Lotus

Vraag van Katrien Schryvers (CD&V) aan Vlaams minister van Binnenlands Bestuur Liesbeth Homans (N-VA) over ‘de laatste wilsbeschikking voorzien in het decreet van 16 januari 2004 op de begraafplaatsen en de lijkbezorging’. (VLAAMS PARLEMENT, 22/09/15)

Lotus

H

oe of waar we op de aarde komen, hebben we niet te kiezen. En hoe we finaal weer aan die aarde worden toevertrouwd, in het ambtelijk jargon: ‘de lijkbezorging’, is ook onderhevig aan regeltjes die de vrije wil beperken.
    Hoewel crematie al teruggaat tot de Romeinen, duurde het in ons land tot 1977 vooraleer de wetgever gemeenten verplichtte om op hun begraafplaats ook een strooiweide en columbarium te voorzien. Pas vanaf 1990 kan het ook op zee.
    Nog langer heeft het geduurd vooraleer u als moslim ergens in ons land in een lijkwade in plaats van in een kist en met het hoofd naar Mekka begraven kon worden. Of voor ongelovigen: met de kont in ongewijde grond.
    Hoe mondiger het individu, hoe meer hij of zij eigen keuzes wil kunnen maken. En hoe vaker de wetgever in ademnood komt met zijn generieke regels, geboden en verboden. Dat geldt voor alles tussen wieg en graf – uw gezins- en arbeidsvorm, uw sociale zekerheid –, maar net zo goed voor dat graf zelf, de laatste halte in het ondermaanse.
    ‘Ik wilde al langer begraven worden in de vrije natuur’, vertelt Eva (38). ‘En dat er dan uit mijn as een Japanse kerselaar zou groeien. Liever een boom dan een grafzerk, liever een bloem dan een koude steen.’
    Ze zocht erg lang, maar vond onlangs een oplossing. Back to Nature: ‘ecologische uitvaartproducten’. De Standaard besteedde er eerder dit jaar in de reeks ‘Radicale Vernieuwers’ aandacht aan (DS, 12/05/15).
    Eva kocht een bio-urne, vervaardigd uit afbreekbaar materiaal. ‘Het lijkt een beetje op het karton van eierdozen’, zegt ze. ‘Tussen je as kun je een zaadje mengen en dat wordt dan een boom. De urne staat bij mijn zus in de kast, want zij zal het moeten regelen als ik er niet meer ben.’
‘Ik zie veel bij leven slapende mensen. Hoe ze zichzelf laten opsluiten, tot in de dood toe’

    De urne staat er, op de wetgever is het wachten. Het kan al in de eigen tuin, maar niet in bos, park of wei.
    ‘Ik krijg koude rillingen bij de gedachte hoe mensen altijd weer beknot worden door regeltjes’, zegt Eva. ‘En hoe ze zichzelf laten opsluiten, anderen in hun plaats laten kiezen. Tot in de dood toe. Moet verdriet altijd in dezelfde oubollige, donkere sjablonen gegoten worden?’
    Eva heeft een erg gevoelige antenne voor alles wat de mens insnoert. Ze weet wat het is om jezelf niet te kunnen zijn. Ze is geboren met een fysieke beperking, worstelt met chronische pijn. ‘De dokters zeiden altijd: “Het kan alleen maar slechter met je gaan”. Niet als ik dat niet wil, dacht ik.’
    Het heeft haar vaste wil om zich geen levenskeuze te laten opdringen aangescherpt. ‘Ik zie veel bij leven slapende mensen’, zegt ze. ‘Ze willen allemaal hetzelfde huis, vertrekken op hetzelfde uur naar hun werk, doen alles zoals het hoort. Ik heb het ook geprobeerd: huisje tuintje boompje. Gedacht dat daar het geluk lag, want dat wil iedereen je toch doen geloven.’
    ‘Tot je ontdekt dat je iets probeert te zijn waar je niet voor gemaakt bent. En hard tegen de muur botst. Ik kreeg paniekaanvallen. Ik heb mijn been gebroken uit colère, kreeg een dubbele hernia. Mijn hele lichaam rebelleerde en ik had geen inkomen meer.’
    Toen maakte ze tabula rasa. ‘Dat is gelukt’, straalt ze. ‘Ik vond mezelf opnieuw uit. Ik ben nooit eerder zo gelukkig geweest. Dankzij de miserie. No mud, no lotus.’
    Sindsdien tracht ze geen enkele dag niét bewust te leven.
    Ze tekent graag en goed. ‘Ik volgde Sint-Lukas, reclame en decoratie. Dat was mijn wereld niet, maar ik genoot er wel van de creativiteit.’ Ze toont ons een werk: meisje eet M&M’s tot ze er zelf door verorberd wordt.
    ‘Een knipoog naar Johnny Cash’, zegt ze. ‘I was taking the pills for a while and then the pills started taking me. Alcohol en drugs, ook die maken onvrij. Ik heb vrienden proberen redden van dat spul. Maar je voelt je machteloos. Hoe kun je helpen als je zelf niet goed in je vel zit. Ik heb geleerd om los te laten.’
    Ze ging op haar eentje op reis naar Japan. En Amerika wil ze ook nog zien. In afwachting staat ze op en gaat ze slapen met een muurgrote foto van Arches National Park in haar slaapkamer.
    ‘Ik wil nog zoveel’, glimlacht ze.
    We hopen voor Eva dat het nog lang mag duren en dat ze eerst Amerika nog mag zien, maar als we voortaan op 1 november een Japanse kerselaar passeren, wordt het moeilijk om niét aan haar terug te denken.

Filip Rogiers — Foto Filip Claus