De ‘nieuwe vreemdelingenwet’ van Francken, wat houdt het in?
Foto: BELGAIMAGE

De Kamer keurt vandaag zo goed als zeker een omstreden wetsontwerp van staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) goed. Gevolg is dat buitenlanders die ‘een gevaar vormen voor de samenleving’ kunnen worden uitgezet, ook al zijn ze geboren in België of op jonge leeftijd in ons land komen wonen. Denk aan terrorist Salah Abdeslam – Fransman van origine, maar geboren en getogen in Molenbeek.

1. Op wie slaat de wet eigenlijk?

Op een 70-tal personen, aldus Francken. Allemaal niet-Belgen die gekend zijn voor en/of verdacht worden van terrorisme (20) of zeer zware criminele feiten (50) en die geboren zijn in België of voor hun twaalf jaar in België zijn komen wonen. De Vreemdelingenwet van 2005 bepaalt nu dat die mensen hun verblijfsrecht niet kunnen verliezen, en net díé bepaling wil de N-VA-staatssecretaris eruit. ‘De intrekking van het verblijfsrecht zal uiteraard alleen maar gebeuren als de nationale veiligheid bedreigd is, of als het om zeer zware feiten gaat’, preciseert hij. De wet kadert in een ‘transparanter, coherenter en efficiënter verwijderingsbeleid’.

2. Is er geen vrij verkeer van personen binnen de Europese Unie?

Dat klopt, en in theorie kunnen EU-burgers na hun uitzetting dus gewoon terugkeren. Daarom wil Francken ook werken met een ‘inreisverbod’, een mechanisme dat Europa toelaat en in Nederland al bestaat. Daar heet het een ‘ongewenstverklaring’.

Een voorbeeld zijn Roemeense inbrekersbendes: zij kunnen worden uitgezet, maar niets belet hen om terug te komen. Met het inreisverbod zullen de bewuste personen geen vliegtuig naar België kunnen nemen. Francken: ‘Het verbod zal vermeld staan in de algemene databank, en ze worden geseind in het Schengen-informaticasysteem.’

3. Wat vinden de coalitiepartners?

CD&V had aanvankelijk zware twijfels. ‘Bepaalde elementen lagen heel gevoelig voor onze fractie’, gaf Veerle Heeren aan in de Kamercommissie. De partij eiste en kreeg extra waarborgen voor de bescherming van de fundamentele grondrechten. Zo wordt in een uitgebreide proportionaliteitstoets voorzien voor alle beslissingen tot intrekking van het verblijf, en personen met meer dan 10 jaar legaal verblijf in België kunnen alleen maar uitgewezen worden omwille van ernstige redenen van nationale veiligheid ‘op voorwaarde dat het gedrag van de betrokkene een werkelijke, actuele en voldoende ernstige bedreiging voor het fundamenteel belang van de samenleving is’. Voor straatboefjes en kruimeldieven zal Francken de wet dus niet kunnen toepassen. Tot slot is er ook een hoorrecht ingevoerd in het geval van intrekking van het verblijfsrecht. De Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) moet niet alleen rekening houden met de band tussen de vreemdeling en zijn land van herkomst, maar iedereen die dat wil ook hoorrecht geven.

Open VLD juicht de wijziging toe gezien zij afgesproken is in het regeerakkoord. Bovendien leidt de nieuwe regeling tot een ‘vereenvoudiging van de bestaande procedures’, klinkt het bij de liberalen. Wel moet over de proportionaliteit gewaakt worden.

4. Hoe reageert de oppositie?

Grotendeels verontwaardigd. Groen en SP.A maken zich zorgen om de mensenrechten en vinden de maatregel niet efficiënt. ‘Terroristen en zware criminelen moet je berechten en zo nodig opsluiten in plaats van ze de grens over te zetten om er van af te zijn’, zegt Wouter De Vriendt (Groen). ‘Ook vanuit het ­buitenland kan iemand een aanslag beramen.’ Vandaag kan iemand al het land worden uitgezet zonder veroordeling – denk aan de radicale imam El Alami Amaouch uit Verviers – maar dat gebeurt amper. De ecologisten vrezen dat nu de deur wordt opengezet.

Monica De Coninck (SP.A) betreurt dan weer een gebrek aan checks and balances. ‘Wij zien niet in waarom de lat weer een stukje moet opschuiven. Door deze regeling kan de administratie tegelijk politie en grensbewaker spelen, dat gaat ons te ver. Als we niet opletten voeren we straks een pseudo-Gestapo in.’

Ook op de sociale media is er veel ontzetting over het wetsontwerp. ‘Het vermoeden voor onschuld geldt blijkbaar niet voor vreemdelingen, ook al zijn ze hier geboren’, luidt het. Opvallend: in de commissie onthielden de meeste oppositieleden zich, CDH stemde zelfs voor, zegt Matthias Somers van de linkse denktank Minerva. De reden: ze zijn niet tegen het principe dat een land criminele vreemdelingen kan uitzetten. Vandaag stemt alvast de SP.A tegen, de groenen beslissen straks.