OVERZICHT. Hoe oud word je in jouw gemeente?

De gemiddelde levensverwachting verschilt van gemeente tot gemeente. Zo ligt de levensverwachting met 84,2 jaar het hoogst in Sint-Martens-Latem bij Gent, terwijl een inwoner van Dour gemiddeld slechts 76,5 jaar wordt. Vaak hebben de verschillen tussen de gemeenten te maken met armoede.Dat blijkt uit een studie van de ULB en de KUL.

In Dour, het dorp van het gelijknamige festival in de provincie Henegouwen, is de gemiddelde levensverwachting 76,5 jaar. Een man sterft er gemiddeld op 72,9 jaar, een vrouw op 79,6 jaar. In Sint-Martens-Latem worden de mensen gemiddeld acht jaar ouder. 'Toch een tiende van iemands leven', zegt sociaal geograaf Maarten Loopmans van de KU Leuven. 'Dat is veel voor een klein land als België. Je zou verwachten dat de toegang tot de gezondheidszorg dat gedeeltelijk uitvlakt, maar dat blijkt niet het geval.'

De onderzoekers brachten de armoede in Belgische gemeenten in kaart. Ze hielden niet alleen rekening met het inkomen, maar ook met andere factoren zoals de toegang tot de gezondheidszorg en de scholingsgraad.

‘We hebben natuurlijk gecorrigeerd voor de samenstelling van de gemeenten’, zegt Maarten Loopmans. ‘Gemeenten met veel rusthuizen of met veel jongeren zullen een ander sterfterisico hebben. Een lagere levensverwachting is deels een effect van armoede of sociale uitsluiting – want je hebt minder toegang tot gezondheidszorg, of stelt die langer uit – maar is er ook mee de oorzaak van. Je werkt bijvoorbeeld in vervuilende omstandigheden, wordt ziek, moet meer uitgeven voor je gezondheid en komt zo in de armoede terecht.’

Industriegebieden

Op die manier bestaat er een verhoogd risico op overlijden in de industriegebieden en in streken waar veel arbeiders wonen. Zoals de Borinage, de industriële as ten zuiden en ten noorden van Brussel en in sommige wijken van Hasselt en Genk. ‘Maar bijvoorbeeld ook in het noorden van Gent, met de staalindustrie van Arcelor­Mittal aan de haven’, zegt Loopmans.

Mensen sterven eerder in armere gebieden in grote steden dan in rijkere gebieden of in landelijke omgevingen. ‘Iemand die zijn hele leven zware arbeid verricht in de haven, zal daar wellicht meer onder lijden dan iemand met een kantoorbaan. Meestal heeft de eerste groep ook een lager inkomen. Dat heeft dan weer een effect op het voedingspatroon.’

Bovendien hebben mensen uit die eerste groep niet altijd de keuze waar ze gaan wonen, zegt Loomans. ‘Vaak komen ze in de goedkoopste gebieden terecht. Dat zijn traditioneel de oude industrie­gebieden, waar bijvoorbeeld nog bodemvervuiling bestaat van vroegere industrie, of gebieden met veel vervuiling. Denk in dat geval aan de wijken in Antwerpen waar de Ring doorheen loopt.’

Welke gemeenten hebben de hoogste levensverwachting?

Sint-Martens-Latem: 84,2 jaar Dour: 76,5 jaar
Lennik: 84,2 jaar Rouvroy: 76,6 jaar
Oud-Heverlee: 84,0 jaar Martelange: 76,6 jaar
Hoogstraten: 83,9 jaar Houyet: 76,7 jaar
Kraainem: 83,7 jaar Merbes-le-Château: 76,8 jaar
Kraainem: 82,8 jaar
Oud-Heverlee: 82,6 jaar
Schilde: 82,6 jaar
Büllingen: 82,1 jaar
Chaumont-Gistoux: 82,1 jaar
Antoing: 72,7 jaar
Dour: 72,9 jaar
Hoei: 73,1 jaar
Merbes-le-Château: 73,1 jaar
Hélécine: 73,2 jaar
Baarle-Hertog: 88,6 jaar
Sint-Martens-Latem: 88,2 jaar
Hamois: 87,4 jaar
As: 87,0 jaar
Lennik: 86,8 jaar
Lontzen: 78,7 jaar
Awans: 78,7 jaar
Rouvroy: 79,2 jaar
Amay: 79,2 jaar
Nassogne: 79,2 jaar