Wereld stevent af op gigantische pensioenfactuur
Bijsparen zal nodig zijn als de tegoeden niet voldoende opbrengen. Foto: IMAGEGLOBE

Zonder maatregelen heeft de wereld in 2050 zo’n 400.000 miljard dollar tekort om de pensioenen te betalen. Dat zegt het World Economic Forum in een nieuw rapport.

De vergrijzing dreigt de wereld met een mega-factuur op te zadelen. Dat is de boodschap die het Wereld Economic Forum overbrengt in een gisteren verschenen white paper met als titel ‘We’ll live to 100 - How can we afford it?’. Er wordt nu te weinig opzijgezet om in 2050 alle gepensioneerden een pensioen van 70 procent van hun laatste inkomen te kunnen garanderen. De kloof tussen wat er nodig is, en wat er tegen dan voorhanden is, bedraagt 224.000 miljard dollar voor de zes grootste nationale pensioensystemen (de VS, Groot-Brittannië, Japan, Nederland, Canada en Australië). Als China en India erbij worden opgeteld, kom je aan 400.000 miljard dollar. Dat is vijf maal zoveel als de huidige omvang van de wereldeconomie.

De oorzaak van de kloof is drieledig. Ten eerste is er de demografie. We leven langer, en we krijgen steeds minder kinderen. Er is dus meer geld nodig voor pensioen, en er zijn minder werkenden om dat geld te verdienen. Het WEF gaat wel uit van tamelijk extreme voorspellingen: namelijk dat baby’s die nu geboren worden, gemiddeld honderd jaar zullen worden.

Ten tweede is er de lage economische groei. Die maakt dat opzijgezette pensioentegoeden minder snel aan waarde winnen dan in het verleden het geval was. Aandelen brachten de afgelopen jaren 3 tot 5 procent minder op dan het gemiddelde op lange termijn. Voor obligaties was dat 1 tot 3 procent minder.

En dan is er ten derde het gevaar dat in de toekomst minder mensen een goede pensioenregeling zullen hebben afgesloten. Doordat deeltijds werk meer gemeengoed wordt, en zelfstandigen aan belang winnen ten nadele van vaste contracten, dreigen de pensioenen in de toekomst magerder uit te vallen dan nu het geval is.

In veel landen is er nu al een pensioenkloof. Als je alle toekomstige betalingsverplichtingen van de pensioenfondsen afzet tegen de rendementen van de afgedragen tegoeden, ontstaat er een negatief cijfer. In België hebben de pensioenverzekeraars om die reden al gevraagd om een aanpassing van de gegarandeerde rendementen. In Nederland waarschuwde de centrale bank eerder dit jaar al dat er over enkele jaren al tien miljoen pensioenen verlaagd moeten worden omdat de rendementen te laag geweest zijn. Twee fondsen moesten dit jaar de pensioenen al verlagen.

Volgens het WEF onderschatten veel mensen de risico’s, en sparen ze zelf niet voldoende om toekomstige pensioenverlagingen zelf op te vangen. Pas als mensen de leeftijd van 50 jaar hebben bereikt, beginnen ze zich echt zorgen te maken. Maar dan is het eigenlijk te laat om serieus te gaan bijsparen.

Overheden kunnen veel doen om het probleem op te vangen, zegt het WEF. Om te beginnen de pensioenleeftijd snel aanpassen. Daarnaast programma’s stimuleren die mensen ertoe aanzetten om zelf te gaan sparen. Bijvoorbeeld zoals bij ons gebeurt met het fiscaal aantrekkelijke pensioensparen. Ook het verhogen van de transparantie over de pensioenen kan mensen bewuster maken van wat ze in de toekomst kunnen verwachten. Ook daar wordt aan gewerkt in België, via MyPension.be. Daar kan iedereen binnenkort bekijken op hoeveel geld hij of zijn kan rekenen na de pensionering.