Erdogan kan weer alleen heersen
Foto: AP

Erdogan gokte en won. Zijn AKP kan de komende jaren opnieuw alleen de plak zwaaien in Turkije. Het ziet er echter niet naar uit dat de president de grondwet kan wijzigen om zijn macht te vergroten.

De Turkse premier Ahmet Davutoglu kraaide gisteravond victorie. De AKP, die sinds 2002 aan de macht is in Turkije, kan weer in haar eentje een regering vormen.

De pro-Koerdische HDP, die Erdogan in juni van zijn volstrekte meerderheid beroofde, raakte slechts met de hakken over de kiesdrempel van tien procent. In juni behaalde de partij met 13 procent haar hoogste score ooit. In het nieuwe parlement zal de HDP 59 gekozenen tellen. Daardoor blijft de AKP steken op 316 van de 550 zetels. Dat betekent dat Erdogan niet de vereiste 330 stemmen heeft om een referendum over een grondwetswijziging te houden. Met 376 zetels zou hij de grondwet kunnen aanpassen zonder volksraadpleging.

Erdogan droomt ervan het huidige parlementaire systeem in een presidentieel om te zetten. Die onpopulaire machtsgreep van Erdogan droeg bij aan de nederlaag van de partij in juni. Vandaar dat de AKP er in de voorbije campagne nauwelijks over repte. Maar het plan ligt nog wel op tafel.

Sommigen voorspellen dat Erdogan zijn grondwettelijke bevoegdheden zo zal oprekken dat een formele invoering van het presidentiële systeem nauwelijks een verschil zou maken.

Analisten poogden gisteren de gevolgen van de verkiezingsuitslag in te schatten. De strijd tegen de Koerdische PKK zal in alle hevigheid worden voortgezet, wat voor onrust en geweld zal blijven zorgen, denken sommigen. ‘Ook voor het respect voor de vrije meningsuiting of de mensenrechten, maakt het resultaat weinig uit’, zegt Zihni Özdil, Turkije-kenner van de Nederlandse Erasmus Universiteit. ‘Het was toch al onbestaande.’

Joost Lagendijk, gewezen Europees parlementslid voor GroenLinks en nu hoogleraar in Istanbul, houdt echter rekening met een ander scenario. ‘Omdat de economische problemen sterk samenhangen met de politieke en maatschappelijke instabiliteit die investeerders afschrikt, zouden verantwoordelijke AKP’ers en ondernemers er bij Erdogan en Davutoglu op aan kunnen dringen de polarisatie in het land niet nog verder op te voeren’, blogt hij op zamanvandaag.nl. ‘Dat zou betekenen: geen confrontatie met de overgebleven AKP-kritische media, de HDP met rust laten en de PKK alleen aanvallen als die terreuraanslagen blijft plegen. Die strategie zou de regering in staat stellen alle aandacht aan de economie te besteden.’