woensdag 14 december 2016 - Opinies
camera closecorrect Verwijs ds2 facebook gplus nextprevshare twitter video

Heeft havendorp Doel dan toch een toekomst?

Nu de Vlaamse regering nadenkt over alternatieve uitbreidingen voor de Haven van Antwerpen, is het niet ondenkbaar dat Doel toch blijft bestaan. Maar dan moet wel goed nagedacht worden over de invulling en de leefbaarheid van het dorp, zegt Denis Malcorps. Onlosmakelijk daarmee verbonden, is een haalbaar mobiliteitsplan voor de hele regio, vinden Tom Meeuws en Yasmine Kherbache. Boven alles moet geïnvesteerd worden in openbaar vervoer en fietsinfrastructuur.

Waarom ik in Doel blijf wonen

Doel en zijn achterland. Hollandse Hoogte

Het is achttien jaar geleden dat het verdwijnen van Doel, toen een dorp van 700 inwoners, werd aangekondigd. Het zou wijken voor de uitbreiding van de Antwerpse haven. De economische argumenten wogen zwaarder dan het menselijke leed. De haven – de economische motor van Vlaanderen – zou volgens sommigen zonder uitbreiding afglijden naar een waar doemscenario. Duizenden jobs zouden verloren gaan, rederijen zouden vertrekken.

Vandaag blijkt het tegendeel waar. Doel bestaat nog altijd en de haven doet het beter dan ooit. Het verzet van de actiegroepen heeft de haven ertoe gedwongen efficiënter om te springen met de bestaande middelen. De productiviteit werd verhoogd, braakliggende gebieden werden beter benut. Het dogma dat groeien automatisch betekent dat volledige dorpen moeten verdwijnen, werd doorbroken.

Met een ‘complex project’ ziet de overheid dit onder ogen en zoekt ze naar alternatieven voor de haven om te groeien, ook zonder nieuwe onteigeningen of grond­inname (DS 13 december) . Toegegeven, ook uit noodzaak omdat de gewenste plannen dreigen vernietigd te worden. Zo’n scenario zou niet alleen Doel ten goede komen, maar de hele maatschappij. Het is de overheid die altijd weer de rekening betaalt van de haveninfrastructuur.

Doel bestaat nog altijd en de haven doet het beter dan ooit

Waarom een nieuw dok aanleggen, als de gewenste groei ook kan met bestaande middelen? Er moet ook een evenwicht worden gezocht tussen economie en leefbaarheid. Antwerpen staat nagenoeg permanent in de file. Een verdubbeling van het aantal containers op de weg is onhaalbaar, zelfs met de aanleg van een nieuwe Scheldetunnel (dat staat letterlijk in het milieueffectenrapport voor het Saeftinghedok). Daarom moet de overheid niet alleen rekeninghouden met de groeiplannen van de rederijen, maar ook met de mobiliteit en leefbaarheid van de ruime omgeving.

Een unieke plek

Sinds 1998 vechten bewoners en actiegroepen voor het behoud van Doel. Met wisselend succes. Zij verhinderden dat het dorp van de kaart werd geveegd, wat de overheid veelvuldig heeft geprobeerd. Maar het is verworden tot een schim van het ooit zo gezellige dorpje aan de Schelde. Nu wonen er nog twintig mensen. De leegstand heeft geleid tot verkrotting en vandalisme, een bewuste tactiek van de overheid om de laatste bewoners uit te roken. Het dorp bevindt zich in een lamentabele toestand. Men kan zich afvragen of Doel nog een toekomst heeft.

Mensen die Doel bezoeken, reageren erg verschillend. Velen vinden het een spijtige zaak, maar oordelen dat tegen het groot­kapitaal weinig te beginnen valt. Op anderen laat het dorp een bijzondere indruk na. Het is geen toeval dat Doel tijdens het weekend volloopt met bezoekers. Het oefent een aantrekkingskracht uit op zeer veel mensen uit binnen- en buitenland en bezit een groot potentieel dat weinigen onberoerd laat. De studenten van de faculteit architectuur van de KU Leuven werken al voor het tweede jaar op rij een nieuwe visie uit voor Doel, de polders en het grote onbenutte potentieel.

De ligging aan de Schelde tussen haven en kerncentrale, het stratenpatroon, het erfgoed, de jachthaven en de open ruimte die zich uitstrekt tot ver in het achterland, maken van Doel een unieke plek in Vlaanderen. Ook het bedreigde achterland met zijn gehuchten, zijn natuur en zijn vijftien vierkante kilometer open ruimte is van bijzondere waarde. Het is een kostbaar goed dat steeds zeldzamer wordt in Vlaanderen. De haven zoekt naar meer recreatie en ‘zachte waarden’, blijkt uit het toeristische project Havenland. Doel zou daar perfect voor zijn. Het zou een historische vergissing zijn om Doel en de polders van de kaart te vegen, als je weet dat het eigenlijk niet nodig is.

Denis Malcorps groeide op in Doel en woont er nog steeds. Lid van Doel2020.

Betonstop voor modaal geschifte plannen

Bedrijvigheid in de Antwerpse haven. Katrijn Van Giel

Het regent positief nieuws over grote ­infrastructuurplannen in en rond Antwerpen. Om het verkeer vlot te trekken op de Antwerpse Ring zonder de bevolking te verstikken, ligt een plan van 9 miljard euro op tafel. In het Oosterweelproject gelooft de intendant dat alle bezwaren overkapt kunnen worden. In het Saeftinghedokdossier gelooft een hoge ambtenaar dat alternatieve locaties een oplossing kunnen bieden. De burger wordt er zelfs voor ingeschakeld, u hebt een maand de tijd.

