Torfs: ‘Ik zou liever geen godsdienstles krijgen van iemand die niet gedoopt is’
Rik Torfs Foto: Jimmy Kets

Het contract van een kleuterjuf in het Boodschapinstituut, een katholieke school in Schaarbeek, werd niet verlengd omdat ze niet gedoopt is. Maar in hoeverre houdt dat vandaag, in tijden van secularisering nog stand? ‘Doopsel wil niet veel zeggen’, aldus kerkjurist Rik Torfs. ‘Maar niet gedoopt zijn zegt nog meer.’

Het VSKO, de koepel van het katholiek onderwijs, draagt op dat wie godsdienstles wil geven, daarvoor een mandaat moet hebben. En dat mandaat wordt enkel uitgereikt aan wie gedoopt is. Een leerkracht in het kleuter- en lager onderwijs - in tegenstelling tot wie lesgeeft in het secundair onderwijs - heeft een geïntegreerde opdracht en moet alle vakken kunnen onderwijzen. En dus is gedoopt zijn vereist.

De niet-gedoopte juf Ilse mocht wel lesgeven in de school, maar de godsdienstles werd opgevangen door andere leerkrachten. ‘Ik kan me voorstellen dat dat voor de directrice een extra klus was,’ aldus Patrick Loobuyck, verbonden aan de Universiteit van Gent en Antwerpen en schrijver van het boek Meer LEF in het onderwijs. ‘En dat het de gemakkelijkste oplossing was om haar contract niet te verlengen.’

Recht te discrimineren

‘Het katholiek onderwijs is levensbeschouwelijk gekleurd’, zegt Loobuyck. ‘Zij hebben dus tot op zekere hoogte recht om te discrimineren op basis van religie. Juridisch komen ze daarmee weg.’

‘Bepaalde bedrijven met bepaalde doelstellingen kunnen vragen van hun personeelsleden dat ze zich daarnaar richten’, verklaart Rik Torfs, rector van de KU Leuven. ‘Een medewerker van WWF die olifanten gaat schieten, dat kan ook niet.’

Loobuyck: ‘De secularisering is een groeiend probleem voor het katholiek onderwijs. Vandaag heeft het nog de luxe dat het op basis van doopsel leerkrachten kan kiezen, maar ze kunnen dat niet blijven volhouden. De koepel pakt nu uit met de dialoogschool, die openstaat voor iedereen, maar als puntje bij paaltje komt, is dat niet het geval. Ik vraag mij dan ook af wat er voor moslims of seculieren gedaan wordt die in het katholiek onderwijs willen lesgeven.’

‘Dat levensbeschouwelijk profiel voor een leerkracht is heel formeel en ook typisch voor ons systeem. Zolang dat systeem blijft, moeten we de consequenties aanvaarden. Ik pleit dan ook voor een andere invulling, waarbij de onafhankelijke leerkracht in staat is de dialoog te managen en de materie beheerst.’

Over de objectieve benadering van katholicisme is Torfs sceptisch. ‘Als iemand er objectief over spreekt, kan ik mij daar niet in herkennen. Godsdienst is niet louter een optelsom van kenmerken. Het heeft veel meer met beleving te maken.’

Wat betekent het doopsel vandaag nog?

Bij haar keuze had de directrice Els Merens van de basisschool ‘ook andere werkpunten in rekening genomen’. Al bleef het doopsel doorslaggevend. Een ‘label’ voor het katholiek geloof, aldus de woordvoerder van de Guimardstraat. Maar wie vandaag gedoopt is, heeft niet noodzakelijk ook het vormsel doorlopen, laat staan dat hij of zij nog gelovig is. Waarom wordt het dan toch nog als criterium gehanteerd en is een niet-gedoopte, maar even gekwalificeerde leerkracht er dan de dupe van?

‘Doopsel wil niet veel zeggen, maar niet gedoopt zijn zegt nog meer’, aldus Rik Torfs. ‘Het is een heldere stellingname. Ik neem aan dat scholen ook kijken naar andere kwaliteiten en dat het doopsel wordt gebruikt als minimum, niet als eindpunt.’ Dat gelooft ook Loobuyck, die er van uit gaat dat een uitgebreid interview met de leerkracht vooral moet uitmaken of iemand geschikt is.

‘Het katholiek onderwijs is georganiseerd op basis van de interne dynamiek van de levensbeschouwing.’ Godsdienstles zou Torfs zelf niet graag krijgen van iemand die daar niet toe behoort. Maar dat is een persoonlijke keuze, benadrukt hij. ‘Als een school beslist om iemand die niet gedoopt is, godsdienstles te laten geven, dan moet die school daar vooral zeer duidelijk over communiceren naar de ouders en leerlingen toe.’

Vrijheid blijheid

‘Ik kan me dat inbeelden’, zegt Loobuyck. ‘Maar Rik Torfs is gelovig. Ik denk dat het voor het merendeel van de ouders over levensbeschouwing moet gaan en zij vooral iemand willen die de materie kent.’

‘Dankzij de hervormingen door Lieven Boeve, krijgen scholen veel meer autonomie. Een katholieke school moet zelf beslissen of ze onderwijs ziet als les geven vanbinnen, dus vanuit een persoonlijk lidmaatschap van de levensbeschouwing, of van buitenaf. Vrijheid blijheid.’ (lacht)

Moet een leerkracht vandaag nog gedoopt zijn om godsdienstles te mogen geven? Discussieer mee via de knop rechtsboven of op Twitter via de #dSDiscussie.