Boerderijstof beschermt tegen astma en allergieën
Foto: Katrijn Van Giel

Dat kinderen die opgroeien op een veeboerderij minder last hebben van astma en allergieën was al bekend. Nu ontdekten wetenschappers ook steeds meer factoren waarom dat zo is. Meteen een grote stap in de richting van een astmavaccin.

Het cliché dat de boerenlucht gezond is, wordt wetenschappelijk steeds meer bevestigd. Zo zijn jonge kinderen die opgroeien op een boerderij met dieren beter gewapend tegen allergieën dan hun soortgenootjes uit de stad. Onderzoekers van het Vlaams Instituut voor Biotechnologie en de UGent hebben daar nu een mogelijke verklaring gevonden. 

Het zit hem in de samenstelling van de lucht op een boerenerf waar vee rondloopt. Het ‘boerderijstof’ zorgt voor een betere bescherming tegen astma en allergieën. Al speelt dat mechanisme alleen bij kinderen in hun eerste twee levensjaren. Wie later 'instapt' op de boerderij, ontwikkelt die bescherming niet meer. 'Het effect speelt vooral wanneer het gaat om kinderen met jonge longen die nog volop in ontwikkeling zijn', zegt professor Bart Lambrecht (VIB/UGent) aan onze redactie.

Slijmvlies

Om het effect te onderzoeken, werden muizen blootgesteld aan extracten van boerderijstof uit Duitsland en Zwitserland. Uit de tests bleek dat de muizen volledig beschermd waren tegen huisstofmijtallergie, de meest voorkomende vorm van allergie bij mensen.

Concreet zorgt het boerderijstof ervoor dat het slijmvlies aan de binnenkant van de luchtwegen minder reageert op allergenen, zoals bijvoorbeeld huisstofmijt. De sleutel daarvoor ligt bij het eiwit A20, dat ons lichaam produceert na contact met het boerderijstof. Wordt dat eiwit uitgeschakeld, dan blijkt het boerderijstof plots niet meer in staat om allergie en astma af te remmen.

Om dat te controleren, ging men kijken bij patiënten die last hebben van allergieën en astma. En wat blijkt: ze hadden allemaal een tekort aan het beschermende eiwit A20. Dat verklaarde waarom zij zo sterk reageren op allergenen.

Dat wordt ook bevestigd bij een testgroep van 2.000 kinderen die opgroeien op een boerderij. Het gros is beschermd maar een kleine groep ontwikkelt toch nog steeds allergieën. Maar daar is een oorzaak voor, ontdekte het onderzoek. Ze blijken een genetische variant van het A20-gen te hebben waardoor A20 niet naar behoren functioneert.

Vaccin

De onderzoekers proberen nu uit te zoeken welke actieve stof in het boerderijstof precies instaat voor de bescherming. Als dat bepaald kan worden, is de ontwikkeling van een preventief middel tegen astma een mogelijke volgende stap.

‘We hebben al een idee dat een deel van het antwoord ligt bij endotoxines, bestanddelen van de celwanden van specifieke bacteriën. Maar ongetwijfeld zijn er nog meer actieve stoffen die een rol kunnen spelen’, zegt professor Hamida Hammad (VIB/UGent). 

De onderzoeksresultaten verschijnen morgen in het wetenschapsblad Science.

Wie vragen heeft omtrent dit en ander medisch gericht onderzoek kan mailen naar VIB op dit adres: patienteninfo@vib.be.