The xx xxceptioneel in Vorst
Romy Madley Croft en Oliver Sim: alsof je twee geliefden afluistert. Foto: Koen Bauters

Sterke songs, sensuele intimiteit en ontwapenende kwetsbaarheid: The XX sloeg Vorst Nationaal plat zonder goedkope trucs.

Paars licht werd goud terwijl Romy Madley Croft en Oliver Sim de openingszin van ‘Say something loving’ zongen, en je voelde duizenden harten in kelen springen. Zo groot was de ontlading, dat The xx na het tweede nummer ‘Crystallized’ even moest wachten voor ze verder konden spelen. Dit was geen applaus meer, maar pure aanbidding. Sim zei voor de eerste keer dat de groep zó blij was om weer in Brussel te staan. Je geloofde hem, omdat The xx bedeesde mensen zijn, die geen fake ‘yo Brussels!’ uit hun keel krijgen. Toen voor het eerst in de Botanique speelden, keken ze vaker naar hun schoenen dan naar het publiek.

Maar dat was dus acht jaar geleden. Ondertussen zijn The xx onwaarschijnlijke supersterren, die op een paar minuten twee keer Vorst Nationaal uitverkochten en daar neerstreken met een prachtig decor van draaiende balken en een spiegelplafond boven dirigent, toetsentovenaar en dj Jamie Smith: hun derde plaat heet I see you, we mochten hen langs alle kanten bewonderen, maar we kregen - een doordenkertje - ook regelmatig onze eigen extase te zien op die wentelende spiegels.

Zoveel om van te genieten

Waarom precies The xx zo aan het hart worden gedrukt, kun je misschien het best uitleggen aan de hand van ‘Infinity’,  zo’n typische trage sluiper van een song die af en toe heel beheerst uitbarst, en drijft op de beurtelingse zang van Madley Croft en Sim die altijd weer aan een dialoog doet denken. Als je dan songs zingt over overgave, zoals ‘Islands’, of twijfel, zoals ‘On hold’, dan lijkt het altijd weer alsof je geliefden afluistert. Zelfs als je weet dat het niet zo is, omdat  zowel Madley Croft als Sim vallen op hun eigen geslacht. De zinderende intimiteit die de groep altijd heeft gehad, is uitgegroeid tot sensualiteit: die stemsample aan het begin van ‘Lips’, die ons altijd weer aan middeleeuwse polyfonie doet denken, hoe kan die zo natuurlijk leiden tot een slot onder rode clublichten?

Veel heeft te maken met het gevoel van eerlijkheid en kwetsbaarheid dat de drie uitstralen. The xx is nooit bang geweest om niet genoeg te doen; Madley Croft bracht ‘Performance’ solo op gitaar. Dat werkt verfrissend, nu popconcerten de knop alweer een paar jaar op ‘overdaad en explosies’ hebben staan. Overigens lijkt Madley Croft nog steeds de verlegenste van het trio, maar is ze echt wel de frontvrouw. In ‘Brave for you’ mocht Sim weer meespelen, maar ook daar stal zij de show, door beurtelings voluit en breekbaar te zingen, en nog een paar gespierde gitaarlicks te spelen ook.

Er viel van veel te genieten: van de hoekige dance moves van Sim, één en al lange ledematen en een iets te grote basgitaar, van Smith die elektronische drumpads  bediende met de precieze aanslag van een typiste, van de setlist die stilletjes naar een ongelooflijke climax opschoof. De zaal luisterde ademloos naar bedrieglijk pinkelende percussie van Smith, tot Madley Croft ‘I got shelter’ zuchtte en de monsterbeat losbarstte. Toen de drie zonder pauze overschakelden naar ‘Loud places’ van Smiths soloplaat, leek Vorst even op een veel te grote club met te weinig kelners, maar wel psychedelische kleurtjes.

Smith dj’de verder tot zijn companen weer uit de mist opdoken voor de toegiften. We hingen al in de touwen, maar de vette groove van ‘On hold’, het instrumentale ‘Intro’ en de oude hit ‘Angels’ maakten de klus met zachte hand af. De zaal zong Romy tot slot ‘love, love, love’ toe, maar ze wilde het laatste woord, al was het maar door een lettergreepje echo te zingen. Verlegen mensen hebben er een rolmodel van formaat aan. 

Gezien in Vorst Nationaal, 1 maart.