‘Meer geld voor zwerfvuil dan voor Staatsveiligheid’
Foto: BELGA
Staatsveiligheid kampt met een ernstig personeels- en geldtekort. Topman Jaak Raes maakt daarbij een opmerkelijke vergelijking: ‘De opruim van zwerfvuil in Vlaanderen kost 61 miljoen euro en dat is twintig procent meer dan het budget van Staatsveiligheid.’

 

Raes zei dat gisteren in de onderzoekscommissie naar de aanslagen van 22 maart. Hij benadrukte ook het belang van meer mensen, en zeker meer mensen van allochtone origine. ‘Op termijn moeten we komen tot een verdubbeling van het huidige aantal van 571 VTE’s’, zo luidde zijn eerste aanbeveling. Het duurt ruim één jaar vooraleer een nieuwe medewerker wordt aangekondigd, en het moment dat hij of zij de deur opent. En dan moet die persoon nog gevormd worden. ‘Je kunt de citroen niet eeuwig blijven uitpersen.’

Hij verwees naar de talloze overuren die zijn mensen nog hebben open staan en die ‘ooit moeten worden opgenomen.’ Een verdubbeling is op korte termijn geen haalbare kaart, weet de administrateur-generaal van de VSSE, maar een ‘groeipad’ zou welkom zijn.

In vergelijking met het buitenland komen we er volgens Jaak Raes bekaaid vanaf: de Staatsveiligheid heeft een budget van 45 miljoen euro, de Nederlandse AIVD heeft 200 miljoen euro en driedubbel zoveel mensen.

Voor niets gaat de zon op

‘Wij werken bij voorkeur met menselijke bronnen’, had Raes bij het begin van zijn betoog al aangegeven. ‘De terroristische aanslag in Verviers hebben we in januari 2015 kunnen verijdelen dankzij menselijke bronnen, die pas in tweede instantie werden versterkt of bevestigd door informatie verkregen via bijzondere inlichtingenmethoden. Maar het is moeilijk om bronnen te vinden in gesloten, radicale gemeenschappen. Die zoektocht is bovendien niet zonder gevaren. Twee dingen staan vast: er bestaan geen bronnen die op één jaar tijd aangeworven kunnen worden en performant kunnen werken, en er bestaan geen bronnen die gratis werken. Voor niets gaat alleen de zon op. Hun vergoedingen gaan af van onze werkingsbudgetten.’

Als terreurexperten zeggen dat de inlichtingendiensten zélf meer Arabisch sprekende mensen, en mensen uit allochtone middens in hun rangen moeten hebben, hebben ze groot gelijk. Dixit de topman. ‘Wellicht hebben we een aantal mensen gerateerd bij de laatste aanwervingen, mensen van allochtone oorsprong. Want we hebben ze heel hard nodig. Ik durf het bijna niet zeggen, maar ik zeg het toch: soms moeten wij gebruik maken van bronnen om, tegen betaling, bepaalde teksten die we lezen of zaken die we horen te laten vertalen. Dat is natuurlijk niet de juiste manier van werken, maar we zijn een volk van plantrekkers.’

Strafwet

Net als zijn collega van de militaire inlichtingendienst Adiv hekelde ook Staatsveiligheid-baas Jaak Raes de zogenaamde judicialisering van terro-onderzoeken, die soms té snel door het gerecht overgenomen worden waardoor het innlichtingenonderzoek gedwarsboomd wordt. De ruimere strafbaarstelling doet daar geen deugd aan, aldus Raes. ‘Het zijn moeilijke toestanden, maar wat men zeker moet weten is dat het eenzijdig focussen op vervolging een inlichtingenonderzoek enorm kan schaden.’

Hij kijkt jaloers naar het Nederlandse model, waar een magistrate van het landelijk parket gedetacheerd is bij de inlichtingendienst AIVD, en waar het volstaat om een nieuw opgedoken strafbaar feit aan haar te rapporteren.’Zij weet perfect dat het belang van het inlichtingenonderzoek op dat moment prioriteit heeft. Maar dat is een politieke keuze.’

De topman van de VSSE is niet de eerste die de juridiciarisering (sommigen spreken van ‘judicialisering’, red.) op de korrel neemt. Eerder benoemden ook federaal procureur Frédéric Van Leeuw en Johan Delmulle, voorzitter van het College van procureurs-generaal, het fenomeen als een probleem. En deze morgen had ook Eddy Testelmans van de Adiv het erover.

WhatsApp

Raes viel ook Eddy Testelmans bij in diens uitdrukkelijke wens om iets te doen aan de ‘onbereikbare’ providers als WhatsApp, Telegram en Viber, die de inlichtingen- en veiligheidsdiensten geen toegang verlenen tot private (chat)conversaties en die dus erg geliefd zijn bij terroristen.