vrijdag 14 oktober 2016 - Binnenland
camera closecorrect Verwijs ds2 facebook gplus nextprevshare twitter video

Bosje taalchampetters: ‘Een beetje taalorde graag.’ Joris Snaet

Oudere, perfectionistische vrouwen die in de media werken, zijn het strengst

De Vlaming is een taalchampetter

Hoe erg stoort u zich aan taalfouten? Die vraag legden De Standaard en het Radio 1-programma Hautekiet u voor in De Grote Taalnazi-test. Meer dan 107.000 Vlamingen en Nederlanders deden de test.

Top 10 van ergerlijkste fouten
Lees verder onderaan

Van onze redactrice 

BrusselMensen die zich voortdurend zenuwachtig maken over andermans taalgebruik, hebben wel eens de naam lastigaards te zijn. Zageventen. Taaltrutten.

Quatsch natuurlijk, dat vonden wij van De Standaard en het ­Radio 1-programma Hautekiet ook. Toch waren we benieuwd naar wie die taalergeraars dan wél zijn. En dus legden wij u in ‘De Grote Taalnazi-test’ niet alleen dertig zinnen voor met mogelijke taalfouten, we vroegen u ook uit over uw persoonlijkheid, én uw beroep, én uw geslacht én uw woonplaats én ook nog eens uw leeftijd.

Wat hebben we geleerd? De prototypische taalergeraar is een extraverte, consciëntieuze perfectioniste van vijftig jaar of ouder, die werkt in de media. We lichten een en ander toe.

1. Vlamingen zijn taalchampetters

Markant: de groep met het ­profiel ‘taalnazi’ (17,2 procent van de deelnemers) ergerde zich het hardst aan de juiste zinnen

Goed nieuws voor wie het somber inziet met ons Nederlands. De gemiddelde score voor de test was 56,8 procent. Daarmee valt de gemiddelde Vlaming in de categorie ‘taalchampetter’. Dat is níét de groep die zich het allerhardst stoort aan andermans taalfouten (de taalnazi’s), maar wel de groep er net onder. Dat betekent dat de gemiddelde Vlaming zich mild ergert aan andermans taalfouten. En dat mag dan weer op iets fundamentelers duiden: onze taal laat de Vlaming absoluut níét koud. ‘Taalvrijheid taalblijheid’ is dus nog lang nog niet aan de orde – en dan zeker niet in krantenartikels, want die moeten perfect zijn, zo vernamen we van u.

O ja, dit kan u ook nog interesseren: 6,9 procent van de deelnemers is taalhippie (ergernisscore 0 tot 25 procent), 30,7 procent is taaltoerist (ergernis 26 tot 50 procent), 45 procent is taalchampetter (51 tot 75 procent) en 17,4 procent – dat is bijna één op de vijf! – behoorde tot de weledeltaal­geboren categorie van de taal­nazi’s (76-100 procent ergernis).

2. Ouderen zijn strengere champetters

Ook hoopgevend: hebben jongeren onder de 15 jaar, en jongeren van 16 tot 19 jaar nog een iets lagere gemiddelde ergernisscore (50,6 en ­­54, 5 procent), zodra ze op de arbeidsmarkt belanden – tussen de 20 en 29 jaar – stijgt die score verder naar 56,7 procent. Om vanaf de leeftijd van 50 tot 80 jaar weer fors aan te trekken naar een gemiddelde score van 60 procent.

Ouderen ergeren zich dus meer aan fout taalgebruik dan jongeren. ‘Dat heeft er mogelijk mee te maken dat die groep mensen groot geworden is in de jaren 60 en 70’, vertelt taalkundige Gert De Sutter (UGent). ‘Toen werd in Vlaanderen fors geïnvesteerd in de verspreiding van de Noord-Nederlandse taalnorm, zowel in het onderwijs als in de media – denk aan programma’s als Hier spreekt men Nederlands en de A.B.N.-kernen op school.’

