‘Toen ik tegen mijn dochter zei dat ik  een planeet ontdekt had, ging ze slapen’
Foto: Fred Debrock
Vanop het derde kussen links in zijn Luikse zetel ontdekte Michaël Gillon zeven planeten. Waarop Time hem opnam in zijn lijst der invloedrijken. ‘Fysica, ik bleek daar wel sterk in te zijn.’

Michaël Gillon werd in één klap wereldberoemd, toen begin dit jaar een door hem geleide groep onderzoekers aankondigde dat ze zeven aarde-achtige planeten rond één ster hadden gevonden. Het resultaat van jaren werk in de schaduw. dS Weekblad sprak met Gillon. Hieronder leest u een voorproefje.

Hij was andere sterren gewend. Het soort zonder streken. Op de rode loper in New York keek de astronoom vorige week dan ook zijn ogen uit. ‘Viola Davis was er. Ryan Reynolds. En die actrice uit The Wolf of Wall Street (Margot Robbie, red.). De hele avond hebben mijn vrouw en ik geprobeerd om haar op foto te krijgen, maar ze bleef weglopen.’ De genomineerden die thuisbleven voor het gala van de ‘honderd meest invloedrijke mensen’ volgens Time, waren nog indrukwekkender. Neymar, Margrethe Vestager, Janet Yellen. Of Julian Assange, Vladimir Poetin. En daar stond hij tussen. 

Al in het begin van het jaar stonden de sterren gunstig. Nasa kondigde een persconferentie aan, een beetje mysterieus zoals dat hoort, over ‘een ontdekking buiten ons zonnestelsel’. De onderzoeker die in Washington het woord nam, was Gillon. Zijn vondst: een ster om de hoek, met zeven planeten die zo hard op de aarde lijken dat de kans groter is dan ooit om er tekenen van leven te vinden.

Gillon vertelt het in zijn huisje tussen het groen op een heuvel in het Luikse. De woonkamer is vooral ingenomen door het speelgoed van zijn vijfjarige zoon. Een reusachtige foto van planeet aarde hangt er wel. Pal boven de zetel. Het was niet in de Chileense woestijn waar zijn telescoop staat dat hij twee jaar geleden zijn eurekamoment had, maar gewoon hier, op het derde kussen van links. ‘Mijn vrouw lag al in bed. Toen ik door het dolle heen tegen mijn dochter van twintig zei dat ik een planeet ontdekt had, ging ze ook slapen.’ 

Goddank, een aardbeving

In de jacht op exoplaneten, planeten buiten ons zonnestelsel, was Gillon zich aan de Université de Liège gaan toeleggen op kleinere en zwakkere sterren waar bijna niemand anders naar keek. De grote Amerikaanse universiteiten à la Harvard waren vooral bezig met sterren die op onze zon leken. De dwergen interesseerden hen niet. ‘Theoretici hadden die koele sterren beschreven. Hun conclusie was dat er wellicht geen planeten ronddraaiden die even groot waren als de aarde. Niet interessant om veel tijd in te steken, dus. Daardoor zocht bijna niemand.’ 

Gillon volgde zijn gevoel en begon samen met zijn team in de Chileense woestijn een vijftigtal kleine sterren in het oog te houden. Hij had de astrofysica mee. ‘Het voordeel is dat die kleine sterren niet veel warmte en straling afgeven. Als een planeet voor een dwerg schuift, dan daalt de lichtsterkte. Dat zijn minuscule schommelingen die je niet kan zien met het blote oog, maar een telescoop pikt ze wel op.’ 

Hij had geluk. Enkele uren voordat zijn telescoop voor het eerst een planeet zou bemerken, legde een aardbeving in Chili de computers plat. Een alerte studente herstartte het systeem net op tijd. ‘Toen ik de gegevens zag, liet ik mijn collega’s meteen weten dat we voortaan alleen die ster in het oog zouden houden.’ Maandenlang moesten ze de ontdekking geheimhouden. En niet alleen om ze eerst stevig te onderbouwen. Want de concurrentie onder astronomen is moordend. 

Zaterdag praat Gillon in dS Weekblad verder over hoe hij uitgroeide van een middelmatige student tot een wereldberoemde planetenjager, over de toekomst en de mogelijkheid dat er leven bestaat op 'zijn' planeten. En over astronomen die zichzelf vooral niet te serieus moeten nemen. ‘Astronomie verandert geen mensenlevens. We genezen geen kanker. We leveren gewoon nieuwe kennis. C’est du fun.’