Het is oneerlijk, onjuist en lasterlijk om op basis van een dossier dat maar weinigen echt kennen de rechter meteen weg te zetten als een misogyn figuur, vindt Joris Van Cauter.

Verontrustend wat er verschijnt aan reacties op de strafmaat in de Gentse verkrachtingszaak (DS 5 februari) . In het proces is de radiopresentator schuldig bevonden, moet hij schadevergoeding betalen en krijgt hij een straf met opschorting. Wie denkt dat die man niet is veroordeeld en niet is gestraft, vergist zich schromelijk of doet de waarheid bewust geweld aan.

In ons land word je als misdadiger sowieso vaak zwaarder gestraft door de strafprocedure dan door de straf. De strafprocedure is een dermate tergend langzame en dure lijdensweg vol onzekerheid, waarbij je familiale, sociale en professionele leven grondig overhoop wordt gehaald, dat veel misdadigers opgelucht zijn als die calvarie ten einde is en ze hun straf kennen. Dat ligt voor een stuk aan het tekort aan middelen om aan een behoorlijke strafuitvoering te doen of om strafprocedures binnen een redelijke termijn af te ronden, maar dat is een ander probleem.

Onder de radar

Het heeft er misschien mee te maken dat de dader zelf ditmaal onder de radar is gebleven, maar dat de rechter die het vonnis uitsprak zo is geviseerd, is zeer verontrustend. Blijkbaar hebben we een verpersoonlijkte vijand nodig, een kop van Jut, een zondebok. De nationale vrouwenraad, schrijfster Maartje Luif, specialiste seksueel strafrecht Liesbet Stevens, staatssecretaris Elke Sleurs: allemaal waren ze geschokt en verontwaardigd over de uitspraak.

Ze vonden dat de rechter in kwestie een algemene mentaliteit van vrouwonvriendelijkheid bevestigt. Dat hij meegaat in een redenering dat de vrouw het zelf wel zal uitgelokt hebben. Dat de rechter of het systeem of justitie verkrachtingen niet au sérieux nemen.

Maartje Luif vraagt zich af voor wie ze banger moet zijn: voor een man die na vier keer nee niet stopt, of een rechter die denkt dat er niet-brutale verkrachtingen bestaan. Op de sociale media is een neologisme uitgevonden: de ‘verkrechter’, een magistraat die de daden van een verkrachter minimaliseert.

Rechter zonder verweer

Dat is behalve grof en vulgair ook en vooral oneerlijk en onjuist. Een rechter mag enkel in zijn vonnissen spreken en heeft geen enkel verweer tegen berichtgeving over zijn vonnissen en zijn persoon. Die man en zijn integriteit worden door de modder gesleurd, en hij mag zich niet verdedigen. Mag ik opmerken dat er niks zo makkelijk is voor een rechter als de maximumstraf geven, zeker in zedenzaken? Dan ben je streng en flink en dapper geweest en iedereen kan met een gerust hart gaan slapen en zich beter voelen. Als die maximumstraf niet wordt opgelegd, mag je ervan uitgaan dat daar enige reflectie aan is vooraf gegaan en dat daar enige dossierkennis en een redenering aan ten grondslag liggen.

Het is onjuist en lasterlijk, het is zelfs een intentieproces om op basis van een specifieke strafmaat in een individueel dossier waar je het fijne niet van kent te orakelen dat de rechter de daden van de verkrachter minimaliseert, dat je bang moet zijn van dergelijke rechters, of dat die rechter een verholen seksist of een misogyn figuur is. Het is trouwens ook maar pover om de gerechtigheid die aan een slachtoffer wordt gedaan, louter af te meten aan hoe streng de straf is die aan de dader wordt opgelegd.

Het is natuurlijk ook de vraag welke maatschappij we wensen. Willen we dat misdrijven na studie van het dossier en met inzicht in de achtergrond van de betrokkenen worden beoordeeld door een onafhankelijk magistraat die een eed heeft gezworen en die eed ook au sérieux neemt, en die in eer en geweten een gewetensbeslissing neemt? Of moeten we enkel luisteren naar politieke activisten die een dossier of de betrokkenen in kwestie niet moeten kennen om tot een oordeel te kunnen komen? Dat laatste is ook een manier om de onderfinanciering van justitie aan te pakken, maar of dat wenselijk is?