donderdag 23 maart 2017 - Biz
camera closecorrect Verwijs ds2 facebook gplus nextprevshare twitter video

Khajik Khajadorian, die in Aleppo werkte als draaibankwerker, vond een job als lasser bij Laborex in Olen, Sebastian Steveniers

Vluchtelingen vinden weg naar werk nog niet

‘Oei, een moslim, en hij spreekt nog geen Nederlands’

De recente vluchtelingenstroom bracht niet de profielen mee waarop bedrijven hadden gehoopt. De nieuwkomers raken maar moeilijk aan een baan. ‘Iedereen lijkt ervan uit te gaan dat je in zes maanden vloeiend een taal leert.’

‘Khajik kwam als beste uit de selectie’
Lees verder onderaan

Van onze redactrice 

BrusselLayla Faraj is econome van opleiding. Anderhalf jaar geleden vluchtte ze uit Syrië naar België. Een stressvolle periode, want pas onlangs kon de rest van haar gezin overkomen. Ondertussen heeft ze niet stilgezeten: haar Nederlands is al zo goed dat ze in haar vrije tijd lessen geeft aan andere vluchtelingen.

Hoogopgeleid en taalvaardig: Layla zou makkelijk een job moeten vinden. Toch vlot het niet met werk zoeken. ‘De meeste werkgevers willen nog beter Nederlands. Bovendien ken ik nog niet alle computerprogramma’s waar hier vaak mee gewerkt wordt. En mijn verblijfstitel is tijdelijk, die moet elk jaar verlengd worden; veel werkgevers vinden dat een te groot risico.’

In de zomer van 2015 stroomde het Maximiliaanpark vol met vluchtelingen. Tussen de vele vrijwilligers liepen ook mensen van Unizo, die de nog gedesoriënteerde nieuwkomers in het Arabisch ­uitleg gaven over werken en ondernemen in ons land. Bij de werkgeversorganisaties heerste optimisme over de instroom van vluchtelingen: de goed opgeleide Syriërs zouden de knelpuntberoepen kunnen opvullen in de bouw, de technologiesector, de zorg. Hun komst was een gouden kans.

‘Voor de bedrijven is het een totale des­illusie geworden. De sense of urgency, het collectieve bewustzijn om deze uitdaging aan te gaan, is verdwenen’

Marc De Vos Denktank Itinera

Anderhalf jaar later is het enthousiasme getemperd. ‘Onze bouwbedrijven zijn nu veel minder optimistisch dan een jaar geleden’, zegt Marc Dillen, directeur van de Vlaamse Confederatie Bouw. ‘We hadden meer hooggeschoolden verwacht en mensen met technische profielen, maar dat blijkt flink tegen te vallen. Nochtans vragen we niet veel: wat technische kennis en een contacttaal, en ze kunnen de werf op.’

Marc De Vos, die bij de denktank Itinera het probleem bestudeerde, verwoordt het sterker. ‘Voor de bedrijven en de vakverenigingen is het een totale des­illusie geworden’, zegt hij. ‘De sense of urgency, het collectief bewustzijn om deze uitdaging aan te gaan, is verdwenen.’

Oorlogstrauma’s

Inschatten hoeveel vluchtelingen al aan het werk zijn is niet eenvoudig, want zowel de Vlaamse VDAB als het Waalse Forem houdt voorlopig geen statistieken bij. Actiris doet dat wel. De afgelopen twee jaar zijn er bij de Brusselse arbeidsbemiddelaar 5.262 werkzoekenden met nationaliteit VN-Vluchteling ingeschreven. Zowat duizend onder hen waren in die periode minstens een maand aan het werk. Nog geen 20 procent. ‘We merken dat het inschakelingsparcours van deze groep vaak langer duurt’, zegt woordvoerder Jan Gatz.

