Uitzicht op historisch compromis in Oosterweeldossier
Foto: BELGA

De actiegroepen Straten-generaal, Ringland en Ademloos hebben hun steun uitgesproken voor een zogenaamd ‘radicaal haventracé’. Dat tracé leidt doorgaand en zwaar (haven)verkeer af via het noorden van Antwerpen. De Oosterweelverbinding wordt dan een light-versie voor lokaal verkeer. Als de Vlaamse overheid en actiegroepen elkaar in dit compromis vinden, is een volksraadpleging mogelijk niet meer nodig.

‘Misschien staan we stilaan voor een doorbraak’, schrijven de actiegroepen in een mededeling. ‘Er ligt veel op tafel om tot een akkoord te komen tussen overheden en burgerorganisaties. Het herijken van zowel het originele haventracé als de origele Oosterweelverbinding kan de sleutel blijken voor een oplossing die meer is dan een compromis.’

De drie actiegroepen zijn al een paar maanden intensief in bespreking over de mogelijke tracés met de intendant Alexander D’Hooghe en de Vlaamse regering, ondersteund door externe experten. ‘Maar wij vonden het evident om op deze manier de voorzet te geven’, zeggen Manu Claeys (Straten-generaal) en Wim Van Hees (Ademloos). Ze spreken nu dus hun steun uit voor het ‘radicale haventracé’.

De volgende dagen zou intendant D’Hooghe ook met een eerste en volledig doorgerekende versie komen van deze nieuwe oplossing. Het hele Oosterweeldebat krijgt hiermee dus een stevige impuls.

Wat is dat haventracé?

De essentie van het ‘radicale haventracé’ is het doorgaand en zwaar verkeer verplicht afleiden via het noorden (Liefkenshoektunnel), waar een tweede Tijsmanstunnel de extra stroom moet slikken. Lokaal stadsverkeer zou dan langs het nieuwe Oosterweeltracé rijden, dat daardoor een lightversie wordt. De A102 komt er, op vraag van de actiecomités, ook.

Ringland, Straten-generaal en Ademloos willen daarbij wel dat de noordelijke kanaaltunnel van de Oosterweelverbinding (de helft van de verbinding op rechteroever die noordwaarts tussen Luchtbal en Merksem aankoppelt aan de ring) geschrapt wordt.

‘Zo houden we het doorgaand en havenverkeer van de stad weg’, zegt Manu Claeys van Straten-generaal. ‘Bovendien wordt de Oosterweelknoop sterk vereenvoudigd – er is ook geen nood meer aan gestapelde tunnels – wat dan weer voordelen oplevert zoals het behoud van meer groen aan het Noordkasteel en de mogelijkheid tot overkapping aan de Groenendaallaan’, benadrukt Peter Vermeulen van Ringland.

Die nieuwe piste werd mogelijk omdat de intendant gaandeweg een soepeler mandaat kreeg van de Vlaamse regering. Zo hoeft D’Hooghe zich niet meer tot de overkapping – het voorstel van Ringland – te beperken. Ook een (sterke) sturing van de verkeersstromen en eerder onderzochte opties, zoals de extra Tijsmans­tunnel, liggen op de onderhandelingstafel met de actiegroepen.

Wel aantal voorwaarden

Opdat het compromis van het ‘radicale haventracé’ en ‘Oosterweel light’ zou kunnen werken, moeten er aan twee belangrijke voorwaarden worden voldaan. Er moet een vorm van verkeerssturing komen. Hoe dat moet gebeuren - via tol, kilometerheffing,... - is wel nog onduidelijk. En de andere voorwaarde is de ambitieuze ‘modal split 50/50’, dat wil zeggen dat 50 procent van het autoverkeer moet worden vervangen door andere vormen van transport (openbaar vervoer, fiets,...).

Wel opvallend: niet alleen de actiegroepen, maar ook de overheid gaat akkoord met die voorwaarden.

Uitzicht op historisch compromis in Oosterweeldossier
V.l.n.r.: Wim Van Hees (Ademloos), Manu Claeys (Straten-generaal) en Peter Vermeulen (Ringland). Foto: Kioni Papadopoulos

Komt er dan nog een referendum?

Het verzamelen van handtekeningen voor een nieuw Oosterweelreferendum gaat ondertussen wel door, klinkt het bij de actiegroepen. Er zijn er nu meer dan 72.000.

Maar als de Vlaamse overheid en de actiegroepen elkaar in dit compromis vinden, is een volksraadpleging mogelijk niet meer nodig. ‘Er is bovendien een soort sperperiode van één jaar voor de gemeenteraadsverkiezingen, die dus in oktober 2017 ingaat’, zegt Peter Vermeulen (Ringland). ‘We gaan hoe dan ook overleggen met de bevoegde commissie rond volksraadplegingen of zo’n referendum, indien nodig, toch in die sperperiode kan plaatsvinden.’