Goud: een kwestie van gevoel
Foto: REUTERS

Wordt goud in het jaar van de vuuraap weer populair? Dat is de vraag die elke belegger die naar dit edelmetaal lonkt, zich zou moeten stellen.

Vier jaar lang is goud nagenoeg van het toneel verdwenen, maar inmiddels is het weer aan het opmars bezig. De goudkoers zit nu op 1.205 dollar/ounce*, dat is 37% lager dan het absolute record van 1.921 dollar op 6 september 2011. Is dat een toereikend argument om te stellen dat het dit jaar voor goud alleen nog maar beter kan worden? Kan goud portefeuilles beschermen tegen de grillen van de aandelenmarkten?

Reële rente

Om deze vragen te beantwoorden, moeten we een kritische blik werpen op de factoren die doorgaans als bepalend voor de goudkoers worden beschouwd. De eerste en meest betrouwbare factor is de Amerikaanse reële rente: daarmee heeft goud een relatief stabiele omgekeerde correlatie. Aangezien de reële rentevoeten sinds het begin van het jaar licht zijn gedaald, hebben ze hun ondersteunende rol voor de goudkoers goed gespeeld.

De vraag blijft uiteraard of die dalende trend aanhoudt... Dat kan alleen maar als de Amerikaanse economie in een recessie belandt. Het is een scenario dat we niet kunnen uitsluiten, maar wij gaan veeleer uit van een herstel. Als we bijgevolg alleen maar met deze factor van de reële rente rekening zouden houden, zou de steun voor de goudkoers wegvallen. Het risico dat de goudkoers instort, is echter eveneens beperkt. Dat zou alleen maar kunnen gebeuren als de Amerikaanse rente sterk stijgt. Maar een sterke stijging van de Amerikaanse rente veronderstelt een economie die op volle toeren draait. En dat scenario wordt op dit moment absoluut niet door de markten verwacht.

Quid dollar?

Een tweede factor die in analyses vaak naar voren wordt geschoven, is de evolutie van de dollar: een sterke Amerikaanse munt wordt doorgaans geassocieerd met een zwakke goudkoers en omgekeerd.

Ons basisscenario gaat uit van een stabilisering van de Amerikaanse munt in 2016. In dat geval zou deze evolutie voor de goudkoers geen gevolgen moeten hebben. Maar aangezien de evolutie van de Amerikaanse dollar vooral afhankelijk is van die van de reële rente, belanden we weer bij onze eerste bepalende factor.

Geopolitiek

Ook de geopolitieke onzekerheid wordt doorgaans als een beslissende factor beschouwd. In crisisperioden wordt goud immers als dé vluchtwaarde bij uitstek gezien. In werkelijkheid klopt dat maar gedeeltelijk. Tijdens de hele recente fase waarin de goudkoers is gedaald, heeft Europa ernstige crisisperioden meegemaakt, die evenwel geen uitgesproken impact hadden op de evolutie van het edelmetaal. Ook op de Griekse crisis heeft de goudprijs nauwelijks gereageerd.

Pas wanneer de geopolitieke onzekerheid zich laat voelen op de aandelenmarkten en daar een correctie veroorzaakt, speelt goud een rol van bescherming: in tegenstelling tot risicovolle activa blijft goud stabiel of laat de koers een lichte stijging optekenen. Dat is wat we in het begin van 2016 konden vaststellen. Over het algemeen is dat effect echter slechts tijdelijk. Bovendien wordt dit effect niet bij elke crisis waargenomen: goud heeft niet de rol van vluchtwaarde gespeeld in 1981 en 1982, en ook niet in 1998. Met andere woorden: de correlatie tussen grotere onzekerheid en een hogere goudkoers is verre van stabiel.

Goudvoorraad

In de grondstoffensector is de verhouding tussen vraag en aanbod doorgaans een belangrijke indicator voor de verwachte evolutie van de prijzen. Op goud heeft deze verhouding slechts een marginale impact, in eerste instantie omdat de productie slechts een geringe fractie van de beschikbare wereldwijde goudvoorraden vertegenwoordigt.

Volgens de gegevens van de World Gold Council bedroegen deze voorraden 183.600 ton eind 2014, terwijl de productie datzelfde jaar circa 4.400 ton bedroeg (4.258 ton in 2015). Voor 2016 gaan de vooruitzichten uit van een stabiele productie. Op langere termijn gaan bepaalde analisten uit van een dalende trend in de productiecapaciteit (goud wordt schaarser), maar dat is een erg marginale bepalende factor voor de evolutie van de koersen: dat blijkt ook uit het voorbeeld van het zogenaamde einde van het olietijdperk.

Vraag

De vraag is tussen 2014 en 2015 vrijwel ongewijzigd gebleven, ook al is ze in het vierde kwartaal van 2015 met 4% gestegen, voornamelijk als gevolg van de hogere vraag van centrale banken en beleggers. Deze laatste categorie speelt inmiddels een steeds belangrijkere rol, vooral sinds de introductie van ETP’s (Exchange-Traded Products) op goud of goudtrackers.

Omdat zij continu genoteerd zijn en een niet-verwaarloosbaar volume vertegenwoordigen (verkoop van 915 ton ten opzichte van een jaarlijkse productie van ongeveer 4200 ton in 2013), kunnen deze goudtrackers worden beschouwd als momentumproducten. Goud wordt ‘op gevoel’ gekocht en verkocht. En aangezien de introductie van goudtrackers automatisch een aankoop van goud met zich meebrengt, wordt er een opwaartse, of, in het andere geval, een neerwaartse spiraal gecreëerd. Wie zijn portefeuille wil beschermen, kiest in plaats van goud beter voor goed gediversifieerde strategieën die een min of meer defensieve positie bieden.

* koers van 15 februari 2016