Europa had Dieselgate eerder kunnen aanpakken
Foto: EPA

De Europese lidstaten hebben ‘totaal tekortgeschoten’ bij de controle op dieselwagens. Zelfs na het uitbreken van het Dieselgate-schandaal zijn er amper maatregelen getroffen. Dat concludeert een onderzoekscommissie van het Europees Parlement, die ingesteld was om het schandaal te onderzoeken.

De rapport van de Commissie is dinsdag goedgekeurd. De EU-lidstaten en de Europese Commissie een aantal aanbevelingen mee om een herhaling van het uitstootschandaal te voorkomen. ‘Ons verdict is streng’, zegt voorzitter Kathleen Van Brempt (SP.A). ‘Op alle niveaus werd nauwelijks rekening gehouden met de volksgezondheid van de Europese burgers.’

In het rapport worden zowel de lidstaten als de Commissie van wanbeleid beschuldigd. ‘De Commissie reageerde niet op aanwijzingen van gesjoemel die ze al sinds 2012 onder ogen kreeg. De Commissie én de lidstaten stelden bovendien de vervanging van de onrealistische labotests van prototypewagens door een Real Driving Emission-test (RDE) onnodig lang uit’, zegt Van Brempt.

Het is voor de onderzoekscommissie ook duidelijk geworden dat de lidstaten, die bevoegd zijn voor de handhaving van de Europese wetgeving, ‘totaal tekortschoten’. De sjoemelsoftware waar verschillende constructeurs zich van bedienden nooit werd ontdekt, maar er werd ook niet naar gezocht. ‘En nadat het schandaal uitbrak, werd ook geen enkele sanctie uitgesproken. Dat betekent dat op alle niveaus nauwelijks rekening werd gehouden met de volksgezondheid van de Europese burgers’, zegt Van Brempt.

Groen-parlementslid Bart Staes wijst erop dat ‘het niet ‘Europa’ is dat hier faalt, maar nationale regeringen en instanties’. Maar de Europese Commissie was wel duidelijk nalatig. Staes verwijt haar ‘een onverantwoord passieve rol’.

De Commissie wordt dan wel met de vinger gewezen, maar geen van de commissarissen uit de betrokken Commissie onder leiding van José Manuel Barroso wordt met naam genoemd. “Je zou dan in een ‘blame game’ terechtkomen, want iedereen wijst naar een andere commissaris. Namen noemen heeft dus geen zin”, zegt de Duitse EVP’er Jens Gieseke, een van de auteurs van het rapport. Mark Demesmaeker (N-VA), vicevoorzitter van de onderzoekscommissie, betreurt dat de Commissie noch de lidstaten de voorbije maanden een mea culpa sloegen. ‘Ronduit teleurstellend’, zegt hij.

De Dieselgate-commissie formuleert een aantal aanbevelingen. ‘Wij pleiten voor een drastische versterking van het markttoezicht door de lidstaten en voor een sterker toezicht daarop door de Europese Commissie. De Europese Commissie moet daarbij ook zelf wagens testen en corrigerend of bestraffend kunnen optreden met verplichte terugroepprogramma’s, de intrekking van de markttoelating voor wagens of met boetes.’

Het eindrapport werd goedgekeurd met 40 stemmen voor, 2 tegen en 2 onthoudingen. De commissie-Dieselgate werd in december 2015 opgericht, enkele maanden nadat in de Verenigde Staten het uitstootschandaal met VW-dieselwagens was losgebarsten. Er werden 47 hoorzittingen gehouden. Het eindrapport van de onderzoekscommissie is definitief, maar over de aanbevelingen moet de plenaire vergadering van het Europees Parlement wel nog zijn stem uitbrengen. Dat gebeurt in april. De aanbevelingen zijn evenwel niet bindend.