‘Ik zoek geen werk, nee. Als ik nu meteen ga werken, kom ik terecht in jobs beneden mijn niveau en raak ik er nooit meer uit’

Mousab Al Sheikh

Dat komt overeen met eerder onderzoek van Johan Wets (KU Leuven). Hij volgde de trajecten van vluchtelingen die aankwamen tussen 2001 en 2010. Van de groep die het vroegste was aangekomen, had aan het einde van de gemeten periode 37 procent een job. Europees onderzoek wijst dan weer uit dat het vluchtelingen gemiddeld twintig jaar kost om tewerkstelling op het niveau van autochtonen te bereiken.

‘Is dat veel of weinig? Hangt ervan af wat je verwacht’, zegt Wets. ‘Wil je meteen volledige assimilatie, dan is het geen succes. Maar als je het evident vindt dat vluchtelingen wat achterop blijven door bijvoorbeeld oorlogstrauma’s, of dat in sommige groepen de moeders vooral instaan voor zorg, dan is het misschien minder problematisch.’

Analfabeten

Ook Kamal Farag heeft nog geen werk. De Syrische taxichauffeur is al anderhalf jaar in ons land, waarvan zes maanden in Gent. Pas onlangs had hij zijn eerste gesprek bij de VDAB. Daar willen ze hem graag naar een opleiding heftruckchauffeur sturen. Maar eerst moet zijn niveau Nederlands nog hoger. ‘Ik wil wel heel graag werken, maar ik voel me nog niet zeker genoeg. Bovendien is mijn prioriteit een woning vinden. Ik verblijf nu met mijn gezin in een studiootje.’

Toen de recente vluchtelingenstroom op gang kwam, leefde de hoop dat het deze keer om hogeropgeleide profielen zou gaan dan in de jaren voordien. De scholingsgraad in Syrië is hoog, en men ging ervan uit dat het de best opgeleiden waren die tot in Europa raakten.

Uit de cijfers van Actiris blijkt dat van de vluchtelingen die vandaag in Brussel werk zoeken, 18 procent een diploma hoger onderwijs heeft. De helft heeft enkel een diploma lager onderwijs uit het buitenland. Veel vluchtelingen komen uit Afghanistan of Eritrea, waar de scholingsgraad lager ligt. Problematisch, want België heeft sowieso al weinig jobs voor laaggeschoolden in vergelijking met tot het buitenland. Vluchtelingen hebben bovendien ook een taalhandicap. ‘En vaak is er ook nog werk aan hun soft skills, want ze komen uit een andere arbeidscultuur’, zegt VDAB-programmamanager Patrick Noël Vercruysse. Hij schat dat zowat 17 procent analfabeet is.

‘De werkgevers hoopten dat het allemaal ingenieurs en dokters waren, maar de spoeling blijkt veel dunner dan gedacht’, zegt Chris Bryssinckx. Met zijn vzw Werkvormm probeert hij vluchtelingen in Antwerpen zo snel mogelijk de arbeidsmarkt op te helpen, onder andere via stages. Nog voor ze Nederlands leren. ‘Het besef groeit dat je niet moet wachten tot ze Nederlands kennen, maar dat wordt nog veel te weinig gedaan. De mensen moeten eerst maandenlang de taal leren, dan pas gaan ze naar de VDAB, vervolgens naar een opleiding, waarvoor ze toch nog eerst wat extra Nederlands moeten leren, enzovoort. Als het zo lang duurt, dan ben je ze kwijt, natuurlijk.’

Mousab Al Sheikh, anderhalf jaar in ons land, ziet het bij zijn Syrische kennissen gebeuren. ‘Eerst de taal leren, wat soms al jaren duurt. Dan een beroepsopleiding. Maar velen zijn het gewend met hun handen te werken bij kleine bedrijfjes. Dat soort jobs heb je hier niet veel. Ze koesteren te lang de hoop dat ze hier net hetzelfde zullen kunnen doen als thuis. En als ze na twee jaar nog geen werk hebben, zijn ze ondertussen gewend aan het leven met een OCMW-uitkering.’