Beide optimisten zijn ernstige en hardwerkende mensen; hun plannen verdienen serieus te worden genomen, voorbij partijpolitieke spelletjes of ideologische stellingen. Maar helaas, beide projecten staan of vallen met een modal shift – een verschuiving van onze verplaatsingen met de auto naar meer alternatieve vervoersmodi zoals bus, tram, trein of fiets. De overkappings­intendant is duidelijk: zonder zo’n shift kan Oosterweel onmogelijk worden gerealiseerd. We moeten naar een modal shift van 70/30 naar minstens 50/50. In mensentaal: iedere autoverplaatsing die we doen, moeten we ook eens met het openbaar vervoer doen (of met de fiets of te voet). Want Oosterweel zal de files niet oplossen en het kan niet de bedoeling zijn om files te overkappen. In de haven kan een toename van de containertrafiek alleen lukken als minstens 15 procent van de containers via het goederenspoor wordt vervoerd. Nu is dat maar 7 procent. Het overgrote deel van de containers wordt op vrachtwagens geladen.

De harde voorwaarde voor beide dossiers is glashelder: eerst investeren in alternatief vervoer, dan pas beginnen graven en beton gieten. Zonder alternatieven om mensen en goederen te vervoeren, zal nieuwe infrastructuur alleen maar meer verkeer aanzuigen. Dan staan we straks helemaal stil, en onze economie ook.

Blinde mollen

Grote infrastructuurwerken zijn alleen verantwoord als ook geïnvesteerd wordt in alternatieven voor auto- en vrachtwagenverkeer

 

Wat wil het geval nu? Alle investeringen om de modal shift of modal split te verwezenlijken, zijn door de Vlaamse en de federale regering bevroren. Voorlopig zijn er geen nieuwe tramlijnen gepland. In het nieuwe investeringsprogramma van Infrabel is de tweede spoortoegang naar de haven van Antwerpen geschrapt. Nochtans wordt die in de Vlaamse spoorstrategie als cruciaal bestempeld. De eerste goederenlijn, vaak voor gevaarlijke producten, loopt door dichtbebouwde woonkernen en is oververzadigd. Bovendien blokkeren ze de weg voor een voorstadsnet voor reizigers.

Terwijl de grote infrastructuurwerken alleen verantwoord kunnen worden als we investeren in alternatieven voor autoverkeer en vrachtwagenverkeer, stoppen onze regeringen die middelen in de vrieskast. Dat is erger dan struisvogelpolitiek. Dat is als blinde mollen in een hol kruipen in de hoop morgen niet te verzuipen.

De modal shift komt er dus niet. Daarmee zijn de voorwaarden voor de miljarden verslindendende werken niet vervuld. De schop in de grond steken zonder alternatieve vervoersingrepen is modaal geschift. In 2016 is de filezwaarte op de Antwerpse Ring nog maar eens met 13 procent toegenomen. We staan stil en we verstikken. Het is hoog tijd voor een betonstop van infrastructuurprojecten die nog meer verkeer aanzuigen. Maar het ontbreekt het beleid aan de moed om nu meteen en voorafgaandelijk te investeren in degelijke spoorinfrastructuur om meer mensen en containers op een gezonde manier te vervoeren. Zelden in de geschiedenis van ons land hebben regeringen in hun investeringskeuzes op zo’n krankzinnige manier nagelaten het goede te doen voor het welzijn en de gezondheid van de huidige bevolking en de toekomstige generaties. Een maand inspraak zal daar niets aan veranderen.

Tom Meeuws & Yasmine Kherbache zijn voorzitter van de Antwerpse SP.A & Vlaams parlementslid (SP.A).

Sport
  1. Lionel Cox is nieuwe voorzitter van Belgische Schietfederatie
  2. België verslaat Nederland op EK rugby U20
  3. Video Antwerpenaren gekroond tot Europees kampioen zwerkbal
  4. Organisator Ronde van Frankrijk houdt criterium in China
  5. Barcelona moet Arda Turan drie weken missen
  6. An-Sophie Mestach vervoegt Zanevska in kwartfinales
  7. Maryna Zanevska zit bij laatste acht in Croissy-Beaubourg
  8. Alonso ondanks 'trage' McLaren: "Ik heb nog nooit zo goed gereden als nu"
  9. Wedstrijdjury geeft rist renners boete na openingsrit
  10. Cofidis legt sprintbom Bouhanni vast tot eind 2019
  11. KV Mechelen zal pas volgend seizoen weer op kapitein Seth De Witte kunnen rekenen
  12. Barcelona moeit zich met interlandschorsing Messi: “Oneerlijk en totaal buiten proportie”
  13. Avila pakt tweede ritzege in Ronde van Taiwan, Kevin De Jonghe toont zich
  14. Bernard Hinault is opgenomen in Giro d’Italia Hall of Fame
  15. Greg Van Avermaet: “Ik ga agressief koersen in de Ronde. Ik voel dat het mijn beurt is”
  16. Wozniacki vervoegt Pliskova in halve finales in Miami
  17. Wawrinka moet verjaardag in mineur vieren na vervroegde uitschakeling in Miami
  18. NBA. Curry leidt Golden State in Houston voorbij ‘The Beard’ naar 60ste seizoenszege
  19. Video Brazilië is dankzij knappe goals eerste land dat zich kan kwalificeren voor WK 2018
  20. Achtste finales zijn eindhalte voor Goffin in Miami