Mazelen: iedereen kent ze, niemand wil ze
Foto: Corbis
Wie het zich als kind nog herinnert, zal blij zijn dat het al lang verleden tijd is: mazelen. Vandaag komt mazelen nagenoeg niet meer voor: sinds 1985 worden baby’s en kinderen systematisch ingeënt tegen de ziekte. Twee vaccinaties bieden levenslange bescherming. Al moet wel gezegd: veel jongvolwassenen (tussen 20 en 45 jaar oud) die niet voldoende ingeënt werden, lopen het risico de ziekte toch nog te krijgen. En dat is iets wat je toch beter - en makkelijk - kunt vermijden.

Het grote probleem bij mazelen zit in de combinatie ‘besmettelijkheid’ en ‘onzichtbaarheid’. Mazelen zijn al besmettelijk nog voor de drager van het virus er ziek van is geworden. Het virus wordt heel snel en onopgemerkt verspreid, gewoon door druppeltjes via de lucht. Een ziek kind in een grote groep gezonde kinderen kan zorgen voor heel wat ziekteleed: een kind besmet ongeveer tien andere kinderen.

Het verloop van de ziekte

Besmet? Hoe weet je dat eigenlijk? Mazelen heeft een incubatietijd (de tijd tussen de besmetting en de eerste ziekteverschijnselen) tussen de tien en veertien dagen. Eerst ontstaan er witte vlekjes met een rode rand aan de binnenkant van de wang (de vlekken van Koplik), ongeveer twee dagen voor het ontstaan van vlekken op de huid. De ogen kunnen pijnlijk of ontstoken zijn. Op de tiende dag verschijnen vlekjes op de huid, maar de persoon is al vier dagen voor die vlekjes verschijnen besmettelijk voor anderen. En die besmettelijkheid blijft duren tot vier dagen na de mazelen. Na de vlekjes in de mond krijgt de besmette persoon huiduitslag: het begint met rode en verdikte vlekken achter de oren, en gaat over in vlekken over het gezicht en de romp, met koorts. Als de koorts en vlekken verdwenen zijn, blijft de zieke nog om en bij de twee weken lang hoesten.

Wie mazelen heeft, maakt zelf antistoffen aan en kan later in zijn leven niet meer besmet worden. Mazelen is besmettelijk van vier dagen voor de eerste vlekjes verschijnen tot vier dagen nadat ze verdwenen zijn. Best dus even thuisblijven en uitzieken. En vermijd je vrienden, en zeker die met erg jonge kinderen (jonger dan een jaar). Die kleintjes kunnen nog niet beschermd worden met een vaccinatie.

Mazelen: hier en elders

Wie denkt dat de ziekte anno 2016 volledig is uitgeroeid, moet het nieuws van 2015 er toch eens op naslaan: in de Verenigde Staten was er in 2015 een ‘measles outbreak’. Op amper een paar weken tijd werden 102 kinderen ziek, meer dan alle gevallen in 2014 samen. Mazelen, in zo’n welvarend land? Ja, kinderen worden er niet allemaal gevaccineerd, vaak tegen de raad van artsen in. Nochtans was de ziekte er al sinds 2000 bijna volledig uitgeroeid. Mazelen trof er hoofdzakelijk mensen die niet gevaccineerd waren. In 2014 waren er trouwens meer dan 600 gevallen, het grootste aantal in twintig jaar tijd.

Ook in West-Europa steekt de ziekte zo nu en dan de kop op. In sommige gebieden is er geen goed georganiseerd vaccinatiebeleid, waardoor de ziekte ook zo nu en dan - kleinschalig evenwel - uitbreekt. In Berlijn brak in 2014 een mazelenepidemie uit, met het triest gevolg: een sterfgeval. Een peuter haalde het niet. Het resultaat was dat Berlijnse scholen prompt hun deuren sloten. Vanuit een beter ‘voorkomen dan genezen’-gedachte gaven ze een echte outbreak geen kans. In Berlijn was er sinds 2001 trouwens geen dode meer gevallen. Ouders hielden hun baby’s thuis, uit angst voor besmetting, maar ook voor chronische hersenvliesontsteking, een mogelijke compicatie bij mazelen.

Vaccinatie!

Het mazelenvaccin maakt deel uit van het MBR-vaccin (mazelen, bof, rubella) en is tot eind 2016 gratis. Zorg en Gezondheid (Vlaamse overheid) voert campagne om - vooral - jongvolwassenen tussen 20 en 45 jaar te sensibiliseren en ‘mazelenbewust’ te maken, en indien nodig zich een tweede keer te laten vaccineren. Herinner jij (of je ouders) niet meer of je in het verleden volledig gevaccineerd bent, dan kun je het eerst zelf online checken via de Patient HealthViewer. Via die toepassing van de mutualiteiten kun je je vaccinatiegegevens raadplegen, voor zover ze in Vaccinnet werden geregistreerd. Vind je daar geen informatie, vraag het dan aan je huisarts.

Meer info: www.vaccinatieweek.be