Oxfam: grootbanken boeken 25 miljard winst in belastingparadijzen
Foto: REUTERS

De 20 grootste Europese banken gebruiken op massale schaal belastingparadijzen, waaronder België. Dat blijkt uit een rapport dat Oxfam en Fair Finance Guide.

Uit het rapport, ‘Opening the Vaults’, blijkt dat de twintig Europese topbanken in totaal 25 miljard winst boekten in belastingparadijzen met een lage winst of vennootschapsbelasting. Dat is een kwart van de totale winst van die deze banken in dat jaar behaalden. Bij de onderzochte banken zijn onder meer BNP Paribas, Deutsche Bank, Rabobank en ING.

Scheve verhouding

Die winsten in die landen zijn meestal niet in verhouding met de reële economische activiteit die banken daar ondernemen. De scheve verhouding tussen winst, omzet en personeelsbestand duidt er volgens Oxfam op dat de grootbanken winst wegsluizen uit landen waarin hun belangrijkste economische activiteiten plaatsvinden naar landen met lagere belastingtarieven, aangeduid als belastingparadijzen.

Dat betekent volgens de ngo dat de banken er effectief naartoe trekken om hun klanten te helpen om belastingen te ontwijken, om zélf belastingen te ontwijken, of om strengere regelgeving in andere landen te omzeilen. Al moet de ngo wel toegeven dat er daar op zich geen hard bewijs voor is.

Luxemburg en Ierland populairst

Luxemburg en Ierland blijken veruit de populairste belastingparadijzen. De 20 grootste EU-banken rapporteerden in 2015 bijvoorbeeld 4,9 miljard euro winst in Luxemburg – dit is meer dan de winst die ze maakten in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Zweden samen. In Ierland, waar de 20 grootste banken in 2015 een effectief belastingtarief van slechts 6 procent betaalden, registreerden ze 2,3 miljard euro winst.

De winst die banken rapporteerden in exotische belastingparadijzen liggen lager, maar toch blijven ook die landen een essentiële rol spelen in de offshore industrie. Zo slaagde BNP Paribas er in om op de Kaaimaneilanden welgeteld 0 euro belasting te betalen op een winst van 134 miljoen euro.

Ook België is belastingparadijs

Uit het rapport blijkt dat ook België als belastingparadijs gebruikt wordt. Santander Benelux, een dochterbedrijf van de Spaanse megabank Santander, betaalde in 2015 in België slechts een effectief belastingtarief van 15 procent. Via de notionele interestaftrek slaagde de bank erin 19 miljoen euro winst onbelast te laten. De data van andere banken, zoals BNP Paribas en ING Bank, suggereren dat zij een normaler belastingregime hanteren in België.

Het onderzoek is gebaseerd op nieuwe Europese transparantieregels (publieke land-per-landrapportering). Die regels verplichten banken om jaarlijks financiële gegevens te publiceren over hun economische activiteiten per land. Oxfam pleit ervoor om deze publieke land-per-landrapportering te verplichten voor alle multinationals met omzet van minstens 40 miljoen euro die in Europa actief zijn.

100 miljard dollar per jaar

Overheden lopen volgens Oxfam wereldwijd miljarden euro’s mis omdat multinationals belastingen ontwijken. Ontwikkelingslanden worden het hardst getroffen: elk jaar mislopen ze maar liefst 100 miljard dollar. Dat is voldoende om onderwijs te voorzien voor 124 miljoen kinderen en gezondheidszorg uit te bouwen dat het leven van 6 miljoen kinderen zou kunnen redden

Oxfam roept de EU nu op om de rapportageverplichting uit te breiden naar alle sectoren, zodat we kunnen nagaan of alle multinationals een eerlijk deel van hun belastingen betalen. Daarnaast moeten overheden maatregelen nemen om belastingontwijking onmogelijk te maken.