‘Russische klokkenluider werd vergiftigd in opdracht van Poetin’
Alexander Perepilichni overleed in 2012 aan de gevolgen van vergiftiging. Foto: publiek domein

Journalisten van Buzzfeed deden twee jaar lang onderzoek naar de mysterieuze dood op de Russische klokkenluider Alexander Perepilichni. Ze schrijven dat de Rus ‘waarschijnlijk werd vergiftigd in opdracht van Vladimir Poetin zelf’. De Britse autoriteiten zouden het onderzoek naar de dood op een zijspoor gezet hebben uit vrees voor slechte relaties met het Kremlin.

Het onderzoek van Buzzfeed leest als een spionagethriller. De 44-jarige Russische klokkenluider Alexander Perepilichni werd op 10 november 2012 dood teruggevonden in de ommuurde woonwijk in Londen waar hij woonde. Kort voor hij stierf had Perepilichni  een Russische witwasoperatie van 200 miljoen euro aan het licht gebracht. Die informatie wordt door de Amerikanen gebruikt om de financiële constructies van de Russische elite te doorgronden.

Aanvankelijk werd de doodsoorzaak door de politie afgedaan als een hartaanval tijdens het hardlopen en werd de zaak gesloten. Maar twee jaar later werd een zeldzaam Chinees gif gevonden in zijn maag en werd de zaak opnieuw geopend.

Buzzfeed sprak met tientallen spionnen en hooggeplaatste bronnen in de Amerikaanse, Britse en Franse inlichtingendiensten. Die vertellen dat het onderzoek naar de dood van Perepilichni zou zijn tegengewerkt door de Britse autoriteiten.

‘Het was absoluut moord’

De Britse overheid zou bang geweest zijn om de diplomatieke banden met Rusland in gevaar te brengen. De beslissing om in 2006 twee leden van de Russische geheime dienst aan te klagen voor de moord op de overgelopen KGB’er Alexander Litvinenko, zorgde voor een tien jaar lange diplomatieke rel tussen Londen en het Moskou. Dat wilde Groot-Brittannië niet opnieuw meemaken.

‘Russische klokkenluider werd vergiftigd in opdracht van Poetin’
De overgelopen KGB’er werd in 2006 vermoord. Het gerechtelijk onderzoek naar de vermoedelijke daders zorgde voor een diplomatieke rel tussen Londen en Moskou. Foto: EPA

De Britse onderzoekers van MI6, contraterreur en de politie kregen van bovenaf te horen dat ze geen moordonderzoek mochten doen. ‘Belachelijk, het was absoluut een moord’, zegt Chris Phillips, het voormalige hoofd van de Britse terrorismebestrijding, aan Buzzfeed.

In Amerika werd de dood nochtans wel met grote zorg behandeld. Vorig jaar werd de ‘moord’ in een geheim rapport van de CIA en de NSA aan een werkgroep in het Amerikaanse parlement voorgesteld als een ‘moord die waarschijnlijk door Poetin zelf werd besteld’.

Cadeaus in de Pradawinkel

Het onderzoek naar de dood van Perepilichni kwam op een zijspoor terecht. Tot grote onvrede van de Amerikanen. Buzzfeed reconstrueerde de laatste dagen van Perepilichni’s leven en sprak met een van de laatste mensen die hij heeft gesproken. Dat was de Oekraïense Elmira Medynska. Perepilichni ging het toen 22-jarige model opzoeken in Parijs en kocht haar voor 1200 dollar aan cadeautjes in de Pradawinkel aan de Champs-Elysées.

Dat was de dag voor hij doodviel tijdens het joggen, maar de Britse politie heeft nooit de moeite genomen om Medynska te ondervragen. Buzzfeed deed dat wel en kreeg te horen dat Perepilichni zenuwachtig was, ‘zijn wijn over zijn hemd morste’ en angstvallig ijsbeerde door de hotelkamer.

De rol van Theresa May

Voor de Britse premier Theresa May komen de onthullingen ongelegen. Ze zit in volle regeringsonderhandelingen na een slecht resultaat bij de verkiezingen van vorige week en haar rol in het moordonderzoek met een Russische link is niet onbesproken.

Verwacht wordt dat ze vragen zal krijgen over waarom bewijsmateriaal, dat lijkt te wijzen op een Russische moord op Brits grondgebied, genegeerd werd. May was als minister van Binnenlandse Zaken het hoofd van de politiemacht en de inlichtingendiensten. Later, als premier, weerhield haar regering documenten voor het gerechtelijk onderzoek naar de mysterieuze dood, op de grond van de nationale veiligheid.

‘We hopen dat de lijkschouwer toegang krijgt tot het cruciale bewijsmateriaal dat de overheid weerhoud en deze zaak – die van overduidelijk publiek belang is – tot de bodem te onderzoeken’, zegt Heidi Blake, de journaliste die het onderzoek van Buzzfeed heeft geleid aan De Standaard.