De 10 beste films van 2016
Foto: rr

1

Anomalisa

Het zijn net mensen.


De meest menselijke film dit jaar is een animatiefilm met poppen. En ze brengen de beste versie van ‘Girls just want to have fun’ ooit. Charlie Kaufman is uit de gratie van Hollywood gevallen, maar hij kan nog altijd als geen ander onze eenzaamheid en vervreemding verbeelden – met een kleine kans op verliefdheid. Het was overigens een sterk jaar voor alternatieve animatie, met ook ‘The red turtle’, dat net buiten deze top tien valt.

2

Elle

Ongemakkelijke gevoelens, ongepaste humor.


Dit is het jaar van Isabelle Huppert, en dan vooral dankzij deze glorieuze comeback van de Nederlandse provocateur Paul Verhoeven. Verkrachting is niets om mee te lachen. Dat doet deze film ook niet. Maar Huppert speelt wel een vrouw die rechtkruipt en vervolgens weigert te doen wat we van haar verwachten. Een complexloos complexe film die je laat monkelen, schaamrood op de wangen.

3

Toni Erdmann

De bevrijdende lach.


Opstand tegen de elite! Deze Duitse komedie werd genegeerd door de jury in Cannes maar omarmd door het publiek – dat voor een keer de pers aan zijn kant had. En terecht, want deze toenadering tussen een flauwe plezante vader en zijn ambitieuze dochter is even ontroerend als hilarisch. Samen lachen om onze eigen dagelijkse maskerade: misschien is dat wel wat we dit jaar zochten in de cinema.

4

The assassin

Bloedmooi.


Graag traag: de Taiwanese regisseur Hou Hsiao-Hsien breekt een lans voor de Schoonheid met deze verbluffende vechtfilm. Alle genreregels van de wuxia nog aan toe, veel kungfu komt er niet aan te pas. Wanneer hoofdrolspeelster Shu Qi uit de lucht valt richting tegenstander, is het alsof de wereld binnen en buiten de filmzaal een seconde lang tot stilstand komt. Geen special effects, geen halsbrekende toeren, l’art pour l’art. Schoonheid, misschien is het dat wel wat we dit jaar in de cinema zochten.

5

Paterson

Filmisch gedicht.


De meeste buschauffeurs rijden ons, doorgaans vloekend, van de baan. Maar in deze film van Jim Jarmusch kijkt Adam Driver aandachtig naar de dingen: een tweeling op straat, een waterval, zijn eigen wankele brievenbus. En hij noteert. De simpele dingen des levens worden, voor wie er aandacht voor heeft, poëzie. Dat vertelt Jarmusch ons al een heel oeuvre lang. Maar hij deed het misschien nooit met zoveel aandacht.

6

The land of the enlightened

Verlichting in Afghanistan.


Is het een documentaire? Is het een speelfilm? Nee, dat is het niet: het is iets dat deze stroeve classificaties overstijgt tot bezwerende cinema. De Belgische filmmaker Pieter-Jan De Pue trok over een periode van zeven jaar naar Afghanistan en wist zijn prachtige beelden tot een sprookje te maken. De blinde dichter-ziener laat de kinderen van Afghanistan hun land van dromen heroveren. Even maar. Het was geen sterk jaar voor de Vlaamse film. Maar een andere film die er bovenuit stak, was opnieuw een documentaire: ‘Shadow world’ van Johan Grimonprez. Misschien is het dat wel wat we dit jaar in de cinema zochten: inzicht en vooruitzicht voorbij de waan van de dag,

7

Embrace of the serpent

Trippen op de Amazone.


De Vlaamse acteur Jan Bijvoet voer op een kano door de jungle voor deze bezwerende Colombiaanse film over koloniale roof en een volk dat niet langer kan dromen. Ciro Guerra geeft Werner Herzog en diens ‘Fitzcarraldo’ lik op stuk met hallucinante toverij in verlicht zwart-wit.

8

Handmaiden

Zintuiglijk opwindend.


Vergeet die ‘Vijftig tinten van weet ik veel wat’. Een erotische film maken doe je zo: met humor, sensuele schoonheid en, natuurlijk, balletjes. Park Chan-Wook verblufte met het gewelddadige ‘Oldboy’ en doet dat hier met een verhaal van dominantie, verleiding en literaire fetisj.

9

Bacalaureat

Vader op eindexamen.


Een dokter wil er alles aan doen opdat zijn dochter slaagt op haar eindexamen. Maar uiteindelijk draait het uit in een beproeving voor hem. Hoe hoger hij haar probeert te houden boven het Roemeense moeras van corruptie, hoe dieper hij er zelf in wegzakt. Maar dit is niet zozeer een film over corruptie in Roemenië als wel een drama over onze eigen bereidheid om met compromissen te leven. De Roemeense topfilmer Christian Mungiu vertelt het zo compact en efficiënt dat de implicaties met mokerslagen aankomen.

10

Hell or high water

Broers beroven banken.


Deze neo-western laadde doorheen het jaar almaar meer politiek gewicht op. Aanvankelijk ging het voor ons om twee broers die, na de recente financiële crisis, besloten om wraak te nemen op de banken door ze te beroven. Maar nu gaat de film, die zich afspeelt in West Texas, ook over de Amerikanen die kwaad zijn, die zich verlaten voelen door het systeem en die hun middelvinger opsteken naar de elite. Maar laten we vooral niet vergeten dat het heerlijk is om naar te kijken. Jeff Bridges schittert als racistische ranger, terwijl Chris Pine de rol van zijn leven neerzet. En de muziek is van Warren Ellis en Nick Cave. Overigens had ‘One more time with feeling’, over de rouwende Cave, ook een plek in deze lijst verdiend. Zo bekeken, best wel een intens jaar.