Groundhog day en de Fed
Bill Murray en Janet Yellen: beiden kennen ze de bosmarmot Foto: photo news/AFP
De Amerikaanse centrale bank verhoogt de rente voorlopig niet. Bij analist Philippe Gijsels roept het herinneringen op aan een filmklassieker met Bill Murray in de hoofdrol.

Als we er Wikipedia of een ander naslagwerk op nalezen, is Groundhog Day (Bosmarmottendag) een feestdag die in de Verenigde Staten en Canada elk jaar op 2 februari wordt gevierd. Op deze dag zou de bosmarmot volgens folklore ontwaken uit zijn winterslaap en zich buiten zijn hol wagen. Volgens de traditie zou de bosmarmot het einde van de winter kunnen voorspellen op grond van zijn eigen schaduw. Als de bosmarmot op Groundhog Day zijn eigen schaduw ziet, zal hij terugkeren naar zijn hol en zal de winter nog zes weken duren. Mocht hij zijn schaduw niet zien en niet terugkeren naar zijn hol, is het einde van de winter nabij.

Deze typische Amerikaanse feestdag kreeg in onze contreien enige bekendheid door de film uit 1993 met onder andere Bill Murray waarbij een man in een tijdsloop gevangen zit en telkens weer dezelfde dag, niet toevallig 2 februari, Groundhog day opnieuw beleeft, tot hij uiteindelijk weet te ontsnappen.

De commentaren van Janet Yellen na de rentebeslissing (of non-beslissing) van de Fed riepen bij mij opnieuw het gevoel van deze film van een paar levens geleden weer op.

Want de Fed besloot, nog maar eens, om de rente ongewijzigd te laten. We blijven dus in de logica van steeds maar weer die eerste verhoging voor ons uit te zien geduwd worden, zitten. De Fed gaat weer voor zes weken, ongeveer, naar zijn hol en de monetaire winter, met rentes tegen het vriespunt, is nog niet voorbij.

De reden die voor de zoveelste vertraging op rij wordt aangehaald is dat de gebeurtenissen in China en de groeimarkten een licht negatieve impact hebben op het Amerikaanse herstel (dat ondertussen al meer dan 6 jaar aan de gang is) en dat daardoor de overtuiging ontbreekt dat de inflatie, ook door de zwakke olieprijs, snel naar de beoogde 2 procent zal gaan. Daarom is het volgens Janet Yellen beter om nog even te wachten.

Een aantal vragen, die ook aan bod kwamen bij de persconferentie, dringen zich nu op. Kunnen de negatieve omgevingsfactoren de komende paar maanden in voldoende mate weggewerkt worden om een renteverhoging in oktober of december te verantwoorden? Geloven we dat de Chinese economie en in zijn kielzog de groeimarkten op die korte tijd hun inzinking te boven zullen zijn?

De leden van de Fed zijn daar ook niet zeker van. De meeste gaan nog uit van een eerste renteverhoging in 2015, maar het aantal dat een renteverhoging pas in 2016 ziet, is wel verdubbeld van 2 naar 4. En natuurlijk zijn er altijd dissidenten. Lacker stemde voor een onmiddellijke verhoging van 25 basispunten. Maar aan de andere kant was er ook één die graag een negatieve rente zou zien. Daarbij krijg je het gevoel dat ze bij de Fed even fel in het duister tasten als de investeerders en dat het nu weer wachten wordt op de volgende meeting eind oktober voor een spelletje:'doen ze het of doen ze het niet'.

De markten weten ook niet goed wat ze er mee aanmoeten. Een minder actieve Federal Reserve betekent ceteris paribus een zwakkere dollar. En dat zal natuurlijk een aantal van de groeilanden en groeilandenmunten zeker niet slecht uitkomen. Dat liet de vraag rijzen of de Federal Reserve nu de centrale bank van de wereld is geworden. De jury is still out, zoals dat dan in die taal die toch altijd weer een beetje beter klinkt, wordt gezegd. Maar was ze dat eigenlijk niet alttijd al een beetje, zal  een aandachtig waarnemer daar mogelijk aan toevoegen.

Voor de aandelenmarkten betekent dit waarschijnlijk dat de onzekerheid en de volatiliteit die we de afgelopen maanden hebben gekend mogelijk nog wat langer duurt, maar hopelijk niet te veel langer dan zes weken. Paradoxaal genoeg haalt de Federal Reserve de onzekerheid op de markt aan, die ze voor een stuk zelf veroorzaakt door niets te doen, als een reden om niets te doen. Misschien was het in dit opzicht beter geweest om de rente nu met 25 basispunten te verhogen en dan aan te geven dat het voor een tijdje gedaan was en/of het verhogingsproces zeer traag zou verlopen. Maar dat is het dus niet geworden.

Kortom, de bosmarmot is nog even terug naar zijn hol, de winter is nog niet voorbij en Bill Murray zou hier waarschijnlijk hartelijk om kunnen lachen.