Europese Commissie valt Gazprom aan over concurrentievervalsing
Margrethe Vestager. Foto: AFP

Gazprom misbruikt de dominante positie op de gasmarkt en overtreedt de Europese antitrust-regels. Dat staat in een verklaring die de Europese Commissie naar de Russische gasleverancier stuurde. Gazprom en de Russische regering reageerden al furieus.

Sinds augustus 2012 loopt bij de Europese Commissie een onderzoek naar het commerciële gedrag van Gazprom in een aantal Centraal- en Oost-Europese lidstaten, waar de gasleverancier marktaandelen van meer dan 50 en in sommige gevallen zelfs 100 procent heeft. De conclusie luidt nu dat Gazprom in acht lidstaten de eerlijke concurrentie hindert.

Vooral de manier waarop Gazprom de vrije doorstroom van gas belemmert, kan volgens de Commissie niet door de beugel. Territoriale beperkingen in de contracten die Gazprom afsluit met groothandelaars en industriële klanten verhinderen dat die het gas kunnen doorverkopen aan andere landen. Dat strookt hoegenaamd niet met Europese Energie-Unie die open markten nastreeft.

Door die clausules zou Gazprom ‘oneerlijke’ prijzen aanrekenen in Polen, Bulgarije en de drie Baltische staten Letland, Estland en Litouwen. Daardoor is het Russische gas er in sommige gevallen tot 40 procent duurder dan in andere landen. De Commissie heeft ook bezwaar tegen de koppeling van gasprijzen aan olieprijzen die het bedrijf hanteert.

De Europese concurrentiewaakhond beschuldigt Gazprom er verder van Bulgarije verplicht te hebben met de nationale gasdistributeur deel te nemen aan zijn gaspijplijnproject South Stream, in ruil voor gasleveringen.

Vestager: ‘Ook niet-Europese bedrijven moeten zich aan onze regels houden’

‘Alle bedrijven op de Europese markt moeten de Europese regels naleven, of ze nu Europees zijn of niet’, zo verklaarde eurocommissaris voor Concurrentie Margrethe Vestager.

De Commissie zal de punten van bezwaar aan Gazprom opsturen, waarna die twaalf weken tijd krijgen om te antwoorden en dan mondeling gehoord kunnen worden. Als de argumenten van Gazprom de Commissie niet bevallen, kan die een boet van maximaal 10 procent van de jaaromzet eisen.

Lavrov: ‘Absoluut ontoelaatbaar’

Naast het economische aspect is het Gazprom-dossier ook geopolitiek zeer geladen. Het bedrijf wordt gecontroleerd door de Russische regering en werd door Poetin al meermaals gebruikt in het buitenlands beleid, zoals bij het conflict in Oost-Oekraïne.

Gazprom reageerde ondertussen op de ‘ongefundeerde’ beschuldigingen en zegt ‘volledig conform de gangbare standaarden’ in de sector te werken. Russisch minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov meent dan weer dat de contracten strookten met de destijds geldende regels en dat de Europeanen nieuwe regels willen doordrukken in die contracten. ‘Dat is absoluut ontoelaatbaar.’

Vestager ontkent dat geopolitiek een rol speelt en spreekt van ‘een concurrentiedossier’. Ze herinnerde eraan dat de Commissie eerder het Franse GDF en de Italiaanse bedrijven ENEL en ENI al op de vingers tikte over territoriale beperkingen in gascontracten.