REACTIES. 'Lachten ermee dat we tegen elkaar werden uitgespeeld'
Gaston Berghmans Foto: was
Heel wat bekende Vlamingen en politici namen op Twitter afscheid van komiek Gaston Berghmans. Collega Jacques Vermeire had grote bewondering voor Berghmans. Vlaams minister-president Geert Bourgeois heeft het over een monument van de Vlaams volkshumor. VTM-oprichter Mike Verdrengh heeft het over een 'geniale vakidioot, maar een lief mens'.

'Hij was een raskomiek én een goed acteur', treurt collega Jacques Vermeire. 'Er wordt vaak meewarig gedaan over komieken, maar een komische rol vertolken is zeer moeilijk en Gaston deed dat met verve. Daarnaast kon hij ook het serieuzere werk aan.'
Vermeire werkte slechts eenmaal met Berghmans samen, aan een televiespot over een comedyfestival. 'Ik mocht toen samen met Urbanus en Gaston Berghmans een spotje opnemen, dat was een hele eer. Dat zijn twee iconen, ermee in contact mogen komen én samenwerken was echt bijzonder voor mij.'

Meer samenwerking was er niet tussen de twee. 'Komieken zijn afwerkers, wij werken nooit samen en hebben elk onze eigen stijl. We werden zelfs vaak tegen elkaar uitgespeeld door de media en als we elkaar dan eens zagen, dan lachten we daarmee. Ik had zijn humor graag, maar hij heeft me niet rechtstreeks geïnspireerd. Mijn bewondering voor hem is wel heel groot.'
Volgens Vermeire betekent het overlijden van Berghmans een einde van een tijdperk. 'Gaston werd pas ontdekt door het grote publiek op latere leeftijd, door de komst van internet onder meer, maar hij en Leo vormden echt wel een apart tijdperk. Als kind keek ik enorm naar Gaston op en keken we met de hele familie naar zijn shows op de toenmalige BRT.'

Veel contact was er niet tussen beiden, maar Vermeire ging toch eens met Berghmans eten en houdt daar fijne herinneringen aan over. 'Het was een voorrecht om kennis met hem te maken', zegt hij. 'Gaston is een stuk van mijn jeugd, het is altijd fijn om zo iemand te ontmoeten. Hij is een echt monument.'

Voor Vermeire zal Berghmans altijd herinnerd blijven als raskomiek en een goed acteur. 'Alle komieken zijn goede acteurs', zegt hij daarover. 'Een komische rol vertolken is heel moeilijk, maar komieken kunnen ook ernstige dingen doen. Er wordt vaak meewarig over komieken gedaan maar Gaston heeft, net zoals Urbanus en ik, hele ernstige en mooie dingen gedaan.'

Bart De Wever: 'Bedankte Gaston nog op zijn verjaardag'

Antwerps burgemeester Bart De Wever (N-VA) zegt in een reactie op het overlijden van Gaston Berghmans dat de Sinjorenstad hem zal missen. Hij wenst ook zijn medeleven te betuigen aan zijn familie en naasten.  'Twee maanden geleden bedankte ik Gaston op zijn negentigste verjaardag nog voor de lach die hij zo vaak op het gelaat van de Vlamingen toverde. Speels en ongedwongen vertolkte hij op het podium al het goede van wat men 'volks' noemt. De Sinjorenstad zal hem missen. Ik wens mijn medeleven te betuigen aan zijn familie en naasten. Rust zacht, Gaston', reageert De Wever.

Sven Gatz: 'Berghmans had iets weemoedigs'

'Hij speelde vaak de schlemiel, toonde zijn zachte kant', reageert Vlaams minister van Cultuur Sven Gatz. 'Hij had iets weemoedigs - the tears of a clown.' Gatz' favoriete sketch van Berghmans is die van Joske Vermeulen. 'Zoals iedereen, waarschijnlijk. Het is zo'n eenvoudig verhaal, flinterdun eigenlijk. Maar weinigen kunnen het brengen zoals hij dat gedaan heeft. Honderdduizenden Vlamingen, en misschien nog veel meer, kunnen zich die sketch voor de geest halen.'

