Formele verkiezing president: kiesmannen onder zware druk
Foto: ap
538 kiesmannen verkiezen vandaag formeel een nieuwe president. Er zullen ‘ontrouwe’ Republikeinen zijn die weigeren Donald Trump te verkiezen, maar geen 37.

De musical Hamilton, over één van Amerika’s ‘founding fathers’, was al de sensatie van het theaterseizoen, en nu staat Alexander Hamilton nog meer in het zonnetje. Hij was immers de uitvinder van het kiescollege – een tussenschot ‘als morele zekerheid’ tussen de Amerikaanse kiezers en het Witte Huis.

Op de dag van de stembusgang verkiezen de Amerikanen immers niet rechtstreeks hun president. Op basis van de uitslag, worden er per staat en volgens de uitslag  kiesmannen aangeduid die een zestal weken later (vandaag dus) formeel hun stem uitbrengen op de kandidaat van hun keuze. 

Normaal is dat een formaliteit. Zelfs president Obama noemt het ‘een overblijfsel’. Toch is er veel meer dan anders te doen rond deze bijzondere dag. Omdat Trump drie miljoen stemmen minder haalde dan Hillary Clinton, en omdat zijn gedrag en de beïnvloeding van de verkiezingen door Rusland het ook voor veel Republikeinen ondenkbaar maakt dat Trump  Barack Obama opvolgt. 

Dat kan nog vermeden worden, als 37 Republikeinen de partijtrouw aan hun laars lappen en weigeren een figuur als Trump te steunen. Sommige van hen worden door de wetten van hun staat verplicht te stemmen voor de kandidaat die er het meeste stemmen behaalde. Elders hebben de kiesmannen een informele eed van partijtrouw moeten zweren, maar in de meeste staten zijn ze ongebonden vandaag . 

De druk op de kiesmannen is gigantisch. ‘De jongste dagen kreeg ik zowat 50 brieven en 3.000 emails per dag’,  zegt Carole Joyce, een Republikeinse kiesvrouw uit Arizona, in de Washington Post. ‘En hun boodschappen zetten je aan het denken’, geeft ze toe, ‘maar ik heb wel een eed gezworen.’

Compromiskandidaat?
Slechts één kiesman uit een staat die voor Trump stemde – de Texaan Chris Suprun – heeft al aangekondigd dat hij niet voor Trump zal stemmen. Hij krijgt sindsdien voortdurend doodsbedreigingen. Tien kiesmannen hebben – vergeefs – een verzoek ingediend om meer details te krijgen  over de omvang van de Russische inmenging.  Er zijn ook Democraten die zich bereid verklaren vandaag niet voor Hillary Clinton te stemmen, maar voor een gematigde Republikein zoals John Kasich – als Republikeinen dat voorbeeld willen volgen.

De schattingen over het aantal ‘ontrouwe’ kiesmannen lopen uiteen van 1 tot 25 – maar in geen geval 37. Het resultaat horen we trouwens pas op 6 januari, als Senaatsvoorzitter Joe Biden het voorleest in de Senaat.