U heeft 0,8 procent kans op grondige belastingcontrole
Foto: pn
Door een sterke daling van het aantal belastingcontroleurs worden fors minder aangiftes grondig onderzocht. ‘Dit is ronduit alarmerend.’

Hoe groot is de kans dat uw belastingaangifte grondig gecontroleerd wordt? Even rekenen.

De fiscus voerde in 2016 57.854 grondige controles op de personenbelasting uit. In datzelfde jaar waren er 6,9 miljoen belastingplichtigen. Dat geeft dus een kans van 0,8 procent op een grondige controle.

Dat cijfer moet meteen genuanceerd worden. De fiscus vult immers 2,2 miljoen aangiftes zelf in, het zogenaamde voorstel van vereenvoudigde aangifte. Het is logisch dat de fiscus die aangiftes zelf niet opnieuw hoeft te controleren. Daarenboven doet de fiscus ook een snelle screening op 2,2 miljoen aangiftes. Bovendien is de controle niet willekeurig. Wie bijvoorbeeld zijn beroepskosten bewijst, loopt een grotere kans op een controle.

Maar opvallend is wel dat het aantal grondige controles de afgelopen jaren sterk gedaald is. In 2013 waren er nog 111.582 grondige controles op de personenbelasting, of dus bijna dubbel zo veel.

De cijfers van de vennootschapsbelasting zijn gelijkaardig. De kans op controle ligt daar weliswaar gevoelig hoger (14 procent), maar het aantal controles is in drie jaar tijd met een derde.

De belangrijkste oorzaak voor die dalingen ligt voor de hand. Het aantal controlerende ambtenaren is gevoelig gedaald. Voor de personenbelasting was er in 2013 nog een controlecapaciteit van 502 voltijdse mensen. Twee jaar later waren dat er nog maar 314. De kans dat dit cijfer sindsdien toegenomen is, is klein. Jaarlijks zijn er 1.400 vertrekkers bij de Fod Financiën. Daarvan worden er maar 600 à 800 vervangen.

Alarmerend

‘De situatie is ronduit alarmerend’, zegt vakbondsman Marc Nijs (ACV). ‘De mensen hebben geen tijd meer om iets uit te zoeken, en daardoor wordt te weinig belastingen betaald. Terwijl elke ambtenaar – mits begeleiding en opleiding – veel meer binnenbrengt dan hij kost.’

De cijfers lijken dat ook te bevestigen. In 2014 leverden de grondige controles op de personenbelasting nog 444 miljoen euro op. Vorig jaar was dat 124 miljoen euro minder, een daling met 28 procent. Ook de opbrengst van de controles op de vennootschapsbelasting is in twee jaar tijd met 332 miljoen euro gedaald.

Hans D’Hondt, topman van de Fod Financiën, erkent dat een controleur meer opbrengt dan hij kost, maar nuanceert de cijfers. ‘Nu gebeuren er een aantal correcties met automatische filters. Dat moest vroeger via een controle gebeuren, waardoor de opbrengsten toen hoger leken. Het aantal controles is dus niet altijd de relevantste parameter om de pakkans te berekenen.’ 

Geen kostenbesparing

Fiscaal expert Michel Maus (VUB) noemt de daling van het aantal controles ‘kortzichtig’. ‘Minder controleurs lijkt een kostenbesparing, maar dat is het helemaal niet. Bovendien is de  complexiteit gestegen. Denk maar aan de koppeling van de autokosten in de vennootschapsbelasting aan de CO2-uitstoot. Dat lijkt een goede maatregel, maar beeld je maar eens in dat je de controleur bent, die dat moet nagaan.’

Meer doelgerichtere controles via datamining kunnen het gedaald aantal controles niet compenseren, ­aldus Maus. ‘Je moet mensen het gevoel geven dat ze gecontroleerd worden. Anders werk je misbruiken in de hand.’