'Berghmans en kompaan Leo Martin werden in de jaren 70 en 80 bekend bij het grote publiek, al waren ze daarvoor al actief in het variété', zegt Gatz. 'Maar echt groot werden ze toen VTM hen oppikte.'

Voor Gatz was de Antwerpse humorist eerst en vooral een vakman, met een feilloos gevoel voor timing. 'Humor gaat niet alleen om goede grappen, maar ook om timing: dat is het verschil tussen iemand die op café scoort met wat grappen en iemand die dat op scène doet, zoals Berghmans.'

De cultuurminister ziet niet meteen Vlaamse comedians die in het voetspoor van Berghmans stappen. 'Humor is natuurlijk veranderd, en Gaston Berghmans was een kind van zijn tijd. Sommige van zijn sketches zijn voor moderne ogen misschien wat voorbijgestreefd. Philippe Geubels komt me voor de geest: eveneens een Antwerpenaar, en ook dat lijzige, de rol van underdog.'

Mike Verdrengh: 'Een geniale vakidioot'

'Een geniale vakidioot, maar een lief mens', zo omschrijft gewezen VTM-oprichter Mike Verdrengh Gaston Berghmans. De Vlaamse acteur-komiek was één van de pioniers van VTM. 'Gaston was de meester van de timing, hij kon het publiek geweldig bespelen. In het na-oorlogse België was hij één van de grootste komieken. Hij was trouwens een perfectionist, een pietje-precies.'

Mike Verdrengh kende Berghmans ook buiten het werk. 'Hij was erg joviaal en we hebben veel gelachen. Gaston hield ook van het leven, met een biertje of een whisky. Hij was ook een bourgondiër.'  Verdrengh kijkt wel met enige tristesse terug op de periode dat er vanuit bepaalde hoek werd neergekeken op de humor van Gaston en Leo. 'Gelukkig is dat later toch nog goedgemaakt en hebben veel mensen ingezien dat Gaston en Leo onwaarschijnlijke vakmannen waren'.

Geert Bourgeois: 'Vlaanderen verliest een icoon'

Vlaams minister-president Geert Bourgeois omschrijft Berghmans als een monument van de Vlaams volkshumor. 'Als cabaretier wist hij -eerst samen met zijn kompaan Leo Martin, nadien alleen- een breed segment van de bevolking te beroeren. 'Joske Vermeulen' is deel van ons canon geworden. Vlaanderen verliest vandaag een icoon', klinkt het in een persbericht.

Philip Heylen: 'Triest maar dankbaar'

Antwerps schepen voor Cultuur Philip Heylen (CD&V) is 'triest, maar ook dankbaar voor de vele keren dat Gaston Berghmans een grote glimlach opwekte'. 'Ik ben - net als vele Antwerpenaren - opgegroeid met Gaston. Eerst als kleine jongen in de Seefhoek, waar Gaston een platenhandel Berghmans had, later met de vele sketches die tot het collectief geheugen van Vlaanderen behoren. Ik ben triest, maar ook dankbaar om de vele keren dat hij een grote glimlach opwekte. Rust zacht, Gaston Berghmans. Mijn gedachten gaan uit naar zijn vrouw Jenny en zijn familie'.

Carry Goossens : 'Meest veelzijdige komiek die we ooit gehad hebben'

Acteur Carry Goossens noemt Gaston Berghmans één van zijn grote voorbeelden. 'Als kind keek ik al naar hem op en hij heeft me geïnspireerd om diezelfde weg in te slaan en ook te gaan acteren. Toen ik als 7-jarige bij mijn grootmoeder aan zee was, gingen we samen naar Gaston kijken. Ook later op de scène heeft hij me geïnspireerd. Ik heb de eer gehad met hem samen te werken en vind hem de beste komiek die we ooit gehad hebben. Hij was een van de laatsten van de grote generatie die nog leefde.'