Ondanks het initiële voluntarisme van het bedrijfsleven, heeft Bryssinckx het moeilijk om bedrijven te overtuigen vluchtelingen een kans te geven. ‘Mijn klanten zijn enorm gemotiveerd, maar slechts voor 10 tot 15 procent van de gescreenden vinden we zelfs maar een stageplek. Ik voel veel koudwatervrees bij bedrijven. “Oei, een moslim, en hij spreekt nog geen Nederlands”, denken ze.’

De rode loper

Nochtans doen Unizo, Voka en het VBO er alles aan om tewerkstelling van vluchtelingen te promoten. Het VBO heeft net een praktische gids voor bedrijven uit. ‘Maar er heeft zich nog geen enkel bedrijf spontaan aangeboden. In sectoren met veel knelpuntberoepen gaat het iets beter, maar ook daar wordt de rode loper zeker niet uitgerold.’

De jonge Syrische architect Sameh Al-Hamad vindt dat er te veel nadruk op kennis van het Nederlands wordt gelegd. ‘Ja, ik beloof het: ik zal verder oefenen. Maar iedereen lijkt ervan uit te gaan dat je in zes maanden vloeiend een taal leert. Terwijl het jaren duurt. Ondertussen wil ik werken. Mijn Engels is goed, daar kunnen we toch op verder bouwen?’

Voor Bryssinckx is vroege screening essentieel. Daar loopt het nog vaak mis, ziet hij. ‘Ik ken een Syrische lasingenieur. Om je een idee te geven: in ons land zijn er vorig jaar nog geen twintig lasingenieurs afgestudeerd. Knelpuntberoep, dus. Maar die man was zo zelfredzaam dat hij zelf een job vond: arbeider bij een bandencentrale. Daar gaat dus heel wat potentieel verloren. De kortste weg naar werk is niet noodzakelijk de meest duurzame.’

Mousab Al Sheikh wil niet in die val trappen. Hij had in Syrië een bloeiend bedrijf in horeca-infrastructuur. ‘Ik zoek geen werk, nee. Als ik nu meteen ga werken, kom ik terecht in jobs beneden mijn niveau en raak ik er nooit meer uit. Ik wil liever eerst de tijd nemen om de ondernemerscultuur hier te leren kennen. Ik heb al de fundamenten gelegd van een bedrijf hier, in het upcyclen van meubels.’

Nu het initiële enthousiasme is gaan liggen, is het verre van zeker dat deze groep vluchtelingen sneller werk zal vinden dan de vorige. Nochtans blijft de VDAB optimistisch. ‘Het duurde vrij lang voor de instroom naar de VDAB op gang kwam. Maar in december en januari hebben we plots wel een piek in aanmeldingen gezien. Hopelijk blijft dat zo. De conjunctuur is nu ook gunstig, dat kan alleen maar helpen. 2017 is voor ons het jaar van de waarheid.’

Ondertussen heeft Layla een nieuw doel in haar zoektocht naar werk: ze wil haar talenknobbel inzetten en sociaal tolk worden. ‘Maar daarvoor moet ik eerst een instapexamen afleggen en een opleiding volgen. Daar ben ik nog niet klaar voor. Eerst nog extra Nederlands leren.’

‘Khajik kwam als beste uit de selectie’

Heel wat bedrijven hebben wel al vluchtelingen in dienst. Zoals Laborex in Olen, een kmo die industriële reinigingsmachines maakt. Khajik Khajadorian is er aan de slag als lasser. Hij vluchtte uit het Syrische Aleppo en liet onlangs ook zijn ouders overkomen. ‘Een hele zorg minder.’

Bedrijfsleider Hugo Geuens werd al gevraagd om voor andere managers te spreken over Khajik, maar zelf vindt hij het niet zo uitzonderlijk. ‘De VDAB stelde hem aan ons voor, hij deed mee aan de selectieproeven en kwam gewoon als de beste uit de bus.’

