Belgische gevangenissen blijven slecht scoren
Foto: Photo News

België scoort op het vlak van overbevolking en zelfmoordcijfers in de gevangenissen nog steeds niet al te best in vergelijking met de rest van Europa. Dat blijkt uit de jaarlijkse gevangenisstatistieken die de Raad van Europa heeft verzameld voor de periode 2014-2015.

Naar jaarlijkse gewoonte nam de Raad van Europa de gevangenisstatistieken van de 47 lidstaten onder de loep. Op 1 september 2015 zaten er in de Europese gevangenissen 1.404.398 gedetineerden vast, een daling van de Europese gevangenispopulatie met 6,8 procent tegenover het jaar voordien.

Rusland telde toen met 439,2 gedetineerden per 100.000 inwoners het hoogste percentage gevangenen. Nederland sloot deze rij met 53 gedetineerden op 100.000 inwoners. Dat in Nederland de bevolkingsgraad in de penitentiaire inrichtingen daalde met 9,5 procent speelde hierin ongetwijfeld een belangrijke rol. Gemiddeld genomen zaten er op een totaal van 100.000 Europeanen 115,7 achter de tralies.

De daling van het aantal gedetineerden in Europese gevangenissen is volgens professor Marcelo Aebi van de universiteit in Laussane, die het onderzoek leidde, grotendeels te verklaren door de daling van de traditionele criminaliteit.

‘Sinds het begin van deze eeuw zien we dat er steeds minder mensen naar de gevangenis worden gestuurd omdat de traditionele criminaliteit zoals moord, diefstal en inbraak is gedaald. Daartegenover zien we dat cybercriminaliteit sterk toeneemt. Enkel zijn deze zaken vaak complexer en zijn er meer mensen bij betrokken’, zegt Aebi.

Overbevolking het grootste probleem

Het pijnpunt in de Belgische gevangenissen blijft traditiegetrouw de overbevolking. In 2015 zaten er op 100 plaatsen 27 gedetineerden te veel (127). België moet zo enkel de Republiek Macedonië (138,2), Spanje (133,1) en Hongarije (129,4) laten voorgaan.

Zelfmoord in gevangenissen blijkt een ander Europees probleem. Een kwart van alle overlijdens in de gevangenis zijn het gevolg van een gedetineerde die uit het leven stapt. Nog opvallender is dat een kwart van het aantal zelfdodingen gebeurde tijdens de voorlopige hechtenis.

Ook in België lagen de zelfdodingscijfers in 2015 hoog: 13,6 procent van het aantal doden was toe te schrijven aan zelfmoord terwijl het Europese gemiddelde op 7,2 procent lag. In vergelijking met de andere Europese landen kampen enkel Cyprus (44,1 pct), Noorwegen (16,1 pct), Portugal (15,7 pct) en Nederland (14,2 pct) met een hoger zelfdodingspercentage onder de gedetineerden.

Nog een opvallende statistiek uit het onderzoek is het aandeel buitenlanders in de gevangenispopulatie.

In 2015 was 40 procent van het aantal gedetineerden in België van buitenlandse afkomst. Dit is wel voornamelijk een West-Europees fenomeen. Maar, zegt Aebi, valt toch het verschil op met Nederland, waar 19 procent van de gedetineerden een buitenlander is. ‘Een echte verklaring voor dit verschil kan ik niet geven, maar ik kan me niet van de indruk ontdoen dat het te maken heeft met een verschillend beleid’, klonk het dinsdag in Brussel.

‘Investeren in gevangenisbeleid loont’

De prof verbonden aan de faculteit criminele wetenschappen van de Zwitserse universiteit heeft tot slot nog een boodschap voor al de 47 leden van de Raad.

‘Investeren in het gevangenisbeleid brengt op. Rusland heeft bijvoorbeeld het hoogst aantal gedetineerden maar de investering per gevangene ligt bijzonder laag. Als je dan het voorbeeld van de Scandinavische landen bekijkt, waar er net veel geïnvesteerd wordt terwijl het aantal gedetineerden er zeer laag is, dan moet je durven stellen dat die investeringen voor de rest van de samenleving opbrengt.’

Wie vragen heeft rond zelfdoding, kan terecht op de zelfmoordlijn via het gratis nummer 1813 of op www.zelfmoord1813.be.