Het Vlaams Huurdersplatform en oppositiepartijen SP.A en Groen reageren dinsdag erg scherp op de plannen van Vlaams minister van Wonen Liesbeth Homans (N-VA) om de huurwaarborg op te trekken van twee naar drie maanden huur. Open VLD steunt het voorstel wel, en bij de partij van Homans zelf klinkt het dat het totaalplaatje ‘evenwichtig’ zal zijn.

Het Vlaams Huurdersplatform stelt al jaren vast dat de huurwaarborg de toegang tot de huurmarkt bemoeilijkt. ‘Nu al heeft 42 procent van de huurders moeite om de waarborg op tafel te leggen. Dat percentage zal bij een hogere waarborg alleen maar toenemen’, zegt Joy Verstichele. Daarnaast wordt de huurwaarborg door sommige private verhuurders ook gebruikt als een selectie-instrument.

‘Als men de huurwaarborg nu zou verhogen naar drie maanden, plus de eerste maand huur én de verhuiskosten, heeft men het al gauw over enkele duizenden euro’s’, illustreert Verstichele de problematiek. Het idee van een huurwaarborglening kan een oplossing bieden, maar over die piste is er volgens het Huurdersplatform nog veel onduidelijkheid, bijvoorbeeld over ‘de snelheid waartegen deze lening kan worden verstrekt [...] En wat met de administratieve rompslomp en extra kosten voor de huurder?’

‘Pijnlijk’

Ook oppositiepartijen SP.A en Groen reageren scherp op het uitgelekte voorstel van minister Homans. ‘Ze zet huurders en verhuurders tegen elkaar op en duwt huurders verder de armoede in’, zegt Michèle Hostekint (SP.A). Ze pleit voor een centraal georganiseerd huurwaarborgfonds, dat huurders met een laag inkomen de mogelijkheid geeft de betaling van de waarborg te spreiden en tegelijk verhuurders zekerheid geeft.

Volgens An Moerenhout (Groen) is het ‘des te pijnlijker dat net de minister van Armoedebestrijding de drempel tot de huurmarkt voor kwetsbare huurders verhoogt’. Volgens Moerenhout negeert Homans de echte problemen. ‘De armoede onder huurders is vandaag onaanvaardbaar hoog’, zegt An Moerenhout. ‘Het huurdecreet, dat minister Homans binnenkort bekend moet maken, kan een waardevolle hefboom zijn om de armoede onder kinderen, leerlingen en volwassenen te laten afnemen. Onderzoek toont aan dat de hoge huurprijzen steeds vaker een reden zijn om in armoede te belanden. Het zou de prioriteit moeten zijn van deze minister van Wonen en Armoedebestrijding, maar het is het niet.’

Steun van Open VLD

Coalitiepartner Open VLD steunt het voorstel dan weer wel. De Vlaamse liberalen zien het als een hefboom om de huurmarkt te 'versterken'. Eerder had coalitiepartner CD&V nochtans afwijzend gereageerd.

In een persbericht benadrukken Mercedes Van Volcem en Gwenny De Vroe dat 'We de zwakke huurmarkt [moeten] ondersteunen. De verhuurders worden vaak geconfronteerd met wanbetalers waardoor ze afhaken. Bij huurachterstand krijg je pas je vonnis en uitdrijving na drie maanden wanbetaling. Bovendien moet er ook nog betekend worden aan het OCMW. De rekening loopt vaak op tot 6 maanden huurderving.'

Een verhoogde huurwaarborg kan verhuurders volgens Van Volcem en De Vroe meer zekerheid geven en hen 'motiveren degelijke panden op de huurmarkt te brengen.' En ook het idee van een huurwaarborglening, waarbij de huurder de waarborg op een geblokkeerde rekening kan storten zonder dat de verhuurder de afkomst van het geld (een lening) kent, krijgt steun. De zwakste huurders moeten volgens Van Volcem en De Vroe bij de overheid terechtkunnen om hun waarborg te lenen. 'Deze kunnen ze dan stapsgewijs terug betalen. Eigenlijk motiveren we hen dan om de huurwaarborg te sparen. Zo hoeven ze in de toekomst dan geen lening meer aan te gaan als men nog wil huren.'

‘Niet roepen en tieren over één aspect’

Vlaams parlementslid Jelle Engelbosch (N-VA) noemt de kritiek op zijn partijgenote ‘voorbarig’. Hij roept om ‘te wachten met kritiek te geven en te roepen en tieren over één aspect. Dit is één onderdeel van een geheel dat voor iedereen evenwichtig zal zijn.’

Zo verwijst Engelbosch naar het systeem van de huurwaarborglening. ‘Op die manier neem je het stigma van de OCMW-huurwaarborg weg en vermijden we dat eigenaars daarop gaan selecteren’, legt Engelbosch uit.

Daarnaast zouden er in het totaalpakket nog zaken zitten die het geheel ‘evenwichtig’ moeten maken, zoals onder meer een versoepeling van de opzegregels bij overlijden, maar daarvoor is het volgens Engelbosch wachten tot het afgewerkte decreet op tafel ligt.