Door zware overstromingen in Zuid-Amerika zijn meer dan 100.000 mensen op de vlucht geslagen of geëvacueerd. Tegelijkertijd kampt Australië met bosbranden. Beide rampen zijn veroorzaakt door één natuurfenomeen: El Niño.

 

 

Zuid-Amerika. De grensgebieden van Paraguay, Uruguay, Brazilië en Argentinië zijn op enkele dagen tijd omgedoopt tot één groot meer. Meer dan 100.000 (verschillende bronnen spreken van 160.000) mensen hebben hun woonst noodgedwongen achtergelaten. De zware overstromingen in Zuid-Amerika - op verschillende plaatsen zijn enkel de daken van huizen nog te zien - hebben al minstens acht mensenlevens opgeëist.

Australië. Aan de andere kant van de Stille Oceaan blussen Australische brandweerlui met man en macht bosbranden, die in alle hevigheid zijn losgebarsten vlak voor Kerstmis. In de zuidoostelijke staat Victoria werden al meer dan honderd huizen vernield, aldus regeringschef Daniel Andrews aan nieuwszender ABC. Zondagochtend stond al meer dan 2.200 hectare bos in brand. 18 blusvliegtuigen en 150 brandweerlieden voorkomen dat de warme en droge wind de brand nog verder doet uitbreiden en zo meer huizen zou beschadigen.

‘De Kleine Jongen’ zat er sowieso aan te komen

Zowel voor de Australische bosbranden als voor de Zuid-Amerikaanse overstromingen kan één schuldige aangeduid worden: het natuurfenomeen El Niño.

Eens om de 4 à 10 jaar laat het De Kleine Jongen (de vertaling van El Niño, refererend aan het Kerstekind, aangezien het fenomeen vaak rond die periode voorkomt) van zich horen. Wanneer El Niño er aankomt, zijn de Peruviaanse vissers de eersten die het opmerken: door de opwarming van het zeeoppervlak aan de evenaar in de Stille Oceaan, maken de vissen dat ze wegkomen en is het visseizoen meteen voorbij. Voor de Zuid-Amerikaanse vissers is dit telkens een economische ramp.

Even later laat het sterk opgewarmde water nog meer sporen van vernieling achter. Doordat het water voor de westkust van Zuid-Amerika plots niet meer wordt aangevoerd door een koude stroming maar door tropisch oceaanwater, verdampt het warme water massaal, waarna het tegen de Andes botst en daar voor hevige regenval met modderlawines, overstromingen en aardverschuivingen zorgt.

Tegelijkertijd zorgt El Niño voor ongeziene droogtes aan de andere kant van de Stille Oceaan. Van Australië tot Indonesië is het knokken voor landbouwers en woedden hevige branden in bosrijke gebieden.

Maar deze Godzilla-El Niño is geen broekventje

Toch zijn er grote verschillen tussen de verschillende El Niño’s door de decennia heen: de ene keer laat het natuurfenomeen nauwelijks sporen na terwijl het de andere keer een regelrechte ravage aanricht zoals tijdens deze kerstperiode.

Wetenschappers kunnen vaak op voorhand voorspellen of De Kleine Jongen zich zal gedragen met Kerstmis. Nasa maakte dit jaar in augustus al bekend dat ze bezorgd waren wanneer ze naar de toenmalige metingen van de temperatuur van het zeeoppervlak keken.

 

 

‘De computermodellen tonen aan dat we afstevenen op een Godzilla-El Niño, die net zoals het monster een ravage zal aanrichten en op zijn hoogtepunt zal zijn tegen het begin van de winter’, zei klimatoloog Bill Patzert van Nasa in augustus. ‘Het ziet ernaar uit dat er een nieuw record gevestigd zal worden. Dit kan tot ongeziene overstromingen, modderstromen en droogtes leiden’, voorspelde hij.

Tijdens één van de zwaarste El Niño’s ooit in 1997-1998 werd de economische schade wereldwijd op zo’n 24 miljard dollar geschat. Het effect van De Kleine Jongen op West-Europa blijft voorlopig klein: een nat voorjaar in 2016 is wel verzekerd.