Om 10.31 uur werd de ExoMars gelanceerd, het zwaarste Marstuig ooit. Europa noch Rusland is er ooit al in geslaagd om een missie uit te voeren op Mars. Met de ExoMars werd geopteerd voor een gezamenlijke missie.

De Exomars: wat en waarom?

De ExoMars bestaat uit twee onderdelen: een lander en een orbiter. Het geheel van 4,3 ton werd vanochtend in Baikonoer, Kazachstan op een Russische Protonraket gemonteerd, klaar voor de lancering. Het toestel moet nagaan of het methaan in de marsatmosfeer afkomstig is van een geologische bron, of geproduceerd wordt door microben.

In geval dat alles goed gaat, kunnen de twee ruimtevaartmogendheden deze missie volgen met een toestel, samengesteld door het Verenigd Koninkrijk, om in het oppervlak te boren. Dit zou dan mogelijk zijn tussen 2018 en 2020.

Hoe zal de missie er precies uitzien? 

Op de missie laat de orbiter zijn omloopbaan door de atmosfeer afremmen tot hij op vierhonderd kilometer hoogte in een cirkelbaan komt, waar hij de gassen in de ijle atmosfeer – op die hoogte een bijna-vacuüm – moet meten. 

Vijf jaar lang jaagt de orbiter onder andere op methaan, een gas dat vooral door levende wezens wordt geproduceerd. Ook water en ozon staan op het lijstje, eveneens belangrijk in de chemie van het leven.

Een neutronendetector zal kaarten maken van het waterstof dat wijst op ondergronds ijs, tienmaal nauwkeuriger dan tot nu toe mogelijk was, en tot een meter diepte. De orbiter heeft ook een camera aan boord die haarscherpe stereobeelden in kleur levert van de plaatsen die door de andere instrumenten aangewezen worden als mogelijke bron van de gassen.

Waarom is de missie belangrijk voor België? 

De missie behartigt de belangen van Belgische bedrijven: het Koninklijk Belgisch Instituut voor Ruimte-Aeronomie (Bira) heeft zowel in lander als orbiter instrumenten zitten. Dat geeft de missie ook een Belgisch tintje. 

Het belangrijkste instrument voor de uitvoering van de jacht is namelijk Nomad, ontworpen, gebouwd en getest door het Bira (met het Oudenaardse bedrijf OIP als belangrijkste partner).

Hoe lang duurt de missie?  

De ExoMars reist 33.000 kilometer per uur. Op dit moment staan de aarde en Mars in een goede positie ten opzichte van elkaar, zodat de reis ‘slechts’ zeven maanden duurt.

Op 16 oktober, drie dagen voor ExoMars de planeet bereikt, zal de lander Schiaparelli zich losmaken om de atmosfeer van de Rode Planeet in te duiken. Uiteindelijk moet hij een relatief zachte landing maken. Met de lander wil de ESA haar landingstechniek testen, nadat Beagle2 in 2003 bij de landing verloren ging.

Pas om 19.28 uur vanavond wordt het eerste teken van leven verwacht. ‘Dat wordt lang wachten’, vertelde Nicolas Thomas, de Zwitserse onderzoeksleider van de orbiter-camera, vanop Baikonoer. ‘Dat ga ik gegarandeerd moeten smeren met een druppel wodka.’