klachten te hebben dan de mannen bij wie de ingreep vlak na de geboorte of tijdens de kinderjaren werd uitgevoerd. ‘Nog een belangrijk verschil is de hoeveelheid weggenomen huid’, zegt Bronselaer. ‘De mannen bij wie nog een deel voorhuid bewaard bleef, gaven aan gevoeliger te zijn dan de mannen bij wie die helemaal werd weggesneden.’
De voorhuid is dus belangrijk erogeen weefsel en na een besnijdenis is seks nooit meer zoals voorheen. Ouders of patiënten die een besnijdenis overwegen, worden daarover niet altijd ingelicht door de uroloog of betrokken arts. 

Beladen
Wereldwijd zou een derde van de mannen besneden zijn. In België is dat naar schatting vijftien procent. Het aantal besnijdenissen in ons land stijgt bovendien elk jaar: in 2002 werden zo’n 17.800 mannen besneden, in 2016 waren dat er al bijna 26.200. De ingreep wordt volledig terugbetaald door het Riziv, ongeacht medische oorzaak, culturele of religieus-filosofische reden. De kosten stijgen elk jaar en in 2016 ging het over zo’n 2,7 miljoen euro.

Guy Bronselaer: ‘Het Riziv betaalt de ingreep volledig terug, ook indien er geen medische noodzaak is. Nochtans is ondertussen vastgesteld dat besnijdenis meer nadelen dan voordelen heeft. Het argument dat het hygiënischer is, klopt wel, maar een extra wasbeurt heeft hetzelfde effect. Besnijdenis verkleint dan wel het ­risico op onder meer HIV, maar vandaag zijn minder ingrijpende preventiemethodes voorhanden. Denk maar aan het condoom.’

Dat het onderwerp beladen is, ­ondervond Bronselaer snel. ‘Meteen na de publicatie van mijn eerste ­wetenschappelijk artikel, stroomde mijn mailbox vol met reacties. Het raakt dan ook aan beladen domeinen van geloof, traditie, gezondheid en seksualiteit.’
Blz. 10 berichtgeving.