'Hij had een perfecte timing en was soms zelfs iets té perfectionistisch. Hij was een ongelofelijk talent. Hij was geen acteur maar een echte komiek.'

De laatste jaren had Goossens wat minder contact. 'Onze wegen waren wat uit elkaar gegaan. Gaston wilde het wat rustiger aan doen. Maar we stuurden elkaar nog een kaartje bij verjaardagen en kwamen elkaar nog wel eens tegen. Ik zal me Gaston herinneren als de meest veelzijdige komiek die Vlaanderen ooit gehad heeft. Hij entertainde jong en oud en heeft verschillende generaties laten lachen.'

Geert Hoste: 'Laatste clown van Vlaanderen is verdwenen'

Komiek Geert Hoste omschrijft zijn overleden collega als 'één van de allergrootste komieken' die Vlaanderen ooit gekend heeft. Hij wil hem in een reactie dan ook bedanken voor alle humor die hij gegeven heeft.

'Met het overlijden van Gaston Berghmans komt er een einde aan de naoorlogse periode in het cabaret en de variété, waartoe ook Toon Hermans en Wim Sonneveld behoorden. In Vlaanderen waren zij de 'grote drie' en ik denk dat iedere Vlaming wel van Gaston Berghmans hield. En nu is de laatste en de grootste clown van Vlaanderen verdwenen', zegt Geert Hoste, die ook zijn medeleven betuigt aan de familie.

Will Tura: 'Hij had zijn eigen stijl'

'Gaston was een geliefd figuur en Vlaanderen verliest met hem één van de grootste komieken', zo reageert zanger Will Tura. 'Hij had zijn eigen stijl, maar dat konden de mensen duidelijk meer dan appreciëren'. Zelf heeft Will Tura Gaston Berghmans niet zo veel ontmoet. 'Ik had meer contact met Leo Martin, maar de keren dat Gaston en ik elkaar zagen ging dat gepaard met heel veel respect langs beide kanten.'

Ook Will Tura beaamt dat sommige mensen wel eens neerkeken op de humor van Gaston en Leo, 'maar door het succes van onder meer de tv-programma's' is dat gevoel door de jaren heen verdwenen.

Ben Segers: 'Een leermeester en inspiratiebron'

Voor acteur Ben Segers kwam het bericht van het overlijden niet geheel onverwacht. 'Ik wist dat het niet goed met hem ging en had een vermoeden dat we snel afscheid van hem zouden moeten nemen', zegt de acteur. 'Hij heeft een mooie leeftijd bereikt, 90 jaar, en prachtige dingen gedaan. Gaston heeft mij geïnspireerd, hij was een leermeester, ik ben met zijn werk opgegroeid. Ik was verknocht aan zijn oudejaarsshows, die waren een vaste waarde bij ons thuis.'

Segers werkte nooit samen met Berghmans maar mocht wel enkele van zijn sketches brengen. 'Voor zijn 80ste verjaardag werd in de Bourlaschouwburg in Antwerpen een groot feest voorzien. Ik mocht twee sketches brengen en heb daarvoor samengewerkt met Nico Sturm en Bruno Vanden Broecke. Gaston zat op de derde rij en zei ons achteraf dat wij het beter hadden gedaan dan hij en Leo destijds. Dat zal ik nooit vergeten.'

Voor het derde seizoen van Wat Als? zou Segers gaan samenwerken met Berghmans. 'De bedoeling was dat hij in enkele stukjes zou meedoen, maar tijdens de voorbereidingen bleek dat zijn gezondheid dat niet meer toeliet', aldus Segers. 'Maar het feit dat er een derde seizoen van Wat Als? komt, is dus wel een beetje zijn schuld (lacht).'

'Ik zal me Gaston herinneren als een fantastisch acteur', zegt Segers. 'Hij was niet alleen komiek, maar heeft heel wat andere serieuze dingen gedaan waar mensen vaak niet meer aan denken. Gaston was lachen, genieten... zoals hij was er geen ander, hij was echt uniek.'