'Het is hier gedaan met het christendom'
Afbeelding van een ‘piëta’ (Madonna met dode Christus in haar armen) in Leuven. Foto: liv

Na twaalf jaar godsdienstles op school weten veel 18-jarigen niet wat apostelen zijn of wie Thomas van Aquino was. ‘Dat kan toch niet’, zegt UA-prof Patrick Loobuyck. Hij pleit al langer voor een andere aanpak.

De bisschoppen willen de leerplannen voor de lessen godsdienst herzien. Een goede zaak?

‘Zolang godsdienst enkel in de levensbeschouwelijke vakken aan bod komt, zoals vandaag het geval is, juich ik het toe dat men er terug meer kennis wil doorgeven. Eerstejaarsstudenten weten bijna niets meer over de rooms-katholieke godsdienst en cultuur. Als hun kennis over wiskunde even laag zou zijn, zou iedereen moord en brand schreeuwen. Maar levensbeschouwelijke geletterdheid is blijkbaar voor mietjes.’

Wat vindt u dat 18-jarigen zeker moeten weten over de rooms-katholieke godsdienst?

‘Ze moeten begrijpen wat de levensbeschouwelijke wortels zijn van onze samenleving. Ze moeten ook begrijpen wie de ander is en hoe ze zich tot die ander kunnen verhouden.’

Maak dat eerste punt eens concreter: welke kennis ontbreekt nu?

‘Waar zal ik beginnen? Ze weten niet meer wat er in de bijbel staat. Ze weten niet wat apostelen zijn en wie de evangelisten waren. Ze kennen geen historisch-filosofisch belangrijke figuren meer. Vraag hen wie Thomas van Aquino was, en de meesten horen het in Keulen donderen. Sommigen herkennen geen Madonna-met-kind meer als dusdanig. Jongeren vandaag stappen een kerk binnen en herkennen niets.’

Zal een meer religieuze godsdienstles daar iets aan veranderen?

‘Het gaat er niet om de les godsdienst religieuzer te maken. Volgens mij is dat niet het plan van de bisschoppen. Zij willen niet aan missionering of bekering doen. Dat zou ook niet meer werken. Daarvoor is de secularisering in Vlaanderen al veel te ver gevorderd en nog hebben we daar het einde niet van gezien. Nu gaan ook al de eerste kinderen naar school van ouders die zelf niet gedoopt zijn. Sorry dat ik het zo cru stel, maar het is hier gedaan met het christendom. In die context is het juist goed om meer aandacht te besteden aan geletterdheid inzake christendom en andere godsdiensten of levensbeschouwingen.

U reageert positief, terwijl u er toch al langer voor pleit om de lessen godsdienst af te schaffen...

‘Ik wil helemaal geen lessen afschaffen. Maar het klopt wel dat ik voor een andere aanpak pleit. De vakken godsdienst en zedenleer zijn nu volstrekt autonoom. De levensbeschouwingen bepalen zelf wat zij geven en wie die lessen mag geven. De overheid besteedt dat helemaal uit. Ik vind dat niet ernstig. Ik vind dat de overheid zich daarmee moét bemoeien, door het opstellen van eindtermen levensbeschouwing. Op die manier zouden alle leerlingen eenzelfde basiskennis krijgen. Daar kunnen de bisschoppen toch alleen maar blij mee zijn? Daarom vind ik hun voorstel nu een beetje hypocriet. Zij willen dat liever zelf in handen houden.’

Zouden zulke eindtermen dan over verschillende vakken verdeeld worden?

‘Mijn voorstel is een gemeenschappelijk vak levensbeschouwing, ethiek en filosofie (LEF) voor iedereen, aangestuurd door een academische achtergrond, zoals dat nu ook bij taal, aardrijkskunde of wiskunde gebeurt. De levensbeschouwing van de leerkracht zou daarbij geen enkele rol spelen. Als hij maar zijn vak kent, en pedagogisch vaardig is. Ooit zal het er wel van komen. Het is de redelijkheid zelve. Verandering gaat soms traag, maar ik hoop dat ik het nog zie gebeuren voor ik met pensioen ga - ik ben er nu 42.’