'Alsof je KMI afschaft als weerman slecht weer voorspelt'
Jaak Raes, administrateur-generaal van de Staatsveiligheid. Foto: Jimmy Kets

‘De Staatsveiligheid doet zijn werk. Wij laten ons niet voor de kar spannen in de politieke spelletjes die wie dan ook zou menen te moeten spelen.’ Dat zegt Jaak Raes, topman van de Staatsveiligheid, in een reactie op de kritiek die de dienst kreeg in het Eandis-dossier. ‘Dat doet me denken aan de mensen die het KMI willen afschaffen als de weerman slecht weer aankondigt.’

In een gesprek met De Standaard reageert Jaak Raes, de administrateur-generaal van de Staatsveiligheid, geërgerd op de kritiek uit politieke hoek over de manier waarop de Staatsveiligheid zich heeft gemengd in de deal tussen Eandis en State Grid.

In een vorige maandag uitgelekte nota pleitte de dienst voor grote terughoudendheid in het maken van de deal met het Chinese staatsbedrijf. Zowel de Vlaamse minister-president, Geert Bourgeois (N-VA), als de voorzitter van de Vlaamse Vereniging van Steden en Gemeenten (VVSG), Luc Martens (CD&V), lieten zich kritisch uit over het werk van de Staatsveiligheid. Bourgeois noemde de nota zelfs laatdunkend ‘een papiertje’.

Waarom kwam u zo laat met uw nota terwijl de onderhandelingen met State Grid toch al lang lopen?

‘We hebben verontrustende informatie gekregen over State Grid in de loop van de maand september. Het is één van de opdrachten van de Staatsveiligheid om het wetenschappelijk en economisch potentieel van het land te beschermen. De elektriciteitssector hoort tot de zogenaamde kritische infrastructuur van dit land die wij geacht worden te beschermen.’

‘Nadat we die info kregen, hebben we open bronnen geraadpleegd en we zijn bij bevriende inlichtingendiensten (Australië, red.) die al eerder te maken kregen met State Grid te rade gegaan. Toen al onze info klaar en bevestigd was en we groen licht hadden gekregen van de betrokken inlichtingendienst, hebben we onze nota geschreven naar iedereen die het hoorde te weten. De nota was vorige vrijdag klaar. Hij is toen ook verstuurd.’

In de nota staat niets wat nog niet bekend was, luidt een van de kritieken.

‘Ik hoor nu inderdaad zeggen dat in die nota ‘informatie staat die iedereen al kende. Dat kan best zijn. Het klopt ook dat we ons voor het grootste deel hebben gebaseerd op open bronnen.’

‘Maar het verschil is nu dat het info is die door de Staatsveiligheid als gecheckt, ernstig en betrouwbaar wordt ingeschat. Er is bovendien nog meer informatie die niet in de nota staat omdat ze classified is. Dat soort classified informatie mag om veiligheidsredenen niet in een nota “met beperkte verspreiding” zoals diegene die wij over Eandis en State Grid hebben verspreid.’

‘En maar best ook want de nota met beperkte verspreiding is daarna in de pers terechtgekomen. Dat is typisch Belgisch. Hier bestaat geen veiligheidscultuur.’

Beseft u dat uw nota een miljoenendeal het nekschot dreigt te geven?

‘Ik weet dat er veel geld in die deal omgaat, maar sorry, daar laat ik mijn slaap niet voor. Ik moet mijn werk doen. Het risico op spionage is reëel. Dat kan mijn dienst niet zomaar onder de mat vegen.’

‘Trouwens, als er later problemen zouden opduiken dan zou de politiek allicht vragen waarom de Staatsveiligheid hen niet verwittigd had. Wij geven de info die we hebben aan alle betrokken beleidsmakers en zij moeten die info gebruiken zoals dat hen goeddunkt. Zo werkt het systeem. Dat is de kern van de zaak.’

Heeft u ondertussen al contact gehad met minister-president Geert Bourgeois?

‘De premier heeft maandag gezegd dat ik ter beschikking sta. Ik ga de minister-president bellen om te zeggen dat ik hem toelichting wil geven.’