3. De meisjes ergeren zich harder

Dat kleine meisjes graag jufje spelen en kleine jongens al blij mogen zijn als ze de rol van schoolbank toebedeeld krijgen, is geen nieuws. Maar ergens weerspiegelt dit patroon uit de kindertijd zich ook in de resultaten van ‘De Grote Taalnazi-test’: vrouwen zijn strenger, ergeren zich meer aan andermans taalfouten dan mannen (58,5 versus 54,8 procent). En bovendien tellen de vrouwen meer taalchampetters en taalnazi’s in hun gelederen (47 en 19 procent) dan de mannen (42,6 en 15,6 procent), onder wie er meer taalhippies zijn.

Mogelijk speelt daar mee dat vrouwen vooral actief zijn in beroepen waar correct taalgebruik belangrijk is (onthaal en secretariaat, het onderwijs). ‘Maar deze scores zullen sociolinguïsten niet verwonderen’, analyseren De Sutter en taalkundige Laura Rosseel (KU Leuven). ‘Vrouwen zijn de hoeders van de taalnorm, zo blijkt uit onderzoek, en dat is het geval in heel veel andere talen. Vrouwen willen zich sneller voegen naar statussymbolen zoals correct taalgebruik. Mannen hebben daar lak aan en kiezen meer voor solidariteit binnen de eigen groep. Ze spreken ook sneller dialect dan vrouwen.’

4. IT’ers zijn het mildst

Journalisten en mensen uit de media storen zich het hardst aan taalfouten (61,9 procent). Zij leggen op vele slakken zout, maar dat is verklaarbaar: taal is bij uitstek hun vak. Dat is ook zo bij de achtervolgers: onthaal en secretariaat (61,3 procent), marketing en communicatie (60,4 procent), onderwijs (59,3 procent) en reclame en uitgeverijen (58,9 procent).

Erg verdraagzaam voor taal­fouten zijn taalgebruikers met een technische job (52,2 procent), uit de industrie en productie (53 procent) en IT’ers (53,5 procent) – niet toevallig beroepen die technisch en wiskundig sterkere profielen aantrekken. IT’ers in de media­sector zijn bij deze gewaarschuwd: schrijft u een mail aan de redactie (pakweg ‘Hebt u uw computer al eens uitgeschakeld?’), lees hem dan twee keer na.

Over mails en nalezen gesproken. Ook daar positief nieuws voor zwartkijkers: de meeste deelnemers waren ‘helemaal akkoord’ met het statement ‘ik lees wat ik geschreven heb minstens één keer na’. En dat het vandaag, door de continue stroom aan mails en posts op sociale media, niet echt meer uitmaakt hóé je schrijft, daar was men het ook niet mee eens.

5. Streng en extravert

Bij de start van de test namen we de deelnemers de biecht af over de eigen karakterkenmerken.

Opmerkelijk: wie zichzelf omschreef als ‘extravert, enthousiast’ blijkt ook enthousiaster in het beoordelen van anderen op taalfouten dan mensen die zich als ‘gereserveerd, stil’ omschreven (57,8 versus 55,8 procent). ‘Dat strookt met het persoonlijkheidsonderzoek’, bevestigen psychologen ­Filip De Fruyt en Marc Brysbaert (UGent). ‘Extraverte mensen geven makkelijker uiting aan hun ergernis; introverten zullen het sneller houden bij wat knorren in hun zetel. Maar neem dit resultaat toch met een korrel zout: sowieso trek je met dit soort tests meer ­extraverte mensen aan.’

En verder: perfectionisten storen zich opvallend erger dan niet-perfectionisten (59,7 versus 55,4 procent). ‘Strenge, kritische’ deelnemers ergeren zich harder dan wie zich als ‘sympathiek, warm’ omschreef (59,7 versus 55,4 procent) en ‘betrouwbare, zelfgedisciplineerde’ meer dan ‘chaotische, zorgeloze’ (57,8 versus 54,4 procent). Brysbaert: ‘Wie zichzelf betrouwbaar en zelfgedisciplineerd noemt, verwacht automatisch ook meer van anderen. Zeker als de zelfdiscipline doorslaat in rigiditeit, krijgt de positieve karaktertrek een onaangenaam kantje.’

