Na een ‘louterende’ schrijversvergadering besliste De Bezige Bij om door te gaan met de publicatie van een boek van Dyab Abou Jahjah, oprichter van Movement X en columnist voor deze krant.

'De Bezige Bij blijft een verzetsuitgeverij en wijkt niet voor druk. Mijn boeken zullen verschijnen zoals gepland’, tweette Abou Jahjah. Daarmee komt (alleszins voorlopig) een einde aan een felle schrijversrel.

Pleidooi voor radicalisering zal deel uitmaken van de zogeheten ‘Horzel-reeks’ (‘Stekelige betogen van uitstekende betogers’). Het pamflet is nog volop in de maak, maar veroorzaakte al enkele weken gespannen zenuwen binnen de Nederlandse uitgeverij De Bezige Bij. Want past een boek van Dyab Abou Jahjah wel bij een ‘verzetsuitgeverij’?

De vergadering was samengeroepen door acht auteurs van De Bezige Bij die moeite hadden met de aangekondigde publicatie. 'Niemand heeft gedreigd met vertrek', zegt Mark Schaevers, auteur van Orgelman. 'Er is geen stemming geweest en de toon was respectvol en beleefd.'

Voor- en tegenstanders

De hetze ging niet in de eerste plaats over wat Abou Jahjah de jongste jaren heeft geschreven of over wat hij nog zal schrijven. Het gaat over de man zelf, over wat Stefan Hertmans in een schriftelijke reactie zijn ‘culturele identiteit’ noemt. ‘Hem op basis van deze identiteit de mond willen snoeren nog voor hij een boek heeft gepubliceerd, komt neer op politieke en culturele discriminatie’, stelde de schrijver van onder meer Oorlog en Terpentijn. ‘De Bezige Bij heeft een traditie hoog te houden wat betreft het vrijwaren van het vrije woord. Dat moet vandaag binnen een geactualiseerd denkkader.’

Dezelfde teneur bij David Van Reybrouck, die de publicatie van Abou Jahjah verdedigde: ‘Het past perfect binnen de historische idealen van een moedig, koppig huis als De Bezige Bij om het debat over migratie en integratie niet uit de weg te gaan. De complexe samenlevingen die de Belgische en de Nederlandse de voorbije twintig jaar geworden zijn, kunnen enkel baat hebben bij de felle, heftige en soms ook ergerlijke stem van Abou Jahjah.’

Een mening die niet door alle auteurs van de Bij gedeeld wordt. De Nederlandse schrijver Marcel Möring schreef een brief aan zijn uitgeverij om te vragen waarom Abou Jahjah een contract kreeg: ‘Hij staat voor literaire noch inhoudelijke kwaliteit. Het is allemaal pseudomarxistische lulkoek (…). De man is onwelriekend, onsamenhangend, een paling in een emmer vol snot’, werd hij geciteerd in De Groene Amsterdammer.

En ook Paul Scheffer verzette zich, al drukte hij zich ietwat welvoeglijker uit. ‘Ik vind dat Abou Jahjah een interessante rol speelt in Vlaanderen en dat zijn standpunten volkomen legitiem zijn. Persoonlijk kan ik goed met hem overweg, maar je moet rekening houden met de geschiedenis van De Bezige Bij als verzetsuitgeverij, met een grote gevoeligheid voor de ondergang van de Joodse gemeenschap in Nederland.’