woensdag 12 april 2017 - Binnenland
camera closecorrect Verwijs ds2 facebook gplus nextprevshare twitter video

Elke dag kant-en-klaarmaaltijden eten: wetenschapster Rosanne Hertzberger bezingt er de lof van in een boek. Met veel controverse tot gevolg.

‘Koken is als breien en vissen: niet langer nodig’

Wat zijn E-nummers? Lees verder onderaan

Van onze redactrice 

Rosanne Hertzberger: ‘Wij gaan niet dood aan E-nummers, wel aan suiker, vet, alcohol en tabak.’ Frank Ruiter

BrusselIn haar boek Ode aan de E-nummers gaat de Nederlandse microbiologe Rosanne Hertzberger (32) verder dan het verdedigen van voedseladditieven. Ze bejúbelt ze en vertelt met plezier hoe ze zelf tijd en moeite bespaart door kant-en-klaarmaaltijden op te warmen in de microgolfoven. De voorbije dagen mocht ze ook op televisie en in kranten de lof zingen over bewerkte voeding. Haar interview met het NRC Handelsblad gaf ze in een McDonald’s, om een punt te maken. Ze draait met de ogen bij al wie zegt dat we beter vers koken of kinderen voedingsles moeten geven op school. Ook televisiekoks en biosupermarkten moeten het ontgelden.

De rode draad doorheen het boek is Hertzbergers groot vertrouwen in technologie. Haar opleiding is daaraan niet vreemd, met een stage bij Nestlé en een doctoraatsonderzoek bij een testinstituut voor zuivelproducten. Smartfood is de toekomst, zegt ze. Dat betekent: eten in elkaar gebokst door ingenieurs, op grote schaal, met gentechnologie, en uiteraard met voedseladditieven. ‘De industrie zal ons eten bereiden, en koken wordt zoals vissen of breien: activiteiten die niet langer nodig zijn, hobby’s die we beoefenen voor de gezelligheid’, zegt ze.

Appeltjes met citroensap

Het moet niet gezegd dat haar opvattingen een en ander losmaken in tijden van voedingshypes en kookprogramma’s. De voorbije dagen hebben voor- en tegenstanders al druk gediscussieerd op sociale media. Te beginnen bij de titel van het boek, bij de E-nummers. U kent ze van de labels op voedingsverpakkingen. De nummers staan achter onuitspreekbare namen. Stofjes die u nooit zou toevoegen aan het eten dat u zelf maakt. Al zet Hertzberger daar graag haar favoriete voorbeeld tegenover: als u citroensap toevoegt aan appeltjes opdat ze niet bruin worden, dan doet u dit vanwege de chemische eigenschappen van vitamine C (E300).

‘Ik ben er helemaal voor dat de industrie aan banden wordt gelegd, want het zíjn schurken die regels omzeilen om meer te verkopen. Maar ik heb wel het volste vertrouwen in de technieken waarmee de industrie voedsel bewerkt’ Rosanne Hertzberger   Nederlandse wetenschapster en auteur

In haar boek schrijft ze: ‘Wij gaan niet dood aan E-nummers. (...) We gaan dood aan een groep volledig simpele biologische ingrediënten zonder E-nummers. Dat zijn suiker, vet, alcohol en tabak.’

Dát zegt ze dus wel. Dat te veel suiker, vet en zout niet gezond is. Een boodschap die in haar interviews minder naar voren komt dan haar vertrouwen in kant-en-klare maaltijden. Maar is dat niet tegenstrijdig? Het is bekend dat industrieel voedsel doorgaans véél suiker, vet en zout bevat. ‘Je moet natuurlijk wel de labels lezen en kiezen voor de producten zonder een teveel aan suiker en vet’, zegt ze. Stoommandjes, voorgesneden groenten, diepvriesgroenten, dat soort dingen. ‘Voorts pleit ik ook voor een suikertaks. Vooral de gesuikerde dranken moeten duurder, omdat ze direct bijdragen tot de golf van obesitas en suikerziekte. Ik ben er helemaal voor dat de industrie aan banden wordt gelegd, want het zíjn schurken die regels omzeilen om meer te verkopen. Maar dat neemt niet weg dat ik het volste vertrouwen heb in de technieken waarmee de industrie voedsel bewerkt. E-nummers kunnen overigens een oplossing zijn om voedsel gezonder te maken. Denk aan zoetstoffen in plaats van suiker.’

Is een verse banaan vers?

Dat goeroes, koks, artsen en wetenschappers adviseren om zelf, vers en bewust te koken, wuift Hertzberger weg. Zulk advies staat elke emancipatie in de weg en garandeert helemaal geen gezondheidsvoordeel, zegt ze. Want je kan zelf ook vettige maaltijden bereiden. En wat baat het als je gezond kookt, maar tussendoor snackt en frisdrank of alcohol drinkt? Ze vraagt zich ook af wat ‘vers’ is. ‘Is een banaan vers? Die wordt groen verscheept en behandeld met etheen om het rijpingsproces te versnellen.’

In haar boek wijst ze er meermaals op dat ‘natuurlijk’ een illusie is. De zaden die boeren gebruiken, ook bioboeren, worden in laboratoria ontwikkeld. Ook bemesting is een kolfje naar de hand van ‘chemici in witte jassen’. En de angst voor genetisch gemodificeerde planten is weinig rationeel, oordeelt ze, want gentechnologie zou net kunnen helpen om duurzamere landbouw met minder bestrijdingsmiddelen mogelijk te maken.

