Belgische klimaatexperte in de VS van Trump: 'Wat we nu meemaken, is erger dan we konden voorspellen'
Foto: belga
Wat moet een Belgische klimaatwetenschapster vandaag in de States, waar de opwarming van de aarde een Chinese hoax heet te zijn en wetenschap steeds meer door post-truth wordt verdrukt? Valerie Trouet, Belg en professor in Tucson, maakt zich grote zorgen. ‘Ik heb mijn huis goedkoop gekocht. Ik wou niet al mijn geld investeren in een plek die misschien te warm wordt om te leven.’

dS Weekblad ging naar de VS en sprak er met de Belgische klimaatwetenschapster Valerie Trouet. ' Zaterdag leest u het volledige interview, hieronder vindt u een voorproefje.

Twee dagen voor de uitslag van de Amerikaanse presidentsverkiezingen bekend werd, woonde de Belgische klimaatwetenschapster Valerie Trouet een symposium bij van The National Academy of Sciences. Trouet is professor aan de University of ­Arizona in Tucson en was een van de dertig ‘eminente jonge wetenschappers’ in de VS die er mochten spreken. De sfeer was optimistisch, de lezingen over grensverleggend onderzoek inspirerend. En toen won ­Donald Trump.

‘Net nadat ik had gehoord tot welke grootse ontdekkingen de crème de la crème van de Amerikaanse wetenschappers in staat is, kwam iemand aan het roer die niet tot excellentie oproept, maar het lelijkste van de mens aanspreekt’, zegt Trouet.

Het ging razendsnel. Verwijzingen naar klimaatopwarming verdwenen van de site van het Witte Huis, het Amerikaans Milieuagentschap EPA mocht niet meer communiceren over de opwarming van de aarde en kreeg Scott Pruitt als baas. Pruitt staat bekend als een fervent klimaatontkenner, die veel milieuwetgeving probeerde tegen te houden. En eerder al had Trump gezworen de ondertekening van het moeizaam bereikte klimaatakkoord van Parijs ongedaan te maken.

Nieuws, niet nieuw

Aan The Laboratory of Tree Ring ­Research in Tucson onderzoekt Valerie Trouet klimaatschommelingen in het verleden via jaarringanalyse van bomen. Het argument van klimaatontkenners dat de ‘warme middeleeuwen’ illustreren hoe de huidige klimaatopwarming maar een natuurlijke variatie is, en dus ‘normaal’, doorprikte ze. Ze ontdekte dat de permanente sneeuwlaag in de Sierra Nevada in Californië in 2015 haar laagste peil in 500 jaar had bereikt. Haar onderzoek verscheen niet alleen in wetenschappelijke topbladen als Science en Nature, maar ook in The New York Times en The Washington Post.

Een president die de klimaatopwarming een Chinese hoax heeft genoemd, en een klimaatontkenner aan het hoofd van het milieuagentschap: daarmee moet de wetenschap voort. ‘Helaas: dit is misschien nieuws, maar voor ons niet nieuw’, zegt Trouet. ‘De Republikeinen hebben er de voorbije jaren alles aan gedaan om Obama’s klimaatbeleid tegen te houden. Het is niet dat de VS tot nog toe een mekka waren voor klimaatonderzoek, en dat nu plots voorbij is.’

Bent u al het mikpunt geweest van klimaatontkenners?

‘Er kwam reactie na de studie over de warme middeleeuwen, maar toen woonde ik nog in Zwitserland – daar is het debat veel minder gepolitiseerd. Mijn toenmalige directeur raadde me aan er niet op in te gaan: ik zou hen toch met geen enkel argument kunnen overtuigen. Ze blijven eeuwig discussiëren. En intussen is er geen tijd voor nieuw onderzoek en hebben zij bereikt wat ze willen.’

Twijfel zaaien als strategie om beleid uit te stellen, noemde wetenschapshistorica Naomi Oreskes het in haar ontluisterende boek over klimaatontkenners, ‘Merchants of Doubt’.

‘Klopt. Zij wordt trouwens wél heel fel aangevallen. Net als Katherine Hayhoe, een christelijke klimaatwetenschapster uit Texas. Zij probeert gelovigen te overtuigen van de klimaatopwarming, maar wordt online, net als Oreskes, bedreigd met verkrachting.’

‘De bekende klimaatwetenschapper ­Michael Mann werd onder Obama al zwartgemaakt, geïntimideerd en met de dood bedreigd door klimaatontkenners en Republikeinen met banden met de olie-industrie. (Mann maakte de bekende hockeystick­grafiek, die heel duidelijk de tot dan ongezien snelle toename in de wereldwijde temperatuur toonde met stijgende CO²-uitstoot, red.). Hij heeft rond kerst enkele scheld- en dreigmails getweet die hij ontvangen had. Verschrikkelijk.’

Vandaag moet je bijna moedig zijn om aan klimaatwetenschap te doen.

‘Ja, terwijl je gewoon je job wilt doen. Ik vraag me soms af of het opportuun is om politieke uitspraken te doen, maar ik zou nooit zwijgen over mijn onderzoek of de klimaatopwarming. Zelfs klimaatontkenners kunnen nog moeilijk volhouden dat er niets aan de hand is na alle data die NASA en andere instellingen verzameld hebben. Maar ze ontkennen of minimaliseren de menselijke verantwoordelijkheid.’

Studies waaraan u meewerkt, tonen dat zuidelijk Arizona, waar u woont, in een onbewoonbare woestijn dreigt te veranderen. Toch hebt u hier een huis gekocht.

‘Een goedkoop huis. Ik wou niet al mijn geld investeren in een plek waar het binnen afzienbare tijd misschien te warm wordt om te leven. Hét probleem is dat de opwarming van het klimaat zich op de lange termijn manifesteert. Hier in Tucson is het probleem veel zichtbaarder dan in België. Hier zijn de zomers al zo droog en heet dat het amper uit te houden is. Je voelt dat nóg heter onleefbaar wordt.’

Zaterdag leest u in dS Weekblad het volledige interview met Valerie Trouet. ‘Ik was euforisch toen we ontdekten dat de Californische sneeuwlaag nooit zo laag was geweest als in 2015. Een tel later besefte ik: we hebben iets verschrikkelijks ontdekt’