Helemaal zonder slag of stoot ging het nochtans niet. ‘De taal was in het begin wel een probleem, ja. Een taalcoach van de VDAB is komen helpen. We hebben ook een sessie voor het personeel gehouden. Sommigen riepen tegen hem, of spraken hem aan alsof hij een driejarige was. Maar na een paar maanden viel alles in de plooi.’

Khajadorian voelt zich thuis in het bedrijf. ‘Het sluit aan bij mijn werk in Syrië, waar ik draaibankwerker was. Alleen het dialect was in het begin een probleem. Sommige werktuigen hebben een andere naam in het dialect. En ‘zijde gij ier gère, dat begreep ik ook niet.’ (gdc)

Buitenland
  1. Brand appartementsgebouw Londen niet aangestoken
  2. Cosby gaat lezingen geven over seksueel misbruik
  3. Spaanse bezet eigen woning via Airbnb
  4. Zes uur op, zes uur af
  5. Komen ontvoerde Nederlandse journalisten in Colombia vrij?
  6. Washington zet import van Braziliaans rundvlees tijdelijk stop
  7. Advocaat van ‘El Chapo’ wil klacht indienen tegen Netflix
  8. Vier jaar cel voor Amerikaan die pizzeria aanviel door ‘fake news’
  9. EU beslist in november over nieuwe gaststeden voor agentschappen uit VK
  10. May stelt Europese burgers ‘fair deal’ voor na Brexit
  11. ‘Vluchtelingen krijgen in Oeganda kans hun leven opnieuw op te bouwen’
  12. Wetsvoorstel om terroristen niet meer te bewapenen stuit op apathie in Amerikaans Congres
  13. Europese Unie verlengt sancties tegen Rusland
  14. ‘Sociale media moeten content die oproept tot terreur automatisch verwijderen’
  15. Michel bepleit politieke dialoog op hoog niveau met Rusland
  16. Nieuwe Trumpcare voorgesteld: ‘Wolf in schapenvacht’
  17. Trump: ‘Ik heb geen opnames van Comey’
  18. Premier Michel droomt niet van stopzetting Brexit
  19. Macron werkt aan antiterreurwet die noodtoestand mogelijk permanent maakt
  20. Demonstraties verstoren oogst Darjeeling-thee
Sport
  1. François De Keersmaecker stopt als Bondsvoorzitter: “Ik voel onvoldoende steun”
  2. Voorlopige deelnemerslijst voor het BK wielrennen: enkele blokken, véél enkelingen
  3. Red Dragon Stijn D’Hulst gaat bij Duitse Düren aan de slag
  4. Philadelphia kreeg eerste keuze bij NBA-Draft, Jimmy Butler verlaat de Bulls
  5. Mohamed Salah ruilt AS Roma voor Liverpool
  6. Duitsland en Chili delen de punten op Confederations Cup
  7. Red Panthers gaan strijdend onderuit tegen Australië in World League hockey
  8. Nicklas Pedersen keert terug naar KV Mechelen
  9. Ben Hermans boos na BK tijdrijden: “Dit vind ik niet kunnen”
  10. Video Foutje van Ryan, maar... videoref bezorgt Australiërs toch puntje tegen Kameroen van Broos
  11. “Zielsgelukkige” Lampaert snelt overtuigend naar eerste Belgische titel tijdrijden, Campenaerts maakt slipper
  12. Video Club Brugge rondt transfer van Vanlerberghe af: “Wil snel minuten maken”
  13. GP Le Samyn vindt in 2018 op dinsdag plaats
  14. Baptiste Guillaume ruilt Lille voor Angers
  15. Video Boli Bolingoli verlaat Club Brugge voor Rapid Wenen
  16. LottoNL-Jumbo: “We trekken met 9 rittenkapers naar Tour”
  17. Stoffel Vandoorne en Fernando Alonso krijgen gridpenalty voor GP van Azerbeidzjan
  18. Mertens sneuvelt in de kwartfinales van het dubbelspel WTA Mallorca
  19. Zanevska stoot door naar kwartfinales ITF Ilkley
  20. Hermien Peters pakt met zege A-finaleticket op EK kajak U23