De naam van Guy Van Sande  is niet het probleem
Tom Naegels

Het is niet nodig en ook niet mogelijk om de naam van een ‘bekende schepen’ als Guy Van Sande te anonimiseren in de zaak rond kinderporno, vindt Tom Naegels. Alleen is het niet fair hem als posterboy ervan op te voeren.

Ik vond het eigenlijk niet zo raar, dat de naam van Guy Van Sande genoemd is. Gisteren verschenen er zowel in De Morgen als in De Standaard artikels over de vraag waarom het Veurnse parket die had vrijgegeven, en waarom de media – deze krant incluis – hem ook gepubliceerd hadden (DS 29 juni). Werd het vermoeden van onschuld niet geschonden? En werd er niet met twee maten gemeten, want de professor die in dezelfde zaak verdacht wordt, is níét genoemd? Ook lezers spraken me erover aan.

Volgens de deontologische code kan het. Die zegt: ‘Ook publieke figuren hebben recht op respect voor hun privéleven. Er zijn echter elementen van het privéleven die een invloed kunnen hebben op het publieke leven. Berichtgeving hierover kan verantwoord zijn om het publiek te informeren over kwesties van maatschappelijk belang.’ Als Guy Van Sande alleen acteur was geweest, dan had er nog twijfel kunnen bestaan over het publieke belang, maar hij was ook schepen – in een kleine gemeente weliswaar, maar niettemin iemand die een openbaar ambt bekleedt. Hij heeft dat ambt neergelegd wegens deze zaak. Minstens in de lokale Antwerpse media kon men niet anders dan daarover te berichten: als een schepen ontslag neemt, dan verdient de gemeenschap daarvan op de hoogte te worden gesteld. Het lijkt me heel moeilijk om te vertellen dat een schepen ontslag neemt en tegelijk vaag te blijven over de redenen waarom. ‘De Edegemse schepen Van Sande legt zijn ambt neer in het kader van een gerechtelijk onderzoek, waarover wij om het vermoeden van onschuld niet te schaden verder niets zullen vertellen’ – is dat berichtgeving die door lezers als informatief zou zijn ervaren? ‘Om privé-redenen’ – zou dat als waarheidsgetrouw zijn gezien?

Maar er is ook een praktisch probleem. Stel dat je hem zo zou anonimiseren: ‘Guy Van S., acteur en schepen te Edegem, is genoemd in een onderzoek naar kinderporno’ – zou dat helpen? De moeilijke waarheid is dat het vrijwel onmogelijk is om iemand die al bekend ís op het moment dat er een onderzoek naar hem wordt ingesteld, anoniem te houden. Jappe Claes is genoemd. Bill Cosby is genoemd. Dominique Strauss-Kahn is genoemd. Michael Jackson is genoemd. Steve Stevaert is genoemd. Walter ­Capiau is genoemd. Het enige alternatief is om niets over de zaak te schrijven, of om het verhaal enkel in de regionale pers te behandelen. Maar daarvoor is deze samenleving dan weer te gevoelig voor kinderporno.

Societyverhaal

En daarmee komen we bij de kern van de zaak: dit is een verhaal over kinderporno, niet over Guy Van Sande. Een van de (in dit geval, ongewenste) effecten van beroemdheid is dat die alle aandacht naar zich toe zuigt. Het is de reden waarom reclamemakers een beroep doen op celebs om schijnbaar ongeïnteresseerd naast hun merk van auto te komen slenteren, of om hun zeepjes op hun gezicht te smeren: het loutere feit dat zij daar staan, trekt de aandacht van het publiek, en de hoop is dat er en passant ook iets blijft hangen over die auto. Nu zou u eens, voor de lol of omdat u ombudsman bent, alle artikels moeten bekijken die sinds vrijdag in de Vlaamse pers over het onderzoek van het Veurnse parket verschenen zijn. Op een handvol na werden die allemaal geïllustreerd met een foto van Van Sande. Verscheidene daarvan zijn typische celebrity-foto’s, ooit genomen om interviews of recensies mee te illustreren. Ze spreken de dramatische, gestileerde, romantische beeldentaal die je automatisch associeert met acteurs en beroemdheden: Van Sande met donkere zonnebril, de archetypische macho-dandy (meerdere media); Van Sande vanop de rug gefotografeerd, zijn gezicht kijkt ons vanuit de spiegel aan (De Morgen); Van Sande als politieman in Zone Stad, het pistool dramatisch op de kijker gericht (De Standaard); Van Sande op zijn recente huwelijksfeest, zijn vrouw in hagelwitte jurk aan zijn zijde (meerdere populaire media).

Dit is een societyverhaal geworden. Van Sande zuigt alle aandacht naar zich toe, zoals een beroemdheid hoort te doen als hij huidcrème verkoopt, maar niet als hij slechts een van de spelers is in een verhaal dat om andere redenen nieuwswaardig is. Het is niet alleen unfair tegenover Van Sande, die in vergelijking met de betrokken professor voor zover we nu weten een kleinere verantwoordelijkheid draagt, maar er wel letterlijk de posterboy van deze zaak geworden is. (Ik ging het haast rechtvaardig vinden dat in de populaire pers tenminste ook foto’s van de professor verschenen zijn, zij het pro forma met de ogen weggegomd). Maar het leidt ook de aandacht van de lezer af van waar het echt om zou moeten gaan. De naam van Guy Van Sande kan dus worden genoemd, hem anonimiseren is onnodig en onmogelijk, maar hij hoort niet aldoor prominent vooraan te worden gezet om aandacht voor het verhaal te vragen.

De ombudsman houdt de redactie van De Standaard wekelijks een spiegel voor. Opmerkingen over journalistiek in De Standaard kan u melden via ombudsman@standaard.be en via www.standaard.be/ombudsman, waar u ook links vindt naar zijn Facebook- en Twitterpagina (@OmbudsDS)