‘Kruisdraging van Christus’ in Gent toch geen Bosch
Foto: rr

Het schilderij ‘Kruisdraging van Christus’, dat in het Museum voor Schone Kunsten in Gent hangt en waarvan lange tijd werd gedacht dat het door Jheronimus Bosch was gemaakt, kan toch niet aan hem worden toegeschreven. Dat blijkt na onderzoek door het Bosch Research and Conservation Project (BRCP).

Het Bosch Research and Conservation Project (BRCP), een grootschalig internationaal kunsthistorisch onderzoek opgezet door de Stichting Jheronimus Bosch 500, Het Noordbrabants Museum en de Radboud Universiteit Nijmegen, besluit na jaren van onderzoek dat De Kruisdraging geen werk van Bosch is. Ook over De Zeven Hoofdzonden in het Prado in Madrid hebben de onderzoekers twijfels.

'Na het vergelijken van allerlei gegevens ontbreekt het aan argumenten om beide panelen wel aan Bosch toe te schrijven', zegt BRCP-onderzoeker Matthijs Ilsink aan het Nederlandse persagentschap ANP. Volgens de onderzoeker zijn beide schilderijen gemaakt in de tijd van Bosch in zijn werkatelier, maar waarschijnlijk door navolgers.

Topstuk

De Kruisdraging wordt door het Museum voor Schone Kunsten in Gent als een van hun topstukken omschreven. 'Dit dramatische paneel is een van de meest hallucinante scheppingen uit de westerse kunstgeschiedenis', volgens Bosch-kenner Paul van den Broeck. Het is vermoedelijk een later werk van Jheronimus (ook wel: Hiëronymus) Bosch. 'De compositie bestaat uit een kluwen van koppen; van ruimte is geen sprake. Dat is tot kort na 1500, de tijd waarin het werk tot stand kwam, uniek in de Europese schilderkunst', aldus de website van het MSK.

Het Gentse museum had haar volledige medewerking verleend aan het onderzoek maar is niet gelukkig met het bericht. 'Het MSK betreurt dat deze boodschap nu al wordt verspreid, zonder alle onderzoeksresultaten in rekening te kunnen brengen en ten gronde te bekijken. Het was waarschijnlijk ook nog niet de bedoeling van de onderzoekers om hun conclusies nu al publiek te maken', zegt de directie in een persbericht.

'Geen verrassing'

De toewijzing van "De Kruisdraging" is al decennia onderwerp van debat, stelt het MSK. 'Het nieuws is dus geenszins een verrassing, want over de maker van het wereldberoemde paneel bestaat al langer discussie. De cruciale vraag blijft sowieso open: wie heeft het dan wel geschilderd? Op deze vraag biedt het lopende onderzoek ook geen eensluidend antwoord. Het MSK en de onderzoekers zitten daarom binnenkort samen om verder speurwerk te verrichten. Wat de uitkomst hiervan ook moge zijn, niemand twijfelt eraan dat De Kruisdraging een topstuk blijft uit de laat-middeleeuwse schilderkunst en een parel in de Gentse museumcollectie.'