De prof die meer realiseerde dan menig politicus
Foto: BELGA

Roger Blanpain, emeritus hoogleraar sociaal recht aan de KULeuven, is overleden. Blanpain, een autoriteit op vlak van arbeidsrecht, zou normaal gezien op 5 november 84 geworden zijn. 'Ik ken geen academicus die zijn gezag zo effectvol gebruikt heeft om te wegen op besluitvorming.'

Roger Blanpain (1932) overleed dinsdagavond in het UZ Leuven Campus Gasthuisberg. ‘Hij is vredig ingeslapen’, meldt zijn zoon Bruno in een persbericht.

'Als professor heeft Blanpain vele generaties studenten aan de KULeuven warm gemaakt voor het individueel en het collectief arbeidsrecht. Zijn colleges en cursussen waren nooit een saaie boel', zegt voormalig De Standaard-journalist Guy Tegenbos. 'Arbeidsrecht was voor hem geen doel op zich, maar een instrument voor sociale voortuitgang.'

Blanpain was een voorvechter van het evenwicht tussen werkgever en werknemers. In de jaren zestig van de vorige eeuw speelde hij een belangrijke rol in de wet die het taalgebruik in bedrijven regelde. Die moest beletten dat bazen alles in het Frans deden.

Hij doceerde over de noodzakelijke onafhankelijkheid en de verantwoordelijkheid van de sociale partners en verdedigde ze ook tegen de greep van de politiek. Terzelfdertijd ergerde hij zich blauw aan hun conservatisme en hun onvermogen om verouderde regelingen aan de kant te schuiven, zoals bijvoorbeeld het onderscheid tussen arbeiders en bedienden. Hij had ook een belangrijke hand in de gedragscode voor multinationals die de Oeso uitvaardigde naar aanleiding van een aantal brutale afdankingen.

'Blanpain was gevoelig voor onrecht en slaagde erin dat in juridische termen te vertalen op zodanige wijze dat het naar sociale vooruitgang leidde', aldus Tegenbos. 'Ik ken geen academicus die zijn gezag zo effectvol gebruikt heeft om te wegen op besluitvorming. Hij realiseerde als academicus meer dan de meeste politici.'

Arrest-Bosman en rookverbod

Ook in het voetbal speelde hij een rol. Blanpain was één van de grondleggers van de studie van het sportrecht. Hij gebruikte het arbeidsrecht om de middeleeuwse toestanden in de sport weg te werken. Zo lagen zijn ideeën mee aan de basis van de rechtszaak die leidde tot het arrest-Bosman.

Later gooide hij zich in de strijd tegen het roken op café, op basis van het recht op zuivere lucht voor werknemers. In 1983 slaagde hij erin de rechtsfaculteit in Leuven rookvrij te maken. Ook in de strijd voor het recht op werken na je 65ste nam hij het voortouw.  Toen hij aan de KULeuven de pensioenleeftijd had bereikt en niet langer les mocht geven, trok hij naar Nederland om daar te doceren.

Curriculum

Blanpain studeerde rechten (KULeuven) en is Master of Arts (Columbia University). Naast hoogleraar aan de faculteit rechtsgeleerdheid in Leuven - waar hij ook een periode decaan was - doceerde hij ook aan universiteiten in Duitsland, Amerika, Frankrijk en Japan. Blanpain was verder onder meer voorzitter van de VRG-alumni en erevoorzitter van de Internationale Vereniging voor Arbeids- en Socialezekerheidsrecht.

Van 1987 tot 1989 was hij senator voor de Volksunie. 'Blanpain was van dezelfde generatie als Mark Eyskens, een goede vriend met wie hij samen aan Columbia heeft gestudeerd, maar is tot op het einde strijdend academicus gebleven, terwijl Eyskens voluit politicus werd en zijn academisch gezag verloor', aldus Tegenbos.

Rik Torfs: 'Moedig man'

KULeuven-rector Rik Torfs reageert erg aangeslagen op het nieuws. ‘Het overlijden treft me diep’, laat hij weten vanuit Japan. ‘Hij maakte deel uit van een generatie professoren die een duidelijke stempel hebben gedrukt op de maatschappij. Ik heb zelf nog les van hem gehad en heb daar zeer goede herinneringen aan. Het was een man met een uitgesproken eigen stijl, lef en vrijmoedigheid. We zijn hem als universiteit erg dankbaar voor zijn intelligentie en het feit dat hij altijd zijn gedacht heeft gezegd over maatschappelijke thema’s zoals Nederlands in bedrijven en het rookverbod in de horeca.’

Torfs en Blanpain hadden nog regelmatig contact. ‘Twee weken geleden spraken we elkaar nog bij de opening van het academiejaar’, vertelt Torfs. ‘Hoewel ik wist dat hij erg veel last had van zijn hart, had ik toch niet verwacht dat het de laatste keer zou zijn dat we elkaar hadden gezien.’