Internationaal Strafhof opent vooronderzoek naar geweld in Burundi
Westerse landen en buurlanden van Burundi vrezen dat het land opnieuw in een etnisch conflict zal wegglijden. Foto: AFP

Het Internationaal Strafhof in Den Haag gaat een vooronderzoek openen naar het geweld dat Burundi al sinds april 2015 in zijn greep houdt. Vandaag raakte ook bekend dat de Angolese president José Eduardo dos Santos gaat bemiddelen in het conflict tussen de oppositie en de regering van president Pierre Nkurunziza.

Hoofdaanklager Fatou Bensouda heeft rapporten bestudeerd over onder meer moorden, arrestaties, folterpraktijken, verkrachtingen en andere vormen van seksueel geweld. Voor Bensouda was dit voldoende om een vooronderzoek te starten naar de situatie in Burundi.

Het geweld begon in april 2015 nadat president Nkurunziza aankondigde dat hij een derde ambtstermijn op het oog had. Het grondwettelijke maximum ligt op twee termijnen, maar de president zei dat zijn eerste termijn niet meetelde omdat hij toen door het parlement, en niet door de bevolking verkozen was.

De zet van Nkurunziza leidde tot straatprotest en geweld. Toch is de president, na verkiezingen die door de oppositie geboycot werden, aan een derde termijn begonnen. Het protest nam echter niet af: al een jaar verkeert Burundi in een staat van onzekerheid en instabiliteit. De VN schat dat daarbij 430 Burundezen het leven lieten sinds april vorig jaar. 3.400 mensen werden gearresteerd en liefst 230.000 mensen vluchtten naar buurlanden.

Zowel de oppositie als de regering maken zich schuldig aan het aanwakkeren van het geweld. Sinds februari zijn motorfietsen verboden in bepaalde delen van de hoofdstad Bujumbura. Aanslagen gepleegd door criminelen op een motorfiets waren immers schering en inslag.

Burgeroorlog

Het kan maanden of zelfs jaren duren voor een vooronderzoek in Den Haag uitmondt in een volledig onderzoek. Pas dan kunnen de verantwoordelijken voor het geweld eventueel in beschuldiging gesteld worden. Het Westen en de buurlanden van Burundi vrezen dat Burundi opnieuw zal wegglijden in een etnisch conflict, zoals dat het geval was tijdens de burgeroorlog die van 1993 tot 2005 duurde.

Net vandaag is in Bujumbura een generaal om het leven gekomen bij een aanslag. Samen met zijn vrouw en dochter werd hij aangevallen door een zwaar bewapende groep aan de schoolpoort van zijn dochter. Het is nog niet bekend wie achter de aanval zit.

Reynders

Minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders (MR) wil dat het Burundese regime en de oppositie aan tafel gaan zitten en dat president Pierre Nkurunziza waarnemers van de Afrikaanse Unie aanvaardt, en een politiemacht om die waarnemers te beschermen.

Reynders is op dit moment in de Angolese hoofdstad Luanda om er de vrede en stabiliteit in de regio te bespreken. Daar werd bekendgemaakt dat de Angolese president Dos Santos ‘zijn gezag in de regio gaat inzetten om het Burundese regime aan de onderhandelingstafel te krijgen’.

Reynders noemt Dos Santos, 36 jaar aan de macht, ‘een zwaargewicht in de regio’. ‘Ik denk dat er vanuit Luanda echt een wil is om die Burundese dialoog nieuw leven in te blazen.’ Begin mei moet die dialoog in het Tanzaniaanse Arusha opnieuw opgestart worden, na maanden stilstand. Reynders heeft het over ‘een sprankeltje hoop’.