6. De ergerlijkste zin

We vroegen u ook de zin met de ergerlijkste taalfout te nomineren. De laureaat werd: Mag ik u (uw) gsm eens lenen (15,8 procent van de deelnemers). Op twee: Het nieuwste lid noemt (heet) prins Alexander (13,2 procent). Daarna volgen een dt-fout (Het ding koste geld, 10,9 procent), een tikfout (Dat beokje heb ik graag gelezen, 9,2 procent) en op vijf: een instrument die peilt (8,1 procent). Opvallend: West-Vlamingen ergeren zich even erg aan deze fout als mensen uit andere pro­vincies.

Niet echt verwonderlijk is dat de zinnen met de zwaarste fouten ook de meeste irritatie opwekken. Wél opmerkelijk is dat de ergerlijkste zin per leeftijdscategorie verschilt: jongeren tot 20 jaar storen zich vooral aan de tikfout ­beokje. Deelnemers vanaf 20 tot 49 jaar krijgen het op hun zenuwen van u gsm. En wie 50 of ouder is, ergert zich het hardst aan hij noemt.

Dat jongeren beokje nomineerden, heeft er misschien mee te maken dat dit een fout is die je ook wel opmerkt als je nog geen volleerde taalgebruiker bent. ‘Maar interessant zijn vooral de andere groepen’, zegt Gert De Sutter. ‘Het lijkt wel alsof elke generatie het felst reageert op taalfouten waarop ze zelf het hardst heeft moeten werken, maar waartegen door de jongere generatie zonder gêne gezondigd wordt. Zo is er tientallen jaren lang gehamerd op het verschil tussen noemen en heten. Maar je mag er zeker van zijn: binnen tien à vijftien jaar zal noemen helemaal aanvaard zijn. Zo gaat het met normen: als iedereen de “taalfout” begint te gebruiken, past de norm zich op termijn aan.’

7. De instinkers

Om de test spannend te houden, stopten we in vier van de ­dertig zinnen géén fout. Niet het minst (‘vooral’) en zo-even (spelling met koppelteken) waren allebei correct gebruikt in de zin, maar deden heel wat mensen twijfelen. Met als gevolg dat álle deelnemers – van taalhippies tot taalnazi’s – zich harder stoorden aan de zinnen zonder een taalfout dan die met een lichte fout (genre dat aftands flatgebouw, lange termijnrente).

Markant: de groep met het ­profiel ‘taalnazi’ (17,2 procent van de deelnemers) ergerde zich het hardst aan de juiste zinnen. Daaruit zou je kunnen afleiden dat de groep die zich het ergst stoort aan taalfouten, de taal niet noodzakelijk beter beheerst dan de anderen, maar dat ze vooral gewoon strenger zijn. De Sutter: ‘Een typisch voorbeeld van hypercorrect gedrag. Ze hebben de neiging roomser te willen zijn dan de paus.’

De analyse van de test werd uitgevoerd door dataminingbureau Clever: www.clever.be.

Top 10 van ergerlijkste fouten

Deze fouten vond u het ergerlijkst, gerangschikt in volgorde van de ­ergernisscore die u tijdens de test aan de ­zinnen gaf. Opgelet: dit ­leverde een licht andere volgorde op dan het spelletje waarover we het in het hoofdartikel hadden. ­Daarbij kon u één zin, de ­ergerlijkste, naar de eeuwige inktvelden schieten. (ahh)

1. Mag ik u gsm eens even lenen? Ik wil mijn oma bellen. (uw gsm)

 

2. Hoe wordt tofoe ­eigelijk gemaakt? (eigenlijk)

 

3. Deelnemers moesten onder meer de Audit-schaal invullen, een ­instrument die peilt of iemand problematisch drinkt. (een instrument dat)

 

4. Nooit koop ik nog zo’n automatische ­grasmaaier. Het ding koste me al handenvol geld aan onderhoud. (kostte)

 

5. Dat beokje heb ik graag gelezen. (boekje)

 

6. Wetenschappers vonden in een Amerikaans woud een zwam die ­ongeveer 880 hectare groot is. Die is 280 hectare groter als een in 1992 ontdekt exemplaar. (groter dan)

 

7. Terwijl zij artikelen ­essays romans en verhalen schrijft zorgt hij voor de kinderen. (Zin zonder interpunctie.)

 

8. Het nieuwste lid van de Zweedse koninklijke familie noemt prins Alexander. (heet)

 

9. Op de beelden is te zien hoe de Russen met stoelen en flessen gooien en de Engelse fans daarna lustig in ­elkaar slagen. (slaan)

 

10. Dit is de zevende keer dat ik mijn computer moet heropstarten. Ik krijg er een punt hoofd van. (punthoofd)

Binnenland
  1. Vlaams Parlement keurt verbod op onverdoofd slachten goed
  2. Onversneden cocaïne gevonden in dubbele wand van vissersboot
  3. Video 15-jarige moet naar gesloten jeugdinstelling na geweld tegen agenten
  4. Tinnitus: ‘Na 1 seconde kan u al gehoorschade oplopen’
  5. Weyts ontgoocheld dat bonden De Lijn zijn weggelopen
  6. Het regent, maar sproeiverbod blijft gelden
  7. Peraïta en Mayeur verdienden elk voor meer dan 110.000 euro bij Samusocial
  8. Voorzitter Kazachgate-commissie loopt boos weg
  9. PS vraagt ontslag voorzitster Kamercommissie Landsverdediging
  10. Spoorwegpolitie schiet hond neer die agent aanviel in Brussel
  11. Schoolkeukens minder vuil
  12. Drie redenen waarom de energiefactuur nog niet meteen daalt
  13. Verdachte voor moord op Sofie Muylle opgepakt: 'Er zijn ernstige aanwijzingen van schuld'
  14. ‘U praat tegen mij op een manier, die u in elke andere situatie een bloedneus zou opleveren’
  15. Dit gedrag van fietsers stoort automobilisten het meest
  16. Unizo niet te spreken over groepsaankopen voor schoolgerei
  17. Afbraak weekendhuis Jeroen Brouwers is gestart
  18. ‘Overleg over betere vergoeding voor agenten na mag morgen al starten’
  19. 100.000 pakjes zitten vast bij pakjesdienst in Luik na cyberaanval
  20. Dit verandert er op 1 juli
Sport
  1. Portugal faalt in strafschoppen: Chili plaatst zich voor finale Confederations Cup
  2. Red Lions kloppen Nieuw-Zeeland voor de tweede keer in drie dagen
  3. UCI laat tijdsverschil van drie seconden in Tour niet meer meetellen
  4. Yellow Tigers openen stage met 2-3 zege in en tegen Tsjechië
  5. De Loore vervoegt Bemelmans in laatste kwalificatieronde op Wimbledon
  6. Usain Bolt wint 100 meter, maar overtuigt niet (op één maand van WK...)
  7. Toon Aerts treedt in voetsporen van Boonen en baas Nys met winst van Internationale Wielertrofee in Oetingen
  8. Veel Duitse belangstelling voor Lotto-Soudal: wat mogen we verwachten van Belgische ploeg in de Tour?
  9. Bewuste botsing of niet, incident tussen Hamilton en Vettel krijgt staartje: bijkomend onderzoek gestart
  10. Bemelmans stoot op Wimbledon door naar laatste kwalificatieronde
  11. Triest record: 14-jarige (!) Italiaanse renner betrapt op doping
  12. Belgische scheidsrechters Verbist en Van De Velde mogen voortaan collega’s beoordelen na Europese matchen
  13. Flankaanvaller Aguemon ruilt Union voor reeksgenoot OH Leuven
  14. Westerlo-speler Miletic ruilt 1B voor Champions League
  15. Gymnaste Cindy Vandenhole zet punt achter topsportcarrière
  16. Novak Djokovic opent grasseizoen met vlotte overwinning in Eastbourne
  17. Reekshoofd Pablo Cuevas haakt af voor Wimbledon met knieblessure
  18. Goaltjesdief Anthony Modeste ziet miljoenentransfer naar club van Witsel afspringen
  19. Nieuwe sportief directeur Jürgen Röber wil middenmotor maken van Moeskroen
  20. Gokboete van 24.000 euro voor Olivier Deschacht