‘Hertzberger heeft een punt wanneer ze zegt dat “natuurlijk” eten niet meer mogelijk is’, zegt de Nederlandse culinaire journalist Gerrit Jan Groothedde. Hij is zo’n man die vers eten en koken promoot. Twee jaar geleden schreef hij Het Antidieetboek, een pleidooi tégen bewerkte voeding (en tegen diëten). ‘Alle gewassen zijn veredeld. De appels van nu zijn veel zoeter dan de appels van vroeger. Maar ik vind dat er nog altijd een groot verschil is tussen het eten van een hele appel die door een of andere technologie zoeter is, dan het eten van zakjes met stukjes appel die vol smaakstoffen zitten. Of producten als “broccolisoep” met minder dan één procent broccoli.’

Zak chips in één keer leeg

Of E-nummers al dan niet veilig zijn, is niet de kern van Grootheddes betoog tegen bewerkte voeding. ‘Op zich heb ik geen probleem met E-nummers, omdat ze een zuiver theoretisch gegeven zijn. Het zijn bepaalde stoffen met een code. Veel van die stoffen komen in de natuur voor. Met heel wat E-nummers heb ik helemaal geen probleem, met sommige een beetje en er zijn er die je beter kunt mijden. Maar dat is vaak persoonlijk. Zo zijn er mensen allergisch voor bepaalde stoffen.’

‘Belangrijker is de manier waarop de voedingsindustrie stoffen isoleert en samenvoegt met het doel om de houdbaarheid, de aantrekkingskracht en de “dooreetfactor” te vergroten. Ze maken eten dat zo onweerstaanbaar lekker is dat we ervan blijven eten – en kopen. Een pak chips is gemaakt om in één keer leeg te eten. Probeer jezelf maar eens in te houden’, zegt Groothedde.

‘Iemand als Hertsberger weet als microbiologe perfect wat bepaalde stoffen doen en welke je beter wat meer en wat minder eet. Maar de doorsnee consument heeft minder onderscheidingsvermogen. Die doet er volgens mij beter aan om die samengestelde producten te vermijden en dus zelf te koken.’

Ode aan de E-nummers (264 pagina’s), Ambo/Anthos

Wat zijn E-nummers?

In feite is een E-nummer een ‘kwaliteitslabel’: het gaat om voedseladditieven die door de Europese Unie als veilig worden bestempeld en een code kregen. De controle gebeurt door de European Food Safety Authority (EFSA), op basis van wetenschappelijk onderzoek. Producenten mogen (in Europa) alleen additieven gebruiken die een E-nummer kregen.

De goedgekeurde additieven zijn talrijk, heel uiteenlopend wat chemische samenstelling betreft, en ze worden om verschillende redenen toegevoegd aan voedsel: om te kleuren, te bewaren, voor de smaak, de geur, de textuur, enzovoort. Sommige zijn gewonnen uit natuurlijke producten, andere zijn in een reageerbuisje ontwikkeld.

Hertzberger benadert ze heel rationeel, met de studies die de EFSA hanteert. En dan blijkt inderdaad dat er weinig reden is om bang te zijn. Of om aan te nemen dat bijvoorbeeld natuurlijke kleurstoffen gezonder zijn dan synthetische. (loa)

Sport
  1. Belgen plaatsen zich voor acht van de tien finales op EK atletiek voor landenteams
  2. Laurent Depoitre zorgt voor transferrecord bij Huddersfield Town
  3. Luca Brecel stoot door naar tweede ronde op Riga Masters
  4. Ronny Huybrechts naar tweede ronde op Austrian Open darts
  5. Video Neuville misrekent zich in Ieper en gaat 6 (!) keer over de kop
  6. Kirsten Flipkens strandt in eerste kwalificatieronde in Eastbourne
  7. Britse tennisser betrapt op gebruik van cocaïne
  8. “Der Panzerwagen” tankt vertrouwen voor Tourproloog: Tony Martin zevende keer Duits kampioen tijdrijden
  9. Cercle Brugge luidt “nieuw tijdperk” in met huur van twee Monaco-talenten
  10. Roger Federer voorbij titelverdediger naar halve finales in Halle
  11. Southampton kiest voor Mauricio Pellegrino als nieuwe manager
  12. Rode Duivels zitten in 2018 zonder stadion (en er is nog geen alternatief)
  13. Duizenden politieagenten tekenen present bij Tourstart in Düsseldorf
  14. Recordaantal toeschouwers in Bundesliga vorig seizoen
  15. Doelman Ruud Boffin volgt Eskisehirspor niet naar tweede klasse
  16. Bondscoach Belgian Cats: “Moeten kleine kans tegen Spanje grijpen”
  17. Video Nicolas Lombaerts en vier andere nieuwkomers tekenen present op eerste training KV Oostende
  18. Genk rondt transfer van Benson af
  19. Frédéric Vasseur wordt nieuwe teambaas van F1-renstal Sauber
  20. Video Verrassing in Baku: Verstappen zet snelste tijd neer (en crasht), weer motorproblemen voor McLaren