maandag 16 januari 2017 - Opinies
camera closecorrect Verwijs ds2 facebook gplus nextprevshare twitter video

De plaats van de aanslag, vorige week zondag, in Oost-Jeruzalem. afp

Niet met alle middelen

De beslissing om te stoppen met de column van Dyab Abou Jahjah volgt niet uit ‘politieke druk’, het gaat over iets veel fundamentelers, schrijft Karel Verhoeven.

Hoofdredacteur van deze krant.

Een krant hoort het nieuws te verslaan en niet het voorwerp te worden van berichtgeving. Tegen die gulden regel hebben we met tegenzin gezondigd, toen we vorige maandag aankondigden dat De Standaard na drie jaar stopt met de column van Dyab Abou Jahjah (DS 10 januari) . Die beslissing kreeg ruime weerklank. Abou Jahjah is een uitstekend columnist die tegen de haren in strijkt, hij is ook een polariserend symbool op het snijvlak van grote conflicten (links-rechts, autochtoon-allochtoon, Palestina-Israël). Omdat lezers blijven reageren, even passioneel voor als tegen, en omdat anderen in onze plaats speculeren over wat De Standaard heeft gemotiveerd, kom ik er vandaag op terug. Onder meer De Afspraak op vrijdag op Canvas beoefende hierover speculatieve journalistiek.

Ter herinnering: het begon vorige week zondag met een kort Facebookbericht van Abou Jahjah. ‘By any means necessary’ was zijn reactie op een aanslag in Oost-Jeruzalem, waarbij een Palestijn met een vrachtwagen inreed op Israëlische soldaten die gingen sightseeën. De dader en vier soldaten kwamen om, er vielen vijf zwaargewonden.

Burgerschap

Op talrijke fora en in veel lezersreacties is intussen gediscussieerd over hoeveel geweld gerechtvaardigd is in het verzet tegen een illegale bezetting. Dat is interessant en vergt nuance omdat de Israëlische bezetting structureel geweld is tegen alle internationaal recht in. Maar het leidt af van waar het voor De Standaard over gaat. Om het met een ander Engels spreekwoord te zeggen: you can’t have your cake and eat it. Ofwel betreed je de arena van het politieke debat, ofwel ga je verder op het pad van het gewapende verzet.

De spanning tussen Abou Jahjah de columnist en Abou Jahjah de activist zette zijn column de voorbije jaren altijd al op scherp. Maar de activist kaapt de taal van de columnist als de activist geweld legitimeert waar geen duidelijke grenzen aan zijn, als hij dat doet vlak na een aanslag waarbij de opdrachtgevers nog niet bekend zijn en waarbij de dader handelt zoals terroristen in Nice en Berlijn, als een obscure Palestijnse splintergroepering de aanslag vervolgens opeist, het martelarencollectief van Baha Alyan – genoemd naar een Palestijn die in 2015 in Jeruzalem drie Israëlische burgers op een bus vermoordde. Zo’n kreet (‘alle noodzakelijke middelen’) is geen lapsus, maar nauwelijks nog te onderscheiden van een oproep tot geweld. Zonder mededogen voor de mensen die pas zijn gestorven. Dan verzandt taal in een ethisch moeras.

Over geweld is geen dubbelzinnigheid mogelijk voor een schrijver die de krant aanstelt. Ook omdat de fel linkse columnist Abou Jahjah het radicale verzet bepleit. Origineelst voor het debat in De Standaard is hij wanneer hij ongeïntimideerd volwaardig burgerschap opeist voor alle burgers, ook de allochtonen. In Brussel (en in de rest van België) is daar een omwenteling voor nodig, radicaal maar democratisch, wars van alle vormen van racisme en neokolonialisme. In de nieuwe samenleving past iedereen zich aan, niet alleen de allochtonen. Abou Jahjah acht het niet uitgesloten dat geweld losbarst, maar pleit zelf voor vreedzaam verzet. Dat geweld is geen onrealistische inschatting. Wij blijven een verbijsterend gesegregeerde maatschappij. Toen Angela Merkel donderdag een eredoctoraat kreeg, hadden de universiteiten van Gent en Leuven een locatie uitgezocht te midden van de echte wereld, zeiden ze. De intellectuele en politieke fine fleur van Vlaanderen troepte samen in The Egg in Anderlecht. Buiten in de echte wereld alleen kleur, binnen in de ivoren toren alleen wit. De vraag is niet of maar hoe wij de salons openen.

Macht vs. pers

Dat die transitie woelig wordt, blijkt ook uit de weerstand die de boodschap van Abou Jahjah bij sommige lezers bleef oproepen. De kwaliteit van zijn betoog maakte het gemakkelijk om hen van antwoord te dienen. Een opinieredactie maakt haar keuzes niet op basis van de minste weerstand. De contestatie verminderde met de jaren, maar ook in de discussie in Nederland bleek dat vooral zij die hem niet lezen zich fel tegen hem kanten. De N-VA grijpt dat symbool aan. Sommige journalisten speculeren graag heroïsch over ‘politieke druk’ als een volgehouden aanval. In realiteit zijn het schimpscheuten. Hoogstens irritant. Deze krant heeft een dik vel. De onmin zal niet luwen nu Abou Jahjah hier geen columns meer schrijft, omdat ze niet draait om Abou Jahjah maar om de kritische koers die de krant vaart. Zoals Bart De Wever zich gisteren in De Zevende Dag liet ontvallen: ‘Ik ben nooit gelukkig met De Standaard.’ Het omgekeerde zou pas kwalijk zijn. Daar zijn geen bijsturingen over mogelijk. Tussen macht en pers moet het wringen.

Terug naar Abou Jahjah. De essentie is welke richting verzet moet uitgaan. Gewapend verzet heeft zijn plaats in de geschiedenis. Veel noodzakelijke veranderingen, zoals de strijd tegen de apartheid, vergden op een bepaald punt geweld. Maar zoals een lezer liet weten: ‘In essentie eindig je bij de tweedeling Malcolm X versus Martin Luther King, of Mandela in 1960 versus Mandela in 1994.’

Als we grondige maatschappelijke verschuivingen willen mogelijk maken voor echte integratie, met alle risico’s op instabiliteit onderweg, moeten we helder zijn over de grenzen die wij stellen aan geweld.

Binnenland
  1. Benelux wil bevolking raadplegen over winter- of zomertijd
  2. Zwaar strafblad? Nooit meer welkom bij de politie
  3. Hinder op het spoor door vandalisme: 'Totaal onaanvaardbaar'
  4. Weyts haalt uit naar CD&V-burgemeester: ‘Dit is geen behoorlijk bestuur’
  5. Video Voor Steven Vandeput is het alles of niets in Hasselt
  6. Laatste dag nazomerweer
  7. N-VA wil sans-papiers afschrikken met celstraffen
  8. Rita Tyvaert uit Kortemark niet meer als eenvrouwspartij, maar met vijftien kandidaten naar verkiezingen
  9. Oostendse Burgerlijst OK met 41 kandidaten naar de verkiezingen
  10. 'Ik ga nog steeds op pad om de affiches te controleren'
  11. 'Plakken en politiek, dat is een ploegsport'
  12. Campagne voeren? Niet voor doetjes: Herwig bedeelt in zijn eentje 13.000 krantjes
  13. Eddy Warrand uit Lennik hoopt de ‘sleutelzetel’ te winnen
  14. Ternatse jeugdraad roept op om jong te stemmen
  15. De Franstalige partij UF pleit voor taalpremies en lagere belastingen in Dilbeek
  16. N-VA Herne heeft ereburger en twee Rol-mopsen op de lijst
  17. VoorZwalm wil betere fietsinfrastructuur
  18. Oud-burgemeester en dochter stellen zich toch niet verkiesbaar
  19. Gewezen kinderburgemeester stapt in de ‘echte’ politiek
  20. “Het lijkt wel alsof wij tevreden moeten zijn met de kruimels”
Sport
  1. Officieel: Rode Duivels opnieuw nummer 1 van de wereld, met 0,13 punten meer dan wereldkampioen
  2. Legendarische ‘Space Jam’-film krijgt vervolg met LeBron James
  3. Elise Mertens zet samenwerking met coach stop
  4. Rode kaart Ronaldo zindert na: “De videoref had dit geannuleerd”
  5. Contractbreuk Wout van Aert moet uitgevochten worden voor rechtbank
  6. Jos Verlooy en Pieter Devos kunnen nul niet vasthouden op WK jumping
  7. Bewogen avondje Champions League: Juventus wint ondanks rood Ronaldo, Manchester City verrassend onderuit
  8. Cristiano Ronaldo in tranen na rode kaart in eerste match met Juventus in Champions League
  9. Praet viert zijn rentree en debuut voor Mirallas maar Belgisch duel in Serie A eindigt onbeslist
  10. Ajax begint Champions League met overtuigende zege, jongste coach ooit debuteert met punt
  11. Lukaku en Batshuayi mogen starten in Champions League, Courtois en Kompany op de bank
  12. België kent droomstart op WK jumping dankzij Niels Bruynseels en Nicola Philippaerts
  13. Na Modric ook aanklacht in Kroatië tegen Liverpool-speler Lovren
  14. Eden Hazard bij Chelsea niet geselecteerd voor Europa League-duel
  15. Jonas Van Genechten zet Lotto-Soudal een hak en wint Omloop van het Houtland na fotofinish
  16. Gianni Moscon onderstreept WK-vorm en klopt Romain Bardet in Ronde van Toscane
  17. Genk-verdediger Aidoo: “Dankzij Europa League-tegenstander Malmö kreeg ik een contract”
  18. Genk-coach Clement op zijn hoede voor Malmö: “Achttien matchen op rij zonder nederlaag, dat zegt wat”
  19. Bronzen Belgian Cats gaan in Tenerife voor top acht tijdens WK basketbal: “We moeten hongerig blijven”
  20. "Extreme levensstijl belet Lewis Hamilton niet van iedereen